SACRAMENTO, California (Calitoay News) – Cuộc chiến quanh đề xuất đánh thuế giới tỷ phú tại California đang trở thành một trong những cuộc vận động chính trị tốn kém nhất trước cuộc bầu cử tháng 11, khi một nhóm do các tỷ phú công nghệ hậu thuẫn đã huy động gần $230 triệu và đang chi mạnh để ngăn Proposition 40 có hiệu lực.
Proposition 40, thường được gọi là California Billionaire Tax Act, sẽ áp dụng khoản thuế một lần bằng 5% tài sản đối với những người có tài sản ròng trên $1 tỷ và là cư dân California vào đầu năm 2026. Khoảng 200 người có thể thuộc diện chịu thuế. Những người ủng hộ ước tính biện pháp có thể mang về khoảng $100 tỷ, trong đó phần lớn dành cho chăm sóc y tế, còn lại hỗ trợ giáo dục và các chương trình trợ cấp thực phẩm.
Đứng đầu nỗ lực chống Proposition 40 là Building a Better California, một tổ chức chính trị được thành lập đầu năm nay với sự hậu thuẫn của đồng sáng lập Google Sergey Brin cùng nhiều nhân vật giàu có trong lĩnh vực công nghệ và đầu tư. Theo San Francisco Chronicle, tổ chức này đã huy động khoảng $229 triệu kể từ khi thành lập, riêng trong khoảng bảy tuần gần đây đã nhận thêm khoảng $91 triệu từ các nhà tài trợ giàu có.
Riêng Brin đã đóng góp khoảng $102 triệu cho Building a Better California. Những nhà tài trợ lớn khác được ghi nhận trước đó gồm nhà đầu tư mạo hiểm John Doerr, đồng sáng lập Ripple Chris Larsen, cựu CEO Google Eric Schmidt và nhiều doanh nhân, nhà đầu tư công nghệ khác.
Tiền đang tiếp tục đổ vào với tốc độ nhanh. Theo số liệu được KRON dẫn lại, chỉ từ ngày 3 đến 23 tháng 9, Building a Better California nhận 25 khoản đóng góp với tổng cộng hơn $57.3 triệu. Nếu tính từ đầu tháng 8, số tiền huy động thêm lên tới khoảng $90.7 triệu.
Không chỉ vận động bỏ phiếu “No” cho Proposition 40
Chiến lược của phe phản đối không chỉ đơn thuần là thuyết phục cử tri bỏ phiếu chống Proposition 40.
Building a Better California còn tài trợ mạnh cho Proposition 41 và Proposition 42, hai đề xuất khác trên lá phiếu tháng 11 có các điều khoản có thể khiến Proposition 40 không thể có hiệu lực. Theo CalMatters, nếu Proposition 40 được đa số cử tri chấp thuận nhưng Proposition 41 hoặc 42 nhận được nhiều phiếu hơn Proposition 40, thuế tỷ phú sẽ không được thực thi.
Proposition 41 sẽ áp dụng các giới hạn và yêu cầu liên quan đến chi tiêu đối với những sắc thuế đặc biệt mới, trong khi Proposition 42 sẽ cấm các loại thuế mới đánh vào nhiều dạng tài sản cá nhân như doanh nghiệp, đầu tư, quỹ tín thác và các tài sản khác – tức những loại tài sản nằm trong phạm vi mà Proposition 40 muốn đánh thuế.
Theo hồ sơ tài chính chiến dịch được KRON dẫn lại, Building a Better California đã chi khoảng $48.25 triệu để ủng hộ Proposition 41 và $49.25 triệu cho Proposition 42. Trong khi đó, CalMatters cho biết nhóm này đã đưa hơn $56 triệu vào chiến dịch No on Proposition 40 và huy động khoảng $131 triệu cho chiến dịch ủng hộ Proposition 41 và 42. Tổng nguồn lực liên quan đến nỗ lực đánh bại Proposition 40 đã vượt $187 triệu theo cách tính của CalMatters.
Vì sao giới tỷ phú phản đối?
Những người phản đối cho rằng một sắc thuế tài sản chỉ áp dụng riêng tại California có thể thúc đẩy các tỷ phú và doanh nghiệp chuyển sang những tiểu bang có mức thuế thấp hơn, qua đó khiến California mất nguồn thu thuế lợi tức cá nhân trong tương lai.
Thống đốc Gavin Newsom cũng phản đối Proposition 40. Ông cho rằng giải pháp đánh thuế tài sản giới tỷ phú nên được thực hiện ở cấp liên bang, thay vì chỉ riêng California, vì một sắc thuế cấp tiểu bang có thể khiến người giàu chuyển nơi cư trú.
Phe ủng hộ phản bác rằng California đang phải đối mặt với những khoản thiếu hụt lớn trong hệ thống chăm sóc sức khỏe sau các đợt cắt giảm ngân sách liên bang. SEIU-UHW, nghiệp đoàn đứng sau Proposition 40, đã bỏ khoảng $31 triệu để thúc đẩy biện pháp này. Những người ủng hộ cho rằng nguồn thu từ giới tỷ phú có thể giúp duy trì Medi-Cal, các cơ sở y tế, giáo dục và trợ cấp thực phẩm.
Một nghịch lý có thể xảy ra trên lá phiếu
Điều đáng chú ý là cử tri California hiện có thể đồng thời thông qua thuế tỷ phú và các biện pháp có khả năng vô hiệu hóa chính sắc thuế đó.
Cuộc khảo sát tháng 9 của Public Policy Institute of California được CalMatters dẫn lại cho thấy 52% cử tri có khả năng đi bầu ủng hộ Proposition 40, trong khi 46% phản đối. Nhưng Proposition 41 cũng nhận khoảng 51% ủng hộ, còn Proposition 42 lên tới 54%.
Điều đó khiến cuộc bỏ phiếu ngày 3 tháng 11 trở nên đặc biệt phức tạp: Proposition 40 có thể nhận trên 50% phiếu và tưởng như đã được thông qua, nhưng vẫn không có hiệu lực nếu Proposition 41 hoặc 42 cũng thắng và nhận số phiếu cao hơn.
Cuộc tranh luận vì thế không chỉ xoay quanh câu hỏi California có nên đánh thuế tài sản của các tỷ phú hay không, mà còn trở thành cuộc đối đầu tài chính khổng lồ giữa nghiệp đoàn và những người ủng hộ Proposition 40 với một số nhân vật giàu nhất Silicon Valley. Với hàng trăm triệu đô la đã được huy động, chi tiêu quảng cáo và vận động cử tri dự kiến sẽ tiếp tục tăng mạnh khi ngày bầu cử đến gần.
Calitoday tổng hợp
