Friday, November 20, 2026
spot_img

Trump – Tập – Putin bắt tay, châu Âu lo ngại trật tự thế giới đổi chiều

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có một cuộc hội kiến ba bên được mô tả là chưa từng có tiền lệ giữa lãnh tụ của ba cường quốc hàng đầu thế giới. Cuộc hội đàm diễn ra bên lề Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2026, trong bối cảnh chiến tranh Ukraine vẫn chưa chấm dứt, cuộc xung đột tại Iran tiếp tục đe dọa an ninh năng lượng và nguy cơ chạy đua võ khí nguyên tử đang trở thành mối quan tâm chung của toàn cầu…

Theo hãng thông tấn Associated Press (AP) n gày 19 tháng 11 năm 2026, tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc, cuộc họp kín giữa Donald Trump, Tập Cận Bình và Vladimir Putin kéo dài khoảng 70 phút. Trước khi bước vào cuộc hội đàm, ông Trump mô tả đây là cơ hội để ba cường quốc cùng thảo luận việc cắt giảm số lượng võ khí nguyên tử và ngăn ngừa nguy cơ sử dụng những loại võ khí hủy diệt này. Ông tuyên bố: “Chúng ta thực sự đang làm nên lịch sử”, đồng thời nhấn mạnh rằng không thể đạt được hòa bình nếu các bên khước từ đối thoại. Chủ tịch Tập Cận Bình cũng đưa ra thông điệp rằng những cường quốc cần duy trì mối bang giao hài hòa, bởi khi các nước lớn đối đầu, cả thế giới sẽ bị cuốn vào tình trạng bất ổn. Trong khi đó, ông Putin đánh giá cuộc gặp là hữu ích, thực chất và diễn ra trong bầu không khí cởi mở. Thế nhưng, sau khoảng 70 phút thảo luận sau những cánh cửa đóng kín, thành quả được công bố lại khiêm tốn hơn nhiều so với những lời tuyên bố đầy kỳ vọng lúc ban đầu.

Theo Reuters cùng  ngày, ba nhà lãnh đạo đã đưa ra một bản tuyên bố chung mang tính biểu tượng, tái xác nhận rằng chiến tranh nguyên tử không thể có người chiến thắng và tuyệt đối không nên xảy ra. Ba bên cũng bày tỏ ý định tiếp tục đối thoại nhằm giảm thiểu nguy cơ chiến tranh nguyên tử và ngăn chặn sự phổ biến võ khí hủy diệt hàng loạt. Tuy nhiên, bản tuyên bố không đưa ra thời hạn rõ ràng, cũng chẳng công bố chương trình thương thuyết cụ thể về một hiệp ước ba bên nhằm cắt giảm võ khí nguyên tử, như điều ông Trump từng mong muốn. Đây là một thiếu sót đáng chú ý, bởi hiệp ước New START giữa Hoa Kỳ và Nga đã hết hiệu lực vào tháng 2 năm 2026, trong khi những nỗ lực xây dựng một khuôn khổ kiểm soát võ khí mới vẫn chưa đạt được tiến triển đáng kể. Washington muốn Bắc Kinh tham gia vào một thỏa thuận tương lai, nhưng Trung Quốc nhiều lần bác bỏ đề nghị này với lý do kho võ khí nguyên tử của họ nhỏ hơn rất nhiều so với Hoa Kỳ và Nga.

Ngoài vấn đề võ khí nguyên tử, ba bên còn đề cập đến việc cải tổ Liên Hiệp Quốc, gia tăng nguồn cung nhiên liệu hóa thạch và vai trò của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Đặc biệt, bản tuyên bố chung có đề cập đến việc bảo vệ quyền miễn trừ của các viên chức nhà nước trước một số thủ tục truy tố và xét xử quốc tế. Chi tiết này lập tức gây chú ý, bởi Tòa án Hình sự Quốc tế đã ban hành lệnh truy nã ông Putin vào năm 2023 liên quan đến những cáo buộc về tội ác chiến tranh tại Ukraine. Moscow bác bỏ những cáo buộc nói trên. Vì vậy, việc ba nhà lãnh đạo cùng bày tỏ thái độ không đồng tình với phạm vi hoạt động của một số định chế tư pháp quốc tế đã làm dấy lên mối lo ngại rằng các cường quốc có thể đang tìm cách mở rộng quyền tự quyết của mình, trong khi vai trò giám sát và chế tài của luật pháp quốc tế có nguy cơ bị thu hẹp. 

Một điểm đáng chú ý khác là chiến tranh Ukraine và cuộc xung đột tại Iran, dù được đưa vào chương trình thảo luận, lại không được đề cập trực tiếp trong bản tuyên bố chung. Tổng thống Putin nói rằng ba quốc gia có nhiều quyền lợi chung trong việc giải quyết những cuộc xung đột khu vực, trong đó có chiến tranh Ukraine. Ông Trump cũng nói với giới truyền thông rằng cuộc gặp diễn ra rất tốt đẹp. Tuy nhiên, không có thỏa thuận đình chiến, lộ trình hòa bình hay cam kết cụ thể nào được công bố. Theo Reuters, ông Putin thừa nhận bản tuyên bố chung không đặt ra những mục tiêu quá tham vọng và không có bên nào bị bắt buộc phải thi hành những quyết định được nêu trong văn kiện. Nói một cách khác, cuộc gặp đã tạo ra một thông điệp ngoại giao về tinh thần đối thoại, nhưng vẫn chưa chứng minh được khả năng giải quyết những cuộc chiến đang gây ra tổn thất nghiêm trọng cho thế giới.

Đối với Ukraine và các quốc gia Âu Châu, điều đáng lo ngại nhất có lẽ không nằm ở những câu chữ trong bản tuyên bố chung, mà ở cách những quyết định liên quan đến an ninh và tương lai của họ được đem ra thảo luận. Trong lúc ông Trump, ông Tập và ông Putin gặp nhau tại Thâm Quyến, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cùng hơn 40 nhà lãnh đạo Âu Châu tham dự cuộc họp tại Berlin để bàn về tương lai cuộc chiến Ukraine. Tổng thống Trump cũng tham dự trực tuyến một phần cuộc họp này. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cảnh cáo rằng một thỏa thuận theo kiểu Yalta, tức là các cường quốc tự ý phân chia phạm vi ảnh hưởng, sẽ không thể đem lại hòa bình. Ông nhấn mạnh Âu Châu không thể chấp nhận việc tương lai của mình bị định đoạt bởi những cuộc thương thuyết mà họ không được trực tiếp tham dự. Đặc phái viên Hoa Kỳ Jared Kushner, con rể ông Trump, cho biết Tổng thống Mỹ vẫn mong muốn đạt được một thỏa thuận hòa bình có sự tham gia của Âu Châu, đồng thời nói rằng Nga đã đồng ý tham dự những cuộc thảo luận đa phương với phía Âu Châu. Tuy nhiên, những lời tuyên bố này vẫn chưa thể xóa bỏ sự bất an tại Berlin, Paris và Kyiv.

Xét về phương diện chính trị, cuộc gặp cũng đem lại cho ông Putin một lợi ích đáng kể. Sau nhiều năm bị các quốc gia Tây phương cô lập vì cuộc chiến tại Ukraine, nhà lãnh đạo Nga nay xuất hiện trong một cuộc hội đàm ba bên với Tổng thống Hoa Kỳ và Chủ tịch Trung Quốc, được tiếp đón và trao đổi ngang hàng trước ống kính truyền thông quốc tế. Reuters dẫn lời chuyên gia Jonathan Eyal thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh, nhận định rằng ông Putin đã thu được lợi ích về vị thế và hình ảnh trên chính trường quốc tế từ cuộc gặp này. Trong khi đó, tại Hoa Kỳ, Thượng nghị sĩ Dân chủ Chuck Schumer chỉ trích cuộc hội đàm là một thất bại đáng xấu hổ trong lịch sử. Ông Daryl Kimball, Giám đốc điều hành Hiệp hội Kiểm soát Võ khí Hoa Kỳ, nhận định rằng lời tuyên bố phản đối chiến tranh nguyên tử là một điều tích cực, nhưng thế giới cần những hành động cụ thể chứ không phải chỉ có những lời lẽ ngoại giao.

Nhìn rộng hơn, cuộc hội kiến tại Thâm Quyến cho thấy thế giới đang bước vào một giai đoạn mà những mối bang giao giữa các cường quốc có thể ảnh hưởng sâu xa đến nền an ninh của hàng trăm quốc gia khác. Đối thoại giữa Washington, Bắc Kinh và Moscow là điều cần thiết, nhưng hòa bình không thể được xây dựng bằng cách gạt bỏ tiếng nói của những quốc gia trực tiếp gánh chịu hậu quả chiến tranh.

Một thỏa thuận được ký kết sau những cánh cửa đóng kín có thể đem lại lợi ích cho các nhà lãnh đạo, nhưng chưa chắc đem lại công lý cho những dân tộc đang phải chịu đựng bom đạn, mất mát và tang thương. Lịch sử đã từng chứng kiến những hội nghị mà số phận của các quốc gia nhỏ bé bị đặt lên bàn thương lượng của những cường quốc. Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là ba ông Trump, Tập và Putin đã đồng ý với nhau những điều gì, mà còn là họ có quyền quyết định đến mức nào đối với tương lai của những dân tộc không hề có mặt tại bàn hội nghị?

Trong lúc cuộc gặp ba bên thu hút sự chú ý của toàn thế giới, Hội nghị Thượng đỉnh APEC lần thứ 33 tại Thâm Quyến cũng bước vào giai đoạn kết thúc. Ngày 19 tháng 11, Chủ tịch Tập Cận Bình chủ tọa phiên họp của các nhà lãnh đạo kinh tế APEC và các thành viên đã thông qua bản Tuyên bố chung cùng những văn kiện liên quan đến thương mại, kết nối và đổi mới sáng tạo. Đến ngày 20 tháng 11, những tin tức tổng kết tiếp tục nhấn mạnh chương trình hợp tác giai đoạn 2027–2030, tập trung vào việc số hóa thương mại, trí tuệ nhân tạo và khả năng chống chịu của các chuỗi cung ứng. Đáng chú ý, ngày 19 tháng 11, Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò nước chủ nhà APEC 2027 từ Chủ tịch Tập Cận Bình. Theo công bố của Chính phủ Việt Nam, chủ đề APEC 2027 là “Tạo dựng kỷ nguyên mới về khả năng chống chịu, đổi mới sáng tạo và thịnh vượng chung”; các sinh hoạt sẽ diễn ra tại nhiều địa phương và Tuần lễ Cấp cao dự trù được tổ chức tại Phú Quốc. Đây là một cơ hội ngoại giao quan trọng đối với Việt Nam, nhưng đồng thời cũng là một cuộc sát hạch về khả năng tổ chức, môi trường đầu tư và năng lực biến những cam kết hợp tác quốc tế thành lợi ích thiết thực cho người dân.

NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

MỚI CẬP NHẬT

spot_img