Hàng loạt giáo dân, linh mục và tu sĩ tại Huế đã đồng loạt lên tiếng phản đối sau khi nhà cầm quyền huy động công an, nhân viên công lực cùng các phương tiện cơ giới đến cưỡng chế phá dỡ công trình L’Accueil thuộc Dòng Chúa Cứu Thế. Đằng sau biến cố này là một vụ tranh chấp đất đai kéo dài gần nửa thế kỷ, cùng hàng loạt câu hỏi chưa được giải đáp về quyền sở hữu tài sản, quyền tự do tín ngưỡng và sự minh bạch trong cách hành xử của nhà cầm quyền…
Ngày 17 tháng 11 năm 2026, một biến cố gây chấn động trong cộng đồng Công giáo và dư luận trong nước đã xảy ra tại số 87 đường Nguyễn Huệ, thành phố Huế. Nhà cầm quyền huy động lực lượng công an, phương tiện cơ giới và xe cần cẩu đến phá dỡ công trình L’Accueil, nằm trong khu đất gắn liền với Tu viện Dòng Chúa Cứu Thế Huế. Trước sự việc này, đông đảo linh mục, tu sĩ và giáo dân thuộc Giáo xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp đã tập trung cầu nguyện, lên tiếng phản đối việc tháo dỡ và yêu cầu nhà cầm quyền tôn trọng những quyền lợi mà nhà dòng khẳng định mình có đối với khu đất.
Theo bản tin của BBC ngày 18 tháng 11, vào khoảng 6 giờ sáng ngày 17 tháng 11, nhiều con đường chung quanh nhà thờ và khu đất L’Accueil đã bị phong tỏa. Đến khoảng 7 giờ sáng, điện tại khu vực nhà thờ và tu viện được cho là đã bị cắt; khoảng 8 giờ, lực lượng chức năng cùng xe cần cẩu bắt đầu tiến hành phá dỡ công trình. Phía nhà dòng cho biết các tuyến đường Hùng Vương, Lý Thường Kiệt, Nguyễn Khuyến và Nguyễn Huệ đều bị kiểm soát. Một số cư dân địa phương phản ảnh tình trạng mất điện kéo dài, giao thông bị hạn chế, thậm chí có giáo dân không thể đến nhà thờ tham dự các sinh hoạt tôn giáo. Những tin tức này phần lớn xuất phát từ lời tường thuật của nhà dòng và cư dân địa phương, trong khi từng chi tiết vẫn cần được kiểm chứng thêm qua những nguồn độc lập.
Điều khiến biến cố này trở nên phức tạp không chỉ nằm ở chuyện một công trình bị đập phá, mà còn liên quan trực tiếp đến nguồn gốc và quyền sử dụng khu đất có diện tích khoảng 2.550 mét vuông. Theo trình bày của Dòng Chúa Cứu Thế Huế, khu đất này đã được nhà dòng mua từ năm 1930, từng là nơi tọa lạc thư viện, hội trường, phòng đọc sách và nhiều cơ sở phục vụ sinh hoạt văn hóa, giáo dục của cộng đoàn. Đến năm 1978, nhà dòng có bàn giao xưởng cưa L’Accueil cho Nhà nước. Tuy nhiên, nhà dòng khẳng định việc bàn giao khi ấy chỉ liên quan đến tài sản của xưởng cưa, máy móc, thiết bị và cơ sở sản xuất, chứ không có nghĩa là nhà dòng tự nguyện hiến toàn bộ quyền sử dụng khu đất.

Dòng Chúa Cứu Thế dẫn lại ba văn kiện quan trọng: đơn xin hiến xưởng cưa đề ngày 27 tháng 6 năm 1978, do linh mục Nguyễn Đình Lành, khi ấy là Tu viện trưởng, ký tên; Quyết định số 2262/QĐ-CT ngày 11 tháng 8 năm 1978 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên; và biên bản bàn giao lập ngày 2 tháng 10 năm 1978. Theo lập luận của nhà dòng, nội dung những giấy tờ này chỉ ghi nhận việc hiến tặng tài sản thuộc xưởng cưa, chứ không hề xác định rõ diện tích, ranh giới hay việc chuyển giao quyền sử dụng khu đất. Đáng chú ý hơn, theo hồ sơ do nhà dòng công bố, vào ngày 1 tháng 11 năm 1978, linh mục Nguyễn Đình Lành vẫn kê khai khu đất L’Accueil trong danh sách những phần đất thuộc quyền quản lý của tu viện. Nhà dòng cho rằng đây là một chi tiết quan trọng cần được xem xét khi xác định ý chí chuyển giao đất đai vào thời điểm ấy.
Về phía nhà cầm quyền, những lập luận được các cơ quan công an địa phương đưa ra trên mạng xã hội có liên quan đến chính sách giải quyết nhà đất có nguồn gốc tôn giáo trước năm 1975 và Nghị quyết 23 năm 2003 của Quốc hội. Theo phần phân tích của Luật Khoa ngày 18 tháng 11, hai bài viết của công an Huế đã viện dẫn nghị quyết này để bác bỏ yêu cầu đòi lại đất, đồng thời kêu gọi dư luận nhìn nhận sự việc dưới góc độ quyền lợi chung của cộng đồng. Tuy nhiên, Luật Khoa cũng lưu ý rằng những bài viết nói trên vẫn chưa nêu rõ văn kiện pháp lý cụ thể nào chứng minh Nhà nước đã tiếp nhận và quản lý chính khu đất L’Accueil. Đây là điểm then chốt cần được làm sáng tỏ: viện dẫn một chính sách chung không thể thay thế cho việc công khai hồ sơ và chứng cứ pháp lý cụ thể liên quan đến thửa đất đang có tranh chấp. Trong khi đó, khu đất hiện được sử dụng làm nơi sinh hoạt thể dục, thể thao dưới tên gọi Nhà Văn hóa Thanh niên thành phố Huế. Nhà cầm quyền cũng có kế hoạch phát triển khu vực này thành công viên cây xanh kết hợp với bãi đậu xe.
Trước khi công trình bị phá dỡ, Dòng Chúa Cứu Thế Huế cho biết đã nhiều lần gửi văn thư kiến nghị vào các ngày 26 tháng 4, 12 tháng 5 và 15 tháng 9 năm 2026. Đến ngày 24 tháng 10, nhà dòng tiếp tục gửi đơn khiếu nại đến Ủy ban Nhân dân thành phố Huế, yêu cầu xem xét hoàn trả quyền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận và tổ chức đối thoại để xác minh hồ sơ. Nhà dòng cho biết nếu những yêu cầu này được giải quyết thỏa đáng, khu đất sẽ được sử dụng vào các công tác mục vụ, đào tạo, giáo dục, bác ái và phục vụ cộng đồng. Thế nhưng, trong lúc những bất đồng về mặt pháp lý vẫn chưa được giải quyết theo quan điểm của nhà dòng, công trình L’Accueil vẫn bị đưa vào kế hoạch phá dỡ.
Trong hai ngày 17 và 18 tháng 11, các linh mục, tu sĩ và giáo dân tiếp tục tập trung cầu nguyện tại nhà thờ và tu viện. Công Hội Tỉnh Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam đã ra tuyên bố phản đối, yêu cầu nhà cầm quyền công khai những căn cứ pháp lý và giải quyết các kiến nghị liên quan đến khu đất. Tối ngày 17 tháng 11, cộng đoàn cử hành Thánh lễ và đọc kinh trong lúc công việc phá dỡ vẫn tiếp diễn. Sang ngày 18 tháng 11, đông đảo giáo dân tiếp tục lần chuỗi Mân Côi và rước kiệu chung quanh nhà thờ. Đến sáng ngày 19 tháng 11, theo tin tức từ nhà dòng, công trình L’Accueil đã hoàn toàn bị san bằng; các phương tiện cơ giới rời khỏi hiện trường, khu đất được rào kín và lực lượng an ninh vẫn tiếp tục hiện diện. Những hàng rào phong tỏa trên các tuyến đường dẫn đến nhà thờ cũng được tháo gỡ trong ngày hôm ấy.
Biến cố tại Huế đặt ra một vấn đề rộng lớn hơn câu chuyện riêng của một nhà dòng: đó là mối quan hệ giữa nhà cầm quyền, quyền tự do tín ngưỡng và quyền lợi tài sản của các tổ chức tôn giáo tại Việt Nam. Trong quá khứ, những vụ tranh chấp tương tự từng xảy ra tại khu đất Nhà Chung, giáo xứ Thái Hà ở Hà Nội, giáo xứ Cồn Dầu tại Đà Nẵng và Đan viện Thiên An ở Huế. Khi một bên khẳng định tài sản có nguồn gốc hợp pháp, trong lúc phía bên kia dựa vào quá trình tiếp quản và quản lý của Nhà nước, điều người dân cần được nhìn thấy không phải là những lời tuyên bố một chiều, mà là toàn bộ hồ sơ pháp lý, một cuộc đối thoại công khai và một cơ chế phân xử độc lập, công bằng. Một công viên có thể đem lại ích lợi cho cộng đồng, nhưng mục tiêu phục vụ công ích không thể mặc nhiên xóa bỏ những câu hỏi về quyền sở hữu tài sản và thủ tục pháp lý. Càng không thể lấy quyền lực hành chánh và sức mạnh công an để thay thế cho sự minh bạch.
Nếu nhà cầm quyền thực sự có đầy đủ chứng cứ và căn cứ pháp luật, tại sao không công khai toàn bộ hồ sơ để người dân và dư luận kiểm chứng? Ngược lại, nếu những khiếu nại về quyền sử dụng đất vẫn chưa được giải quyết một cách thỏa đáng, việc vội vã phá dỡ công trình chỉ càng làm gia tăng sự nghi ngờ và mất lòng tin trong xã hội. Một quốc gia thực sự tôn trọng nguyên tắc pháp quyền phải chứng minh tính chính đáng bằng chứng cứ rõ ràng, thủ tục công bằng và sự tôn trọng quyền lợi hợp pháp của mọi công dân, chứ không phải bằng số lượng công an, xe cẩu hay phương tiện cơ giới được huy động đến hiện trường. Bởi lẽ, một khi niềm tin của người dân đã bị đập đổ, việc xây dựng một công viên mới cũng không thể dễ dàng lấp đầy những khoảng trống công lý còn đang bỏ ngỏ.
NGƯỜI QUAN SÁT




