CaliToday News – Tổng thống Donald Trump hôm thứ Ba tuyên bố Hoa Kỳ sẽ chấm dứt khoản viện trợ quân sự thường niên gần 4 tỷ Mỹ kim cho Israel. Tuyên bố được đưa ra vào đúng ngày bầu cử, mở ra nguy cơ dẫn tới một cuộc đối đầu căng thẳng với Quốc hội.
Phát biểu trên chương trình “Fox and Friends”, Tổng thống Trump cho biết ông và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã đồng thuận từ “nhiều tháng trước” về việc ngừng khoản viện trợ này vào cuối năm nay. “Họ hoàn toàn đồng ý vì họ đã trở thành một quốc gia rất thành công. Họ không cần nó nữa. Và chúng ta sẽ không tiếp tục chi trả… chúng ta sẽ không trả cho Israel nữa. Chúng ta sẽ giúp Israel nếu họ cần. Họ luôn là một đồng minh tuyệt vời,” ông Trump khẳng định.
Thông báo này có thể báo hiệu một sự thay đổi lớn trong quan hệ Mỹ – Israel, vốn lâu nay gắn liền với các khoản hỗ trợ quân sự khổng lồ từ Washington. Theo thỏa thuận 10 năm được ký dưới thời chính quyền Obama, Mỹ cam kết cung cấp cho Israel 38 tỷ Mỹ kim viện trợ quân sự giai đoạn 2019–2028. Phần lớn nguồn tài trợ này thường gồm 3,3 tỷ Mỹ kim tài trợ quân sự ngoại quốc và 500 triệu Mỹ kim cho các chương trình phòng thủ hỏa tiễn hợp tác, chiếm chưa đầy 1% ngân sách liên bang hàng năm của Mỹ. Hơn 90% số tiền thực tế được chuyển thẳng tới các công ty quốc phòng Mỹ.
Thời điểm chấm dứt sớm hơn kế hoạch đặt ra nhiều câu hỏi về cách chính quyền thực hiện việc cắt viện trợ đột ngột và liệu Quốc hội có cần phê chuẩn hay không. Ngũ Giác Đài đã chuyển các câu hỏi liên quan sang Tòa Bạch Ốc, nhưng nơi này chưa đưa ra phản hồi. Tòa đại sứ Israel cũng chưa thể liên lạc để lấy bình luận.
Trong cuộc phỏng vấn, ông Trump cho rằng khoản hỗ trợ hàng năm này là một “đề tài công kích bất lợi” đối với đảng Dân chủ, bao gồm ứng viên Thượng viện Michigan của đảng Dân chủ là Abdul El-Sayed: “Phe cánh tả sử dụng khoản thanh toán 4 tỷ Mỹ kim… như một tín hiệu về sự bất công. Và chúng ta không thể để điều đó xảy ra.”
Trước thông tin này, cựu Dân biểu Marjorie Taylor Greene nhận định quyết định trên xuất phát từ những khó khăn chính trị của đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ. Tuyên bố cũng xuất hiện chỉ một tuần sau khi cuộc bầu cử quốc hội Israel khiến ông Netanyahu phải chật vật giữ quyền lực, khi liên minh cánh hữu của ông không đạt đủ 61 ghế đa số cần thiết.
Vị thế của Israel tại Mỹ vốn đã suy giảm trong 3 năm qua do sự phẫn nộ của công chúng liên quan đến cuộc chiến ở Gaza. Ngày càng nhiều đảng viên Dân chủ muốn đặt điều kiện hoặc chấm dứt hoàn toàn viện trợ quân sự, trong khi nhiều thành viên đảng Cộng hòa muốn giảm can thiệp quân sự ở ngoại quốc cũng nhìn nhận Israel là một trở ngại.
Dù vậy, Thủ tướng Netanyahu trong nhiều năm qua cũng từng ám chỉ Israel cần độc lập hơn về tài chính quân sự và muốn giảm hỗ trợ từ Mỹ về mức 0, nhưng ông vẫn thiết tha duy trì hợp tác quốc phòng song phương, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ. Hiện Israel vẫn nằm trong danh mục đồng minh lớn ngoài NATO của Mỹ.
Ban tập viên CaliToday
