WASHINGTON (Calitoday News) – Một cuộc điều tra mới của hãng tin Associated Press (AP) cho thấy Iran đã thực hiện chiến dịch tấn công có tính toán nhằm vào các hệ thống radar cảnh báo sớm và phòng không của Hoa Kỳ tại Trung Đông, trước khi mở rộng các cuộc tập kích vào máy bay quân sự, nhà chứa máy bay, kho nhiên liệu và cơ sở hạ tầng tại nhiều căn cứ Mỹ. Những cuộc tấn công này đã gây thiệt hại hàng tỷ USD và buộc quân đội Mỹ phải điều chỉnh đáng kể hoạt động triển khai lực lượng trong khu vực.
Theo kết quả điều tra được AP công bố ngày 31/10/2026, kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2, lực lượng Iran cùng các nhóm vũ trang được Tehran hậu thuẫn đã tiến hành hàng loạt cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào những cơ sở quân sự có sự hiện diện của Mỹ.
Bằng cách phân tích hình ảnh vệ tinh từ nhiều nhà cung cấp độc lập và phỏng vấn bốn quan chức khu vực có hiểu biết trực tiếp về các vụ tấn công, AP xác định rằng tính đến cuối tháng 8, hơn 115 cuộc tấn công đã gây hư hại hoặc phá hủy các công trình tại 26 căn cứ quân sự và địa điểm có trang thiết bị của Mỹ ở Trung Đông.
Iran ưu tiên vô hiệu hóa hệ thống phòng không Mỹ
Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất của cuộc điều tra là chiến thuật tấn công theo từng giai đoạn của Iran.
Trong những ngày đầu cuộc chiến, Tehran tập trung nhắm vào các hệ thống radar cảnh báo sớm, thiết bị phát hiện tên lửa và cơ sở phòng không. Đây là những thành phần quan trọng giúp quân đội Mỹ phát hiện, theo dõi và đánh chặn các cuộc tấn công từ trên không.
Chỉ trong hai ngày đầu tiên, các cuộc tấn công đã phá hủy những cấu trúc bảo vệ radar tại căn cứ Camp Arifjan ở Kuwait và cơ sở Hải quân Mỹ tại Bahrain. Các hệ thống radar di động tại căn cứ không quân Prince Sultan ở Saudi Arabia và Muwaffaq Salti tại Jordan cũng bị đánh trúng.
Đặc biệt, một hệ thống radar tại Jordan được cho là đã bị phá hủy. Theo nhà sản xuất Raytheon, Lục quân Mỹ chỉ sở hữu 13 hệ thống radar loại này trên toàn thế giới, với giá trị khoảng 500 triệu USD mỗi hệ thống.
Một radar khác tại Qatar cũng bị hư hại nghiêm trọng, mặc dù chưa thể xác định liệu thiết bị đã bị phá hủy hoàn toàn hay chưa.
Theo N.R. Jenzen-Jones, giám đốc công ty nghiên cứu tình báo kỹ thuật Armament Research Services, việc tấn công các hệ thống radar có thể nhằm làm suy giảm khả năng phát hiện và ứng phó của Mỹ trước những đợt tập kích tiếp theo.
Hàng loạt máy bay và cơ sở quân sự bị đánh trúng
Sau khi gây thiệt hại cho hệ thống cảnh báo sớm, Iran tiếp tục mở rộng các cuộc tấn công vào cơ sở vật chất và trang thiết bị quân sự.
Trong tháng đầu tiên của cuộc chiến, AP ghi nhận hơn 50 cuộc tấn công đánh trúng 18 địa điểm có thiết bị quân sự Mỹ.
Các mục tiêu bao gồm nhà chứa máy bay, kho nhiên liệu, hệ thống liên lạc, doanh trại binh sĩ và những công trình phục vụ hoạt động hằng ngày của các căn cứ.
Tại căn cứ không quân Prince Sultan ở Saudi Arabia, một cuộc tấn công hồi tháng 3 đã làm hư hại phần đuôi của máy bay cảnh báo sớm Boeing E-3 Sentry, loại phi cơ đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát không phận và điều phối hoạt động quân sự.
Một quan chức quân sự khu vực cho biết cuộc tấn công này còn gây hư hại cho một số máy bay khác, trong đó có hai máy bay tiếp nhiên liệu trên không.
Tại căn cứ Al Dhafra, cách Abu Dhabi thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất khoảng 32 km về phía nam, nhiều nhà chứa máy bay, thiết bị radar cảnh báo sớm và máy bay không người lái trinh sát cũng bị đánh trúng.
Theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ được cập nhật trong tháng 10, ít nhất 15 máy bay Mỹ đã bị hư hại tại các căn cứ trong khu vực, theo phạm vi thống kê được AP dẫn lại.
Kuwait chịu thiệt hại nặng nề nhất
Trong số những quốc gia có căn cứ Mỹ bị tấn công, Kuwait là nơi chịu thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng.
Căn cứ không quân Ali Al Salem đã bị tấn công ít nhất 30 lần, khiến ít nhất 15 nhà chứa máy bay, nhiều kho hàng và 10 tòa nhà gần khu vực cư trú bị hư hại hoặc phá hủy.
Tại căn cứ Camp Buehring, các cuộc tập kích khiến phần lớn nhà chứa máy bay không còn khả năng hoạt động bình thường. Một phòng tập thể dục bị phá hủy trong tháng 3, trong khi một cửa hàng phục vụ binh sĩ bị đánh trúng vào cuối tháng 7.
Những cuộc tấn công khác còn gây hư hại nghiêm trọng cho nhà ăn, nhà để xe và các công trình sinh hoạt của quân nhân.
Đáng chú ý, cuộc tấn công gây thương vong lớn nhất được ghi nhận đối với quân nhân Mỹ tại Kuwait xảy ra ngày 1/3, khi một máy bay không người lái tấn công cơ sở Port Shuaiba, khiến sáu binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Ngoài Kuwait, các căn cứ và cơ sở quân sự có trang thiết bị Mỹ tại Bahrain, Iraq, Jordan, Oman, Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng trở thành mục tiêu tấn công.
Mỹ phải di chuyển nhiều khí tài khỏi vùng Vịnh
Theo hai quan chức khu vực được AP phỏng vấn, mức độ thiệt hại đã khiến Hoa Kỳ phải điều chỉnh đáng kể sự hiện diện quân sự tại Trung Đông.
Nhiều máy bay, hệ thống phòng không, thiết bị liên lạc và những khí tài quan trọng khác đã được di chuyển khỏi khu vực Vịnh Ba Tư để giảm nguy cơ tiếp tục bị tấn công.
Các chuyên gia quân sự nhận định chiến dịch của Iran cho thấy những căn cứ cố định, dù được trang bị hệ thống phòng thủ hiện đại, vẫn có thể bị tổn thương trước các cuộc tập kích liên tục bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Raphael Cohen, giám đốc Chương trình An ninh Quốc gia thuộc RAND School of Public Policy, cho rằng cuộc chiến đang chứng minh khả năng gây thiệt hại lớn của các máy bay không người lái có chi phí tương đối thấp.
Trong khi đó, những hệ thống radar và phòng không hiện đại của Mỹ có thể tiêu tốn hàng trăm triệu USD để sửa chữa hoặc thay thế.
Theo giới phân tích, điều này đặt ra thách thức đáng kể cho chiến lược phòng thủ của Washington, đặc biệt khi các lực lượng đối phương có thể sử dụng số lượng lớn vũ khí giá rẻ để tấn công những mục tiêu quân sự đắt tiền.
Ngũ Giác Đài khẳng định lực lượng Mỹ vẫn được bảo vệ
Mặc dù cuộc điều tra của AP cho thấy thiệt hại đáng kể, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan phụ trách các hoạt động quân sự tại Trung Đông, không cung cấp thông tin chi tiết về tổn thất đối với các căn cứ và trang thiết bị.
CENTCOM thường viện dẫn lý do bảo đảm an ninh hoạt động quân sự khi từ chối công bố những dữ liệu này.
Phát ngôn viên Ngũ Giác Đài Sean Parnell khẳng định lực lượng và căn cứ Mỹ vẫn được bảo vệ tốt, đồng thời nhấn mạnh quân đội Hoa Kỳ có đầy đủ nguồn lực cần thiết để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.
Tuy nhiên, việc đánh giá thiệt hại độc lập gặp nhiều khó khăn vì một số nhà cung cấp hình ảnh vệ tinh thương mại đã hạn chế hoặc trì hoãn công bố hình ảnh theo yêu cầu của giới chức Mỹ.
AP cho biết phải sử dụng dữ liệu từ nhiều nguồn, bao gồm hệ thống vệ tinh OneAtlas thuộc Airbus, để xác minh tình trạng các căn cứ.
Tại Camp Buehring, hình ảnh có độ phân giải cao chỉ được cung cấp trở lại vào cuối tháng 8. Việc so sánh hình ảnh cho thấy hơn 30 công trình đã bị hư hại hoặc phá hủy trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 8.
Nguy cơ chiến sự tái bùng phát sau bầu cử Mỹ
Những phát hiện mới xuất hiện trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc khả năng tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.
Trong khi đó, Tehran cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ hoặc Israel mở thêm chiến dịch quân sự.
Các chuyên gia lo ngại một đợt giao tranh mới có thể khiến những căn cứ Mỹ vốn đã chịu thiệt hại tiếp tục trở thành mục tiêu, đồng thời làm tăng chi phí tái thiết và gây thêm tổn thất về nhân mạng, trang thiết bị.
Cuộc chiến cũng đặt ra câu hỏi liệu Washington có tiếp tục duy trì mạng lưới căn cứ quân sự cố định quy mô lớn tại Trung Đông như trước đây, hay chuyển sang mô hình triển khai lực lượng phân tán và linh hoạt hơn.
Theo chuyên gia Raphael Cohen, chiến tranh hiện đại đang thay đổi cách quân đội bảo vệ cơ sở hạ tầng, bởi các căn cứ cố định ngày càng dễ bị phát hiện và tấn công bằng những loại vũ khí chính xác.
Cuộc điều tra của AP cho thấy, mặc dù Mỹ sở hữu ưu thế quân sự vượt trội, Iran vẫn có khả năng gây thiệt hại đáng kể cho những hệ thống phòng thủ và cơ sở quân sự quan trọng của Washington. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng lâu dài đến khả năng tác chiến của Mỹ vẫn chưa thể xác định đầy đủ từ những thông tin được công bố.
Calitoday tổng hợp
