Trung Đông tiếp tục chìm trong vòng xoáy căng thẳng lan rộng. Khi mới đây Iran cảnh cáo sẽ trả đũa dữ dội nếu bị Hoa Kỳ và Israel tấn công trở lại; lực lượng Houthi mở cuộc tấn công gây nhiều thương vong tại Yemen; trong khi hàng trăm ngàn người Palestine tại dải Gaza đứng trước nguy cơ mất nguồn viện trợ lương thực. Cùng lúc đó, những vụ tấn công do các nhóm người định cư Israel bị cáo buộc nhắm vào các nhà ngoại giao Âu Châu, đã khiến Liên Hiệp Âu Châu mạnh mẽ lên tiếng phản đối…
Tại Iran, Thiếu tướng Ali Abdollahi, Tổng tham mưu trưởng các lực lượng võ trang Iran, ngày 19 tháng 10 năm 2026 đưa ra lời cảnh cáo cứng rắn đối với Washington và Jerusalem. Ông tuyên bố bất cứ cuộc tấn công mới nào nhắm vào Iran cũng sẽ phải hứng chịu đòn trả đũa nghiêm trọng hơn trước. Cùng ngày, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cáo buộc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đang tìm cách lôi kéo Hoa Kỳ vào một cuộc chiến mới nhằm phục vụ những tính toán chánh trị riêng. Trong lời tuyên bố trên mạng xã hội X, ông Araghchi cảnh cáo Tehran vẫn còn những vấn đề chưa giải quyết với Washington và sẽ không ngồi yên nếu bị tấn công. Những lời tuyên bố này được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump bày tỏ sự ủng hộ đối với ông Netanyahu trước cuộc bầu cử Israel dự trù diễn ra ngày 27 tháng 10, đồng thời cảnh cáo Hoa Kỳ có thể phải tự mình hành động nếu tình hình đòi hỏi. Theo hãng thông tấn Anadolu Agency và Iran International, những lời qua tiếng lại giữa các bên cho thấy nguy cơ chiến tranh bùng phát trở lại vẫn còn hiện hữu, mặc dù các ngả bang giao chưa hoàn toàn bị đóng lại.
Một trong những điểm nóng đáng lo ngại nhứt hiện nay là eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nằm giữa Iran và bán đảo Ả Rập, nơi trước đây chuyên chở khoảng 20% lượng dầu hỏa và khí đốt hóa lỏng được mua bán trên toàn thế giới. Ngày 18 tháng 10, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết hai tàu chở dầu, mỗi tàu mang theo khoảng hai triệu thùng dầu thô, đã bốc cháy sau khi trúng thủy lôi tại khu vực eo biển. Theo Al Jazeera, phía Iran nói rằng các tàu này đã đi qua tuyến hàng hải không được phép sử dụng. Trong khi đó, Reuters ngày 19 tháng 10 cho biết vụ việc tiếp tục gây sức ép lên thị trường năng lượng và khiến giới đầu tư lo ngại nguồn cung có thể bị gián đoạn. Ngoại trưởng Araghchi nói đề nghị của Tehran về việc mở lại eo biển trong vòng bảy ngày vẫn còn hiệu lực, nhưng kèm theo những điều kiện liên quan đến việc phong tỏa bằng hải quân, các biện pháp trừng phạt dầu hỏa và chấm dứt những hoạt động quân sự trong vùng. Washington chưa chấp thuận toàn bộ các điều kiện này. Nếu đôi bên không đạt được thỏa thuận, những chuyến tàu thương mại đi qua Hormuz có thể tiếp tục gặp nguy hiểm, kéo theo nguy cơ giá dầu tăng cao và phí tổn vận chuyển trên toàn cầu leo thang.
Trong khi đó, chiến trường Yemen lại chứng kiến một cuộc tấn công gây nhiều thương vong. Cũng theo Reuters ngày 19 tháng 10, ít nhứt 18 người thiệt mạng trong vụ tấn công bằng hỏa tiễn của lực lượng Houthi nhắm vào một trại huấn luyện quân sự thuộc chánh phủ Yemen tại tỉnh Shabwa. Con số thương vong được bốn nguồn tin thuộc chánh quyền và ngành y tế xác nhận với Reuters. Houthi, lực lượng được Iran hậu thuẫn, đã giao tranh kéo dài với chánh phủ Yemen được quốc tế công nhận. Cuộc tấn công mới nhứt làm dấy lên mối lo ngại chiến sự sẽ tiếp tục lan rộng, nhứt là trong lúc các tuyến hàng hải và cơ sở năng lượng tại vùng Vịnh đang chịu sức ép ngày càng lớn.
Tại Saudi Arabia, những cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay không người lái của Houthi nhắm vào phi trường cùng các cơ sở dầu khí đã khiến Riyadh tăng cường những biện pháp phòng vệ. Theo Associated Press ngày 18 tháng 10, cơ quan an ninh cấp cao của Ai Cập, dưới sự chủ tọa của Tổng thống Abdel Fattah el-Sisi, đã đồng ý trợ giúp Saudi Arabia về mặt quân sự trong bối cảnh các cuộc tấn công ngày càng gia tăng. Cairo nhấn mạnh sự trợ giúp này nhằm bảo vệ Saudi Arabia trước những mối đe dọa an ninh. Diễn biến trên có thể khiến cuộc chiến tại Yemen mang thêm tính chất đối đầu giữa các quốc gia trong vùng, bởi bất cứ sự can dự quân sự trực tiếp nào của những nước lân cận cũng có nguy cơ kéo thêm nhiều phía vào vòng chiến.
Tại dải Gaza, tình trạng khủng hoảng nhân đạo tiếp tục trở nên trầm trọng. Ngày 19 tháng 10, Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hiệp Quốc thông báo tình trạng thiếu ngân khoản buộc cơ quan này phải cắt giảm đáng kể chương trình cứu trợ lương thực. Theo Reuters, khoảng 500.000 người Palestine sẽ mất khoản viện trợ thực phẩm hằng tháng; số người được WFP trợ giúp dự trù giảm từ 1,6 triệu xuống còn 1,1 triệu người. Khẩu phần lương thực cũng bị thu hẹp, trong khi số phần ăn nóng cung cấp mỗi ngày giảm từ khoảng 250.000 xuống còn 150.000. Ông Carl Skau, quyền Giám đốc điều hành WFP, cảnh cáo tình hình đặc biệt đáng lo ngại khi mùa đông đang đến gần và nhiều gia đình vẫn không đủ khả năng mua thực phẩm. Cơ quan này kêu gọi cộng đồng quốc tế cấp thêm ngân khoản để duy trì những hoạt động cứu trợ tại Gaza và Bờ Tây. Trong bối cảnh hàng hóa thương mại đưa vào Gaza bị gián đoạn, việc cắt giảm viện trợ có thể khiến các gia đình nghèo khó, trẻ em và người cao niên phải gánh chịu hậu quả nặng nề hơn.
Trên mặt trận quân sự, ngày 19 tháng 10, Israel cho biết những cuộc oanh kích trong dịp cuối tuần đã hạ sát ba thành viên thuộc cánh quân sự Hamas tại miền Bắc Gaza. Theo quân đội Israel, Abdullah Mohammed Khamis Jaber, người bị cáo buộc tham gia hoạt động chế tạo võ khí cho Hamas, đã bị hạ sát tại khu Tuffah thuộc thành phố Gaza. Hai người còn lại được xác định là Majed Ahmed Mustafa Sabbagh, một chỉ huy cấp tổ chiến đấu, và Amer Bashir Mohammed Khourani, thành viên đơn vị công binh của Hamas tại Jabalia. Quân đội Israel cáo buộc những người này tham gia chuẩn bị các cuộc tấn công và khôi phục khả năng tác chiến của Hamas, vi phạm thỏa thuận đình chiến.
Tại Bờ Tây, tình hình căng thẳng gia tăng sau những vụ tấn công bị cáo buộc do các nhóm người định cư Israel cực đoan thực hiện. Ngày 17 tháng 10, một nhóm người định cư bị cáo buộc tấn công người Palestine, các nhà ngoại giao Âu Châu và một thị trưởng người Pháp tại làng Taybeh. Ngoại trưởng Bỉ Maxime Prévot cho biết trong số những người bị nhắm tới có các viên chức ngoại giao Bỉ, Pháp và Ba Lan, cùng đại diện Công giáo.
Trước đó, nữ phóng viên ảnh người Mỹ Heidi Levine của nhật báo The Washington Post cũng bị hành hung trong lúc ghi hình hoạt động thu hoạch ô liu của người Palestine. Ngày 18 tháng 10, Liên Hiệp Âu Châu mạnh mẽ lên án những vụ tấn công này, yêu cầu Israel bảo đảm việc truy cứu trách nhiệm trước pháp luật và có biện pháp ngăn chặn bạo lực tái diễn. Theo Associated Press, cảnh sát Israel đã bắt giữ 10 người bị tình nghi có liên quan đến các vụ tấn công tại Bờ Tây. Những sự việc này tiếp tục gia tăng sức ép ngoại giao đối với chánh phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, trong lúc bạo lực giữa người định cư Israel và người Palestine vẫn là vấn đề gây tranh cãi sâu xa.
NGƯỜI QUAN SÁT/tổng hợp
