Lời tuyên bố của đại sứ Trung Cộng rằng Bắc Kinh có thể dễ dàng đánh bại Philippines nếu chiến tranh xảy ra đã châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng ngoại giao mới. Ngay lập tức, Manila triệu thỉnh đại sứ Trung Cộng để chính thức phản đối, trong khi nhiều thượng nghị sĩ Philippines kêu gọi trục xuất ông, giữa lúc tình hình Biển Đông tiếp tục căng thẳng…
Ngày 19 tháng 10 năm 2026, Bộ Ngoại giao Philippines triệu thỉnh Đại sứ Trung Cộng tại Manila, ông Tỉnh Toàn (Jing Quan), để phản đối lời tuyên bố cho rằng Trung Cộng có thể dễ dàng chiến thắng nếu xảy ra xung đột quân sự giữa hai nước. Vụ việc khiến bang giao Manila–Bắc Kinh thêm căng thẳng, trong lúc cuộc tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông vẫn chưa có dấu hiệu dịu xuống. Một số thượng nghị sĩ Philippines yêu cầu đại sứ Trung Cộng phải xin lỗi, thậm chí đề nghị chánh phủ trục xuất ông khỏi lãnh thổ Philippines.
Theo các bản tin của Reuters, Associated Press (AP) và AFP, Ngoại trưởng Philippines Maria Theresa Lazaro đã trực tiếp bày tỏ với Đại sứ Tỉnh Toàn sự “quan ngại nghiêm trọng và phản đối mạnh mẽ” đối với những lời phát biểu công khai của ông hôm 15 tháng 10 năm 2026. Bộ Ngoại giao Philippines cho rằng lời tuyên bố này hàm ý đe dọa sử dụng võ lực, đi ngược tinh thần bang giao và có thể khiến tình hình trong vùng thêm bất ổn. Manila đồng thời tuyên bố vẫn dành quyền áp dụng những biện pháp ngoại giao khác nếu xét thấy cần thiết.
Nguồn cơn cuộc tranh cãi bắt đầu sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. chỉ trích Trung Cộng là một thế lực gây bất ổn trong vùng. Đáp lại, Đại sứ Tỉnh Toàn cho rằng lời nhận xét ấy là vô lý và Philippines nên lấy làm may mắn vì có Trung Cộng làm nước láng giềng. Trong cuộc tiếp xúc với báo chí bên lề một sự kiện tại Manila hôm 15 tháng 10, ông này đưa ra lời tuyên bố gây tranh cãi: “Nếu chúng tôi muốn sử dụng võ lực, chúng tôi hoàn toàn có thể dễ dàng chiến thắng. Nhưng không, chúng tôi sẽ không chọn võ lực, và chúng tôi yêu chuộng hòa bình.”
Dù đại sứ Trung Cộng khẳng định Bắc Kinh không có ý định sử dụng võ lực và vẫn mong muốn duy trì hòa bình, lời lẽ cho rằng Trung Cộng có thể dễ dàng đánh bại Philippines đã khiến nhiều giới chức nước này phản ứng mạnh mẽ. Tại Manila, lời tuyên bố nói trên không chỉ bị xem là thiếu thận trọng trong bang giao, mà còn làm dấy lên mối lo ngại về thái độ của Bắc Kinh đối với một quốc gia Đông Nam Á đang trực tiếp tranh chấp chủ quyền với Trung Cộng tại Biển Đông.
Ngày 16 tháng 10, Tổng thống Philippines Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. lên tiếng về lời phát biểu của đại sứ Trung Cộng. Ông nhận định lời nói ấy nghe giống như một lời đe dọa và cần được giải thích rõ ràng qua các ngả bang giao. Phản ứng của Tổng thống Marcos cho thấy chánh quyền Philippines không muốn xem những lời lẽ liên quan đến việc sử dụng sức mạnh quân sự là chuyện bình thường, nhất là trong lúc bang giao giữa hai nước vốn nhiều lần căng thẳng vì những vụ đối đầu trên biển.
Tại Thượng viện Philippines, một số nghị sĩ cũng đòi chánh phủ phải có thái độ cứng rắn hơn. Thượng nghị sĩ Erwin Tulfo, Phó Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, nhấn mạnh rằng Philippines không thể bị bắt nạt bằng lời nói hay sức mạnh quân sự. Chủ tịch Thượng viện Win Gatchalian cho rằng đại sứ Trung Cộng nên xin lỗi vì lời phát biểu bị xem là không xứng hợp với tư cách một nhà ngoại giao. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Risa Hontiveros yêu cầu Bắc Kinh chính thức rút lại lời tuyên bố và đưa ra lời xin lỗi. Nếu không nhận được phản hồi thỏa đáng, bà cho rằng Manila nên xét đến việc tuyên bố ông Tỉnh Toàn là nhân vật không được hoan nghênh, theo thuật ngữ ngoại giao là “persona non grata”.
Tuy nhiên, lời kêu gọi trục xuất đại sứ của các nghị sĩ chưa có nghĩa là chánh phủ Philippines đã chính thức quyết định về vấn đề này. Việc tuyên bố một nhà ngoại giao là nhân vật không được hoan nghênh có thể dẫn đến yêu cầu người ấy rời khỏi nước sở tại, đồng thời tạo thêm sức ép lên bang giao giữa hai quốc gia. Vì vậy, Manila vẫn phải cân nhắc giữa việc bày tỏ lập trường bảo vệ chủ quyền quốc gia và nguy cơ khiến cuộc khủng hoảng ngoại giao thêm trầm trọng.
Về phía Trung Cộng, Bắc Kinh bác bỏ cách giải thích của Philippines đối với lời phát biểu của Đại sứ Tỉnh Toàn. Phía Trung Cộng cho rằng một số cá nhân đã trích dẫn lời nói không đầy đủ hoặc cố tình thổi phồng cuộc tranh cãi. Bắc Kinh cũng kêu gọi Manila kiềm chế những lời tuyên bố và hành động mà họ cho là thiếu trách nhiệm. Tuy nhiên, phản ứng này vẫn chưa giải quyết được mối bất đồng căn bản, bởi Philippines tiếp tục yêu cầu Trung Cộng nhìn nhận mức độ nghiêm trọng của những lời nói có thể bị hiểu là đe dọa sử dụng võ lực.
Đằng sau cuộc khẩu chiến ngoại giao là cuộc tranh chấp kéo dài tại Biển Đông, một tuyến hàng hải chiến lược có tầm quan trọng đối với thương mại quốc tế và nền an ninh trong vùng. Trung Cộng tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn vùng biển này, trong khi Philippines, Việt Nam, Malaysia, Brunei và Đài Loan cũng có những yêu sách chủ quyền liên quan. Năm 2016, Tòa Trọng tài được thành lập theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển đã ra phán quyết trong vụ kiện do Philippines khởi xướng, bác bỏ cơ sở pháp lý của những yêu sách quyền lịch sử của Trung Cộng vượt quá giới hạn mà công ước cho phép. Bắc Kinh bác bỏ phán quyết và không chấp nhận kết quả trọng tài.
Trong những năm gần đây, Manila nhiều lần cáo buộc lực lượng tuần duyên và tàu thuyền Trung Cộng có những hành động gây sức ép tại các khu vực tranh chấp. Ngược lại, Bắc Kinh khẳng định họ đang thực thi quyền chủ quyền và hoạt động chấp pháp trong vùng biển mà Trung Cộng tuyên bố thuộc về mình. Philippines cũng tăng cường hợp tác quốc phòng với Hoa Kỳ và một số quốc gia đồng minh, đối tác, trong đó có những cuộc tập trận chung nhằm nâng cao khả năng phối hợp về an ninh. Những diễn biến này khiến bang giao giữa hai nước ngày càng nhạy cảm, bởi bất cứ lời tuyên bố nào liên quan đến sức mạnh quân sự cũng có thể làm gia tăng sự nghi kỵ.
Vụ việc ngày 19 tháng 10 cho thấy căng thẳng giữa Philippines và Trung Cộng không chỉ diễn ra trên biển mà còn lan sang mặt trận ngoại giao. Manila muốn khẳng định rằng họ không chấp nhận những lời tuyên bố bị xem là đe dọa chủ quyền quốc gia, trong khi Bắc Kinh bác bỏ cách giải thích của phía Philippines. Hiện chưa có căn cứ để kết luận cuộc tranh cãi này sẽ dẫn đến xung đột quân sự, nhưng những bước đi kế tiếp của hai chánh phủ sẽ có ảnh hưởng quan trọng đối với tình hình an ninh trong khu vực và đặc biệt là tại Biển Đông.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
