Trước tình trạng vật giá leo thang, đời sống người dân ngày càng thêm khó khăn, nhà cầm quyền Việt Nam đang tính đến việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đánh trên xăng xuống mức 0%, đồng thời yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam xem xét giảm giá điện trong năm tháng. Tuy nhiên, cho đến nay, những biện pháp này vẫn còn trong giai đoạn cứu xét, chưa có quyết định chính thức về mức giảm cụ thể…
Ngày 27 tháng 10 năm 2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ tọa một cuộc họp tại trụ sở Chính phủ Việt Nam để bàn về những biện pháp điều chỉnh giá xăng dầu và điện, giữa lúc áp lực lạm phát gia tăng, tiền chợ búa, đi lại và các khoản chi tiêu hằng ngày tiếp tục đè nặng lên đời sống người dân cũng như hoạt động của giới kinh doanh tại Việt Nam. Theo thông báo của nhà cầm quyền và bản tin Reuters phổ biến ngày 28 tháng 10, các cơ quan hữu trách đang cứu xét việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với tất cả các loại xăng xuống mức 0%, đồng thời yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tính toán phương án hạ giá điện bán lẻ bình quân. Nếu được cấp có thẩm quyền chấp thuận, những biện pháp này sẽ được áp dụng trong năm tháng, từ ngày 1 tháng 11 năm 2026 đến hết ngày 31 tháng 3 năm 2027. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ rằng đây mới chỉ là những đề nghị đang được xem xét, chứ chưa phải những quyết định đã được chính thức ban hành.
Theo kết luận cuộc họp được đăng trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ ngày 27 tháng 10, ông Nguyễn Văn Thắng giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và các cơ quan liên hệ để khẩn trương rà soát căn bản pháp lý, thẩm quyền quyết định, tính khả thi cũng như ảnh hưởng của phương án đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đánh trên xăng xuống mức 0%. Bộ Tài chính được yêu cầu hoàn tất việc cứu xét và trình cấp có thẩm quyền trước ngày 1 tháng 11 năm 2026. Theo Reuters, mức thuế tiêu thụ đặc biệt hiện hành đối với xăng nằm trong khoảng từ 7% đến 10%. Nếu đề nghị này được chấp thuận, việc tạm thời bãi bỏ khoản thuế nói trên có thể giúp giảm bớt một phần chi phí cấu thành giá xăng. Tuy nhiên, mức giảm thực tế tại các cây xăng còn tùy thuộc vào phương pháp tính giá bán lẻ, tình hình giá dầu trên thị trường thế giới và những sắc thuế, lệ phí khác vẫn còn được áp dụng. Vì vậy, không thể mặc nhiên cho rằng giá xăng sẽ lập tức giảm từ 7% đến 10% ngay khi thuế tiêu thụ đặc biệt được đưa về mức 0%.
Về giá điện, ông Nguyễn Văn Thắng yêu cầu EVN khẩn trương kiểm điểm các khoản chi phí, đẩy mạnh việc tiết kiệm và lập phương án hạ giá điện bán lẻ bình quân trong cùng thời gian, từ ngày 1 tháng 11 năm 2026 đến ngày 31 tháng 3 năm 2027. Phương án này phải phù hợp với luật lệ hiện hành về cơ chế và thời điểm điều chỉnh giá điện, sau đó được chuyển đến Bộ Công Thương để kiểm tra, cứu xét và góp ý. Bộ Công Thương có trách nhiệm giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền của mình, đồng thời trình lên cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt quá quyền quyết định của bộ. Tính đến ngày 28 tháng 10, chưa có mức giảm giá điện cụ thể nào được chính thức xác nhận. Điều đó có nghĩa là các gia đình và giới doanh nghiệp vẫn phải chờ kết quả kiểm tra chi phí của EVN cùng quyết định cuối cùng của những cơ quan hữu trách.
Những động thái kể trên diễn ra trong lúc Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ít nhất 10% trong năm 2026, nhưng áp lực vật giá lại tạo thêm khó khăn cho việc điều hành nền kinh tế. Theo những số liệu Reuters dẫn lại, tỷ lệ lạm phát tính theo năm tăng lên 5,08% trong tháng 9, so với 4,89% hồi tháng 8, trong khi mục tiêu kiểm soát lạm phát cho cả năm được đặt ở mức khoảng 4,5%. Kinh tế Việt Nam tăng trưởng 9,95% trong tam cá nguyệt thứ ba. Muốn đạt mục tiêu tăng trưởng 10% cho cả năm, mức tăng trưởng trong tam cá nguyệt cuối cùng phải vượt quá 12%. Đây là một đòi hỏi rất cao, tạo thêm áp lực cho hoạt động sản xuất, tiêu thụ hàng hóa và việc điều hành kinh tế vĩ mô.
Xét về đời sống hằng ngày, nếu được thi hành, việc giảm thuế xăng có thể giúp người dân bớt một phần tiền đổ xăng, đồng thời giảm chi phí chuyên chở hàng hóa và hoạt động sản xuất, buôn bán. Nếu giá điện cũng được hạ xuống, các gia đình, cơ sở sản xuất và những doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng có thể được hưởng thêm phần giảm phí tổn. Tuy nhiên, người dân được lợi bao nhiêu còn tùy thuộc vào mức giảm chính thức, thời gian áp dụng và việc các khoản chi phí đầu vào thấp hơn có thực sự được chuyển thành giá bán hàng hóa, dịch vụ thấp hơn hay không. Nói cách khác, giảm một sắc thuế hoặc hạ giá điện chưa chắc đã khiến mọi thứ ngoài chợ lập tức rẻ đi, nếu những khoản chi phí khác vẫn tiếp tục tăng.
Một vấn đề khác cần được theo dõi là liệu những biện pháp hỗ trợ này có được tiếp tục sau ngày 31 tháng 3 năm 2027 hay không. Nếu giá năng lượng trên thị trường thế giới còn nhiều biến động, gánh nặng đối với ngân sách, giới kinh doanh và người tiêu thụ có thể vẫn kéo dài. Bởi vậy, việc tính chuyện giảm thuế xăng và cứu xét hạ giá điện không chỉ là vấn đề điều chỉnh giá trong nhất thời, mà còn liên quan đến bài toán khó khăn hơn: làm sao giảm bớt gánh nặng sinh hoạt cho người dân, kiềm chế lạm phát và đồng thời bảo đảm nguồn lực cần thiết cho nền kinh tế.
NGƯỜI QUAN SÁT
