WASHINGTON – (Calitoday News) – Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ vừa chính thức lựa chọn Ba Lan làm địa điểm xây dựng một trung tâm bảo dưỡng tên lửa phòng không Patriot PAC-3 mới tại châu Âu, nhằm tăng cường khả năng phòng thủ của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đặc biệt tại khu vực sườn phía Đông giáp Nga. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh các cuộc xung đột tại Ukraine và Trung Đông khiến nhu cầu sử dụng tên lửa đánh chặn gia tăng mạnh, gây áp lực lên kho dự trữ và chuỗi cung ứng vũ khí của Mỹ cùng các đồng minh.
Theo Reuters và Defense News, thông báo được đưa ra hôm thứ Ba, ngày 27/10, bên lề Hội nghị Giám đốc Trang bị Quốc phòng Quốc gia của NATO. Trung tâm mới sẽ chuyên bảo trì, sửa chữa, đại tu và tái chứng nhận các tên lửa đánh chặn Patriot Advanced Capability-3, gọi tắt là PAC-3, do tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin của Mỹ sản xuất.
Đây sẽ là trung tâm bảo dưỡng tên lửa PAC-3 chuyên dụng đầu tiên tại châu Âu, cho phép các quốc gia thành viên NATO sửa chữa và kiểm tra tên lửa ngay trong khu vực thay vì phải vận chuyển về Hoa Kỳ.
Hiện nay, phần lớn hoạt động bảo dưỡng chuyên sâu đối với loại tên lửa đánh chặn hiện đại này vẫn được thực hiện tại Mỹ. Quá trình vận chuyển xuyên Đại Tây Dương không chỉ tốn kém mà còn kéo dài thời gian chờ đợi, đặc biệt trong những giai đoạn nhu cầu quân sự tăng cao.
Việc xây dựng trung tâm tại Ba Lan được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian bảo dưỡng, giúp các lực lượng phòng không NATO nhanh chóng đưa tên lửa trở lại trạng thái sẵn sàng chiến đấu.
Ông Michael Duffey, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách mua sắm và duy trì trang bị, cho biết quyết định này thể hiện sự hợp tác thực tế giữa Washington và các đồng minh châu Âu.
Theo ông Duffey, việc các nước đồng minh đầu tư nguồn lực để xây dựng năng lực bảo dưỡng quan trọng tại sườn phía Đông NATO gửi đi thông điệp rằng liên minh đoàn kết, nghiêm túc trong việc răn đe và sẵn sàng biến những cam kết thành hành động cụ thể.
Ba Lan đã vượt qua ba quốc gia khác gồm Đức, Hà Lan và Na Uy để giành quyền đăng cai trung tâm này.
Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, người trực tiếp phụ trách các cuộc đàm phán với phía Mỹ, gọi đây là một quyết định mang tính lịch sử đối với ngành công nghiệp quốc phòng nước này.
Bà cho biết đề xuất của Ba Lan được đánh giá cao nhất ngay từ giai đoạn đầu của quá trình lựa chọn địa điểm. Tuy nhiên, để đạt được kết quả cuối cùng, Warsaw đã phải trải qua nhiều tháng thương lượng và phối hợp với các đối tác quốc tế.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng xác nhận chính phủ đã nỗ lực đáng kể để đưa cơ sở bảo dưỡng chiến lược này về nước, trong bối cảnh các quốc gia châu Âu đều muốn tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng trong nước.
Theo Reuters, dự án có giá trị đầu tư ước tính khoảng một tỷ zloty, tương đương 253 triệu đô la Mỹ. Phía Ba Lan kỳ vọng trung tâm có thể đi vào hoạt động sau khoảng một năm, mặc dù thời điểm vận hành chính thức vẫn phụ thuộc vào tiến độ xây dựng và các thỏa thuận kỹ thuật.
Trung tâm bảo dưỡng mới không chỉ có sự tham gia của Mỹ và Ba Lan mà còn nhận được hỗ trợ từ Đức, Hà Lan và Thụy Điển. Ba quốc gia này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối chuỗi cung ứng, bảo đảm phụ tùng, thiết bị và các dịch vụ kỹ thuật cần thiết.
Lockheed Martin cho biết cơ sở tại Ba Lan sẽ được tích hợp vào hệ thống công nghiệp quốc phòng hiện có của nước này, tạo thêm việc làm đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao và mở rộng cơ hội cho các nhà cung cấp địa phương.
Ông Tim Cahill, Chủ tịch bộ phận Missiles and Fire Control của Lockheed Martin, nhận định trung tâm PAC-3 sẽ giúp các đồng minh châu Âu duy trì khả năng phòng thủ tên lửa trong thời gian dài, đồng thời tăng cường khả năng ứng phó trước những mối đe dọa an ninh ngày càng phức tạp.
Tuy nhiên, Lockheed Martin nhấn mạnh cơ sở này chủ yếu phục vụ công tác bảo dưỡng và sửa chữa, chứ chưa phải nhà máy sản xuất tên lửa PAC-3 mới. Việc cho phép các quốc gia châu Âu trực tiếp sản xuất loại tên lửa đánh chặn này vẫn đang được Washington và các đồng minh thảo luận.
Quyết định của Ngũ Giác Đài diễn ra khi hệ thống phòng không Patriot ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc xung đột hiện đại.
PAC-3 là loại tên lửa đánh chặn tiên tiến được thiết kế để tiêu diệt các mục tiêu trên không, đặc biệt là tên lửa đạn đạo. Phiên bản PAC-3 MSE có khả năng cơ động cao và sử dụng công nghệ đánh chặn trực tiếp, tức va chạm với mục tiêu để phá hủy.
Tại Ukraine, hệ thống Patriot đã trở thành một trong những phương tiện phòng thủ quan trọng nhằm chống lại các cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga. Ukraine nhiều lần kêu gọi Mỹ và các nước châu Âu cung cấp thêm tên lửa đánh chặn để bảo vệ thành phố, cơ sở hạ tầng năng lượng và các mục tiêu quân sự.
Trong khi đó, những cuộc xung đột tại Trung Đông cũng làm gia tăng nhu cầu sử dụng các hệ thống phòng không do Mỹ sản xuất.
Theo các chuyên gia quốc phòng, việc phải liên tục bổ sung tên lửa đánh chặn trong nhiều khu vực xung đột khiến năng lực sản xuất hiện nay khó đáp ứng kịp nhu cầu, đặc biệt đối với những loại tên lửa đòi hỏi công nghệ phức tạp như PAC-3 MSE.
Lockheed Martin hiện đang triển khai kế hoạch mở rộng sản xuất nhằm nâng sản lượng PAC-3 MSE lên khoảng 2.000 quả mỗi năm trong những năm tới. Tuy nhiên, quá trình tăng công suất cần thời gian, nguồn vốn và khả năng mở rộng chuỗi cung ứng linh kiện.
Đối với Ba Lan, việc được lựa chọn xây dựng trung tâm bảo dưỡng tên lửa còn mang ý nghĩa chiến lược lớn.
Quốc gia này nằm tại sườn phía Đông NATO, có đường biên giới với Ukraine, Belarus và vùng Kaliningrad của Nga. Kể từ khi Nga mở rộng cuộc chiến tại Ukraine năm 2022, Ba Lan đã đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội và tăng ngân sách quốc phòng nhằm củng cố khả năng phòng thủ.
Năm 2018, Warsaw ký hợp đồng trị giá khoảng 4,75 tỷ đô la để mua hai tổ hợp Patriot Configuration 3+ của Mỹ. Đến năm 2022, nước này tiếp tục đề nghị mua thêm sáu tổ hợp Patriot cùng các trang thiết bị liên quan.
Tháng 12/2025, chính phủ Ba Lan thông báo hai tổ hợp Patriot đầu tiên đã đạt trạng thái sẵn sàng hoạt động đầy đủ.
Việc sở hữu trung tâm bảo dưỡng PAC-3 không chỉ giúp Ba Lan phục vụ nhu cầu quốc phòng trong nước mà còn có thể biến quốc gia này thành một đầu mối kỹ thuật quan trọng cho các lực lượng phòng không NATO tại châu Âu.
Dự án cũng phù hợp với định hướng mới của NATO, theo đó các thành viên châu Âu được khuyến khích đảm nhận trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh và quốc phòng của khu vực.
Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara hồi tháng Bảy, các đồng minh đã thảo luận về việc tăng cường năng lực sản xuất, bảo dưỡng và dự trữ vũ khí ngay tại châu Âu nhằm giảm sự phụ thuộc vào hệ thống hậu cần xuyên Đại Tây Dương.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiều lần yêu cầu các nước thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng và đóng góp nhiều hơn cho khả năng phòng thủ chung.
Theo Ngũ Giác Đài, trung tâm bảo dưỡng tại Ba Lan là một bước triển khai những cam kết đó, giúp NATO duy trì năng lực tác chiến trong trường hợp xảy ra khủng hoảng quân sự lớn.
Mặc dù dự án được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích, một số vấn đề vẫn cần được giải quyết, bao gồm việc phân chia trách nhiệm tài chính, chuyển giao công nghệ, bảo vệ thông tin quân sự và bảo đảm nguồn cung phụ tùng trong thời gian dài.
Các cuộc thảo luận về khả năng sản xuất tên lửa PAC-3 ngay tại châu Âu cũng sẽ tiếp tục, đặc biệt khi Ukraine và nhiều quốc gia NATO muốn giảm thời gian chờ đợi các đơn hàng vũ khí từ Mỹ.
Đến ngày 27/10, Ngũ Giác Đài chưa công bố địa điểm cụ thể của trung tâm tại Ba Lan cũng như công suất bảo dưỡng dự kiến hằng năm.
Tuy nhiên, quyết định lựa chọn Ba Lan cho thấy Washington và các đồng minh đang từng bước chuyển từ việc chỉ mua sắm vũ khí sang xây dựng một hệ thống hậu cần và công nghiệp quốc phòng có khả năng duy trì hoạt động lâu dài ngay tại châu Âu.
Trong bối cảnh chiến tranh Ukraine tiếp diễn và những bất ổn tại Trung Đông chưa chấm dứt, trung tâm PAC-3 mới được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm các hệ thống phòng không Patriot của NATO luôn có đủ khả năng hoạt động khi cần thiết.
Calitoday tổng hợp
