Trung Quốc đang đẩy mạnh việc phát triển những loại robot bốn chân có khả năng trinh sát, vận chuyển và mang võ khí, thậm chí còn có thể phối hợp với binh sĩ trên chiến trường. Nếu được đưa vào sử dụng tại eo biển Đài Loan, những “sói robot” nầy có thể mở ra một kiểu chiến tranh hoàn toàn khác…
Ngày 15/6/2026, một báo cáo của Quỹ Bảo vệ các nền Dân chủ (FDD) tại Washington -Hoa Kỳ gây chú ý khi cảnh báo Trung Quốc đang phát triển những robot bốn chân được giới quan sát gọi là “robot wolves” – “sói robot” – nhằm đưa trí thông minh nhân tạo và các hệ thống không người lái vào những giờ đầu tiên của một cuộc xung đột tại eo biển Đài Loan. Đáng chú ý hơn nữa là chính truyền thông quân sự Trung Quốc cũng đã công khai giới thiệu những thế hệ “máy sói” có khả năng trinh sát, vận chuyển và mang võ khí. Tuy nhiên, nếu gọi đây là một “đội quân robot đã sẵn sàng xâm lăng Đài Loan” thì vẫn là một bước đi quá xa so với những gì các nguồn tin hiện nay có thể xác nhận.
Theo báo cáo của FDD được CNA Đài Loan tường thuật ngày 15/6, Craig Singleton, giám đốc cao cấp Chương trình Trung Quốc của FDD, cùng nhà phân tích Jack Burnham cho rằng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đang tìm cách kết hợp AI, robot mặt đất và các hệ thống không người lái vào chiến tranh hiện đại. Những “sói robot” nầy được mô tả có kích thước tương đương một con chó lớn, có thể được trang bị máy quay, cảm biến, LiDAR và máy điện toán trên thân. Một số phiên bản có khả năng vận chuyển hàng hóa, trong khi một số khác có thể mang võ khí và thi hành nhiệm vụ trinh sát. Theo Singleton, hình ảnh những hệ thống nầy đã xuất hiện trong các đoạn phim huấn luyện của PLA cũng như trên truyền thông nhà nước Trung Quốc.
Điều khiến giới quan sát đặc biệt chú ý là vai trò mà những robot nầy có thể đảm nhận trong một chiến dịch đổ bộ. Theo phân tích của Singleton, trong trường hợp xảy ra xung đột tại eo biển Đài Loan, những giờ đầu tiên sẽ là giai đoạn cực kỳ nguy hiểm đối với lực lượng tấn công: bãi biển có chướng ngại vật, hỏa lực phòng thủ, mìn, drone, pháo binh và những cuộc giao tranh trong đô thị. Nếu robot có thể đi trước binh sĩ để quan sát địa hình, phát giác vị trí phòng thủ, vận chuyển đạn dược hoặc xử lý những khu vực nguy hiểm, quân đội có thể giảm mức độ phơi nhiễm của binh sĩ trong giai đoạn đầu.
Đây chính là điểm mà Singleton cho rằng có thể làm thay đổi cách Bắc Kinh tính toán cái giá của một cuộc chiến. Robot không thể loại bỏ rủi ro, nhưng có thể chuyển một phần rủi ro từ con người sang máy móc. Nếu số thương vong ban đầu của binh sĩ giảm xuống, phí tổn chánh trị của một chiến dịch quân sự cũng có thể được tính toán theo một cách khác. Đây là một lập luận về chiến lược và khả năng tác động tới quyết định quân sự, chớ không phải bằng chứng cho thấy Trung Quốc đã quyết định mở cuộc tấn công Đài Loan.
Đáng chú ý, tài liệu của chính China Military Online thuộc Bộ Quốc phòng Trung Quốc cũng cho thấy “robot wolves” đang được phát triển theo hướng quân sự hóa ngày càng rõ rệt. Một bài đăng ngày 17/1/2026 mô tả một đội hình gồm ba robot: một robot thi hành nhiệm vụ hỏa lực, một robot vận chuyển đạn dược và một robot trinh sát truyền dữ liệu về sở chỉ huy, đồng thời hỗ trợ gọi hỏa lực từ xa. Bài viết nói những robot nầy có thể phối hợp với binh sĩ trong những nhiệm vụ như trinh sát, tấn công chánh xác và chế áp hỏa lực.
Đến ngày 27/3/2026, China Military Online tiếp tục giới thiệu một thế hệ “robot wolves” mới do Trung Quốc phát triển. Theo bài viết, chúng có thể mang những loại võ khí như hệ thống hỏa tiễn cỡ nhỏ và súng phóng lựu; các robot được phân chia thành nhóm trinh sát, tấn công và yểm trợ. Nguồn nầy cho biết chúng có thể đạt vận tốc khoảng 15 km/giờ, mang trọng tải tới 25 kg và chia sẻ dữ kiện theo thời gian thực. Đáng chú ý nhứt, bài viết nói những robot nầy có thể tự nhận dạng và tự xác định mục tiêu, sau đó con người xác nhận trước khi tiến hành đánh phá.
Không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền về kỹ thuật, robot bốn chân còn đã được đưa vào các cuộc diễn tập. Một tài liệu của Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 4/5/2026 cho biết lực lượng Cảnh sát Vũ trang Trung Quốc đã đưa robot chó vào một cuộc diễn tập trinh sát và quy trình tác chiến trong nhà. Trước đó, một cuộc diễn tập đổ bộ được truyền hình Trung Quốc công bố hồi tháng 10/2025 cũng cho thấy robot chó, drone và binh sĩ được sử dụng cùng nhau trong một kịch bản tấn công bãi biển. Theo South China Morning Post, robot được sử dụng để vượt qua chướng ngại vật, hỗ trợ mở đường, vận chuyển đạn dược và thậm chí mang súng trong một số tình huống mô phỏng.
Như vậy, đây không phải là một câu chuyện hoàn toàn chỉ nằm trên giấy. Trung Quốc thực sự đang thử nghiệm việc phối hợp robot mặt đất với lực lượng con người và drone. Nhưng từ “diễn tập” tới “đổ bộ thật sự” là một khoảng cách rất lớn. Robot hiện vẫn còn những điểm yếu về bình điện, độ bền, liên lạc, địa hình, thời tiết và khả năng hoạt động ổn định trong môi trường có hỏa lực dày đặc. Reuters ngày 7/9/2026, trong một cuộc điều tra khác về chương trình robot hình người của Trung Quốc, cũng nhận định kỹ thuật robot quân sự vẫn đang phải đối diện với những giới hạn về năng lượng và độ đáng tin cậy.
Đài Loan dĩ nhiên không đứng ngoài cuộc chơi. Tháng 6/2026, Viện Khoa học và Kỹ thuật Trung Sơn của Đài Loan giới thiệu ba loại robot chó phục vụ nhiệm vụ trinh sát, hỏa lực và LiDAR. Một viên chức của viện, Jen Kuo-kuang, nói những hệ thống nầy có thể được sử dụng để tuần tra, kiểm tra tại các khu vực ven biển và những hòn đảo xa. Điều nầy cho thấy cuộc cạnh tranh về robot quân sự giữa hai bờ eo biển không còn là chuyện của một tương lai xa xôi.
Theo Singleton, Đài Loan cần xây dựng một hệ thống phòng thủ nhiều lớp để đối phó với những phương tiện không người lái nầy. Các biện pháp được ông đề cập gồm phát hiện, gây nhiễu, tác chiến điện tử và huấn luyện chống robot trong môi trường đô thị. Lý do khá đơn giản: robot phụ thuộc rất nhiều vào cảm biến, hệ thống định vị và đường truyền dữ liệu. Nếu những mắt xích nầy bị phá vỡ, một đội robot có thể mất đi phần đáng kể khả năng phối hợp.
Trong khi đó, Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức ngày 2/9/2026 công bố ngân sách quốc phòng năm tới dự kiến vượt 1.000 tỷ Đài tệ, tương đương hơn 31 tỷ Mỹ kim. Ông nhấn mạnh Đài Loan sẽ tiếp tục phát triển kỹ nghệ quốc phòng, AI và các hệ thống không người lái để nâng cao khả năng tự vệ. Bắc Kinh lập tức phản đối, cáo buộc chánh quyền Đài Loan kích động đối đầu và tuyên bố quyết tâm bảo vệ “chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ”.
Điều đáng suy nghĩ là chiến tranh trong tương lai có thể không còn bắt đầu bằng hàng ngàn binh sĩ bước lên bãi biển. Nó có thể bắt đầu bằng drone trên bầu trời, robot bốn chân trên mặt đất, những cảm biến dò tìm mục tiêu và các hệ thống AI xử lý dữ kiện trước khi con người trực tiếp xuất hiện. Đó là một thay đổi rất lớn trong cách chiến tranh được tiến hành.
Nhưng cũng chính ở đây cần tránh một sự cường điệu dễ gây hiểu lầm. Hiện chưa có bằng chứng công khai cho thấy Trung Quốc đã quyết định sử dụng “sói robot” trong một kế hoạch xâm lăng Đài Loan cụ thể. Điều có thể xác nhận là PLA đang nghiên cứu và huấn luyện với robot bốn chân, đang phát triển những phiên bản có khả năng trinh sát, vận chuyển và mang võ khí, trong khi giới chuyên gia xem xung đột tại eo biển Đài Loan là một trong những kịch bản có thể áp dụng kỹ thuật nầy.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
