Houthi bất ngờ mở rộng các đợt tập kích bằng drone và hỏa tiễn vào Saudi Arabia, trong lúc tình hình căng thẳng tại Biển Đỏ và Bab al-Mandab tiếp tục leo thang. Một ngòi nổ mới đang đe dọa an ninh năng lượng cũng như đường hàng hải của toàn vùng…
Ngày 8/9/2026, chiến sự tại Yemen bất ngờ leo thang mạnh khi lực lượng Houthi mở một loạt cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo và máy bay không người lái vào nhiều mục tiêu tại miền nam Saudi Arabia. Các thành phố Abha, Jizan, Najran và Khamis Mushait đều nằm trong tầm nhắm, trong đó có những cơ sở năng lượng quan trọng.
Theo Reuters, ít nhứt 73 người bị thương và một số hoạt động tại các cơ sở năng lượng bị gián đoạn. Đây được coi là một trong những đợt tấn công nghiêm trọng nhứt của Houthi nhắm vào Saudi Arabia trong nhiều năm qua, báo hiệu cuộc xung đột tại Yemen đang vượt ra khỏi phạm vi nội chiến và có nguy cơ trở thành một mắt xích mới trong cuộc khủng hoảng an ninh Trung Đông.
Cũng theo Reuters, các cuộc tấn công xảy ra đồng loạt tại bốn khu vực ở miền nam Saudi Arabia. Hỏa tiễn và drone gây ra những đám cháy tại một số cơ sở dầu khí và công trình năng lượng. Thành phố Jizan đặc biệt đáng chú ý vì nơi đây có một nhà máy lọc dầu với công suất khoảng 400.000 thùng mỗi ngày. Hình ảnh vệ tinh được Reuters dẫn lại cho thấy một số địa điểm năng lượng bị thiệt hại, trong đó có khu vực nhà máy lọc dầu Jizan và trung tâm phân phối tại Abha. Phía Saudi Arabia cho biết hoạt động năng lượng vẫn nằm trong vòng kiểm soát, nhưng những vụ gián đoạn tạm thời cho thấy Houthi đã nhắm khá đúng vào một trong những điểm nhạy cảm nhứt của nền kinh tế Saudi.
Người phát ngôn quân sự của Houthi, chuẩn tướng Yahya Saree, tuyên bố lực lượng này đã mở một “chiến dịch quân sự quy mô lớn”, nhắm vào các cơ sở của tập đoàn dầu khí Saudi Aramco cùng phi trường Abha và căn cứ không quân King Khalid. Houthi nói những cuộc tấn công nầy nhằm trả đũa các hoạt động quân sự của Saudi Arabia tại Yemen. Phía Saudi Arabia lại coi đây là một hành động leo thang nguy hiểm và cho biết sẽ đáp trả. Ngoại trưởng Saudi Arabia, Hoàng tử Faisal bin Farhan, cũng lên tiếng chỉ trích các cuộc tấn công và nhấn mạnh quyền tự vệ của vương quốc.
Điều đáng chú ý là đợt tấn công ngày 8/9 không phải là một sự kiện xảy ra đơn lẻ. Trong nhiều tuần qua, Houthi đã từng bước mở rộng hoạt động quân sự trên Biển Đỏ và khu vực Bab al-Mandab. Từ tháng 7, lực lượng nầy tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia và bắt đầu nhắm vào những tàu bè có liên hệ với Saudi. Ngày 17/8, chánh quyền Yemen được quốc tế công nhận cho biết Houthi đã phóng một loạt hỏa tiễn về hướng eo biển Bab al-Mandab và vùng duyên hải Biển Đỏ. Đây là dấu hiệu cho thấy Houthi không còn chỉ tập trung vào các mục tiêu trên đất liền mà đang muốn gây sức ép lên một trong những tuyến hàng hải chiến lược của thế giới.
Bab al-Mandab có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thương mại quốc tế vì đây là cửa ngõ nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Bất cứ hoạt động quân sự nào khiến tàu hàng và tàu chở dầu phải thay đổi hải trình đều có thể làm tăng thời gian vận chuyển, phí bảo hiểm và giá năng lượng. International Crisis Group cho biết trong tháng 7, Houthi đã nhận trách nhiệm về những cuộc tấn công bằng drone và hỏa tiễn vào các cơ sở dầu mỏ của Saudi tại Yanbu và Jizan. Đến cuối tháng 8, nhóm nầy tiếp tục tuyên bố đã tấn công một tàu dầu Saudi trên Biển Đỏ.
Đằng sau sự leo thang nầy còn có một cuộc chiến trên bộ đang tiếp diễn tại Yemen. Houthi kiểm soát phần lớn miền bắc Yemen, trong khi chánh quyền được quốc tế công nhận và những lực lượng đồng minh của Saudi Arabia kiểm soát các khu vực khác.
Sau thỏa thuận ngừng bắn năm 2022, chiến sự giữa Houthi và Saudi Arabia từng giảm đáng kể. Nhưng từ giữa năm 2026, tình hình bắt đầu đổi chiều. Những cuộc giao tranh mới tại các khu vực ven Biển Đỏ, đặc biệt quanh Bab al-Mandab, đang làm sống lại nguy cơ một cuộc chiến quy mô lớn giữa Houthi và các lực lượng được Saudi hậu thuẫn. AP nhận định việc giao tranh tái diễn đang đe dọa phá vỡ giai đoạn tương đối yên ổn kéo dài nhiều năm.
Ngày 7/9, lực lượng chánh phủ Yemen cũng tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những vị trí của Houthi. Cùng thời gian đó, Houthi tuyên bố đã bắn hạ một drone trinh sát CH-4 của Saudi và một drone Wing Loong II do Saudi vận hành. Những tuyên bố nầy cho thấy cuộc đối đầu đang chuyển từ những vụ đụng độ rời rạc sang một vòng xoáy trả đũa ngày càng rõ rệt. Houthi đánh vào lãnh thổ Saudi; Saudi Arabia cùng các lực lượng đồng minh đáp trả tại Yemen; rồi Houthi lại đe dọa các tuyến hàng hải và những cơ sở năng lượng.
Tác động của cuộc chiến không chỉ dừng lại ở Yemen và Saudi Arabia. Ngay sau các cuộc tấn công ngày 8/9, giá dầu thế giới tăng mạnh. Financial Times đưa tin dầu Brent tăng khoảng 1,7%, lên gần 98,60 Mỹ kim một thùng. Reuters cũng ghi nhận dầu Brent tiến sát mức 100 Mỹ kim một thùng, trong khi dầu Mỹ vượt 93 Mỹ kim một thùng. Thị trường đặc biệt nhạy cảm vì những cuộc tấn công xảy ra trong lúc Trung Đông đồng thời phải đối mặt với nhiều điểm nóng khác, trong đó có căng thẳng tại Iran và eo biển Hormuz.
Điều nguy hiểm nhứt hiện nay là các điểm nghẽn hàng hải chiến lược đang cùng lúc bị đẩy vào vòng xoáy quân sự. Hormuz nằm giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, trong khi Bab al-Mandab nằm tại cửa ngõ phía nam Biển Đỏ. Nếu cả hai khu vực cùng bị đe dọa, tác động đối với thị trường dầu khí và vận tải biển toàn cầu sẽ lớn hơn rất nhiều so với một cuộc xung đột chỉ giới hạn trong lãnh thổ Yemen.
Tuy nhiên, cũng cần thận trọng khi nói rằng Houthi đã “kiểm soát” Bab al-Mandab. Hiện chưa có bằng chứng cho thấy nhóm nầy đã giành quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển. Điều có thể xác nhận là Houthi đang tìm cách tạo ra khả năng đe dọa đối với tàu bè đi qua khu vực bằng hỏa tiễn, drone và các lực lượng ven biển. Chính khả năng khiến tàu thương mại phải đổi tuyến hoặc trì hoãn hải trình đã trở thành một thứ võ khí kinh tế rất đáng kể.
Về phía Saudi Arabia, cuộc tấn công ngày 8/9 đặt Riyadh trước một bài toán hết sức khó khăn. Nếu đáp trả quá mạnh, Saudi có thể bị cuốn trở lại một cuộc chiến Yemen quy mô lớn mà họ từng tìm cách thoát ra sau nhiều năm can thiệp quân sự. Nhưng nếu phản ứng quá yếu, Houthi có thể hiểu rằng những cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng và thành phố Saudi vẫn có thể tiếp tục mà không phải trả một cái giá tương xứng. Chính vì vậy, tuyên bố của Saudi rằng sẽ có một phản ứng “cứng rắn” đang được giới quan sát đặc biệt chú ý.
Về bản chất, điều đang diễn ra không đơn giản chỉ là Houthi và Saudi Arabia quay trở lại cuộc chiến cũ. Yemen đang trở thành một điểm giao nhau của nhiều cuộc đối đầu trong khu vực: Iran và các lực lượng đồng minh của Tehran ở một phía, Saudi Arabia cùng các đối tác khu vực ở phía bên kia, trong khi Hoa Kỳ và những cường quốc bên ngoài vẫn phải bảo vệ tuyến hàng hải cũng như nguồn cung năng lượng.
Houthi có thể không đủ sức đánh bại Saudi Arabia trong một cuộc chiến quy ước, nhưng họ không cần phải làm điều đó. Chỉ cần những chiếc drone giá rẻ và hỏa tiễn có thể liên tục buộc một quốc gia dầu mỏ phải huy động hệ thống phòng không đắt tiền, tạm thời đóng cửa một cơ sở năng lượng hoặc khiến tàu dầu phải đổi tuyến, cán cân phí tổn đã trở nên rất khác biệt.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
