Calitoday News – Một thẩm phán liên bang đã bác bỏ phần lớn lập luận của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm giữ bí mật một bản ghi nhớ của Bộ Tư pháp giải thích cơ sở pháp lý cho các cuộc tấn công quân sự của Mỹ nhằm vào những chiếc tàu bị chính quyền cáo buộc vận chuyển ma túy tại vùng Caribbean và phía đông Thái Bình Dương.
Trong phán quyết dài 66 trang công bố ngày 30/9, Thẩm phán liên bang Paul Engelmayer tại New York yêu cầu chính quyền phải giao bản ghi nhớ cho tòa trong vòng hai tuần để ông xem xét riêng trước khi quyết định tài liệu này có phải được công khai hay không. Vì vậy, phán quyết hiện tại chưa có nghĩa bản ghi nhớ sẽ lập tức được công bố.
Bản ghi nhớ do Office of Legal Counsel (OLC) thuộc Bộ Tư pháp soạn thảo vào tháng 9/2025. Tài liệu này trình bày cơ sở pháp lý mà chính quyền sử dụng để biện minh cho các cuộc tấn công của quân đội Mỹ vào những tàu bị cho là có liên quan đến hoạt động buôn bán ma túy. Chính quyền nhiều lần khẳng định các chiến dịch này phù hợp với luật pháp Mỹ và luật quốc tế.
Vụ kiện được ACLU và Center for Constitutional Rights đưa ra theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA), yêu cầu chính phủ công khai phần phân tích pháp lý. Chính quyền phản đối, cho rằng tài liệu được bảo vệ bởi nhiều đặc quyền pháp lý và có những nội dung liên quan đến an ninh quốc gia.
Điểm đáng chú ý là Thẩm phán Engelmayer bác hai lý do quan trọng mà chính phủ đưa ra: đặc quyền về quá trình thảo luận nội bộ và đặc quyền luật sư–thân chủ. Theo ông, hồ sơ cho thấy Ngũ Giác Đài đã sử dụng bản ghi nhớ này như chính sách và cơ sở pháp lý thực tế để tiến hành các cuộc tấn công — tức một dạng “working law”, chứ không đơn thuần là ý kiến pháp lý nội bộ đang được cân nhắc.
Tuy nhiên, vẫn còn một vấn đề chưa được giải quyết: chính quyền viện dẫn đặc quyền trao đổi của tổng thống (presidential communications privilege). Thẩm phán cho rằng hồ sơ hiện có chưa đủ để xác định chính quyền có quyền sử dụng đặc quyền này hay đã từ bỏ quyền đó. Ông cũng yêu cầu Bộ Tư pháp cung cấp thông tin về những người đã được tiếp cận bản ghi nhớ kể từ khi tài liệu được soạn thảo.
Phán quyết có ý nghĩa đáng chú ý trong cuộc tranh luận về tính hợp pháp của chiến dịch. Chính quyền Trump cho rằng những chiếc tàu bị tấn công có liên quan đến các tổ chức buôn bán ma túy và các hoạt động quân sự là hợp pháp. Ngược lại, ACLU và các tổ chức nguyên đơn đặt câu hỏi liệu chính phủ có thể sử dụng lực lượng quân sự gây chết người dựa trên một cơ sở pháp lý mà công chúng không được biết hay không.
Calitoday tổng hợp
