Một trận động đất mạnh 7,4 độ xảy ra tại miền tây Colombia vào sáng ngày 10 tháng 8 đã gây thiệt hại nghiêm trọng, khiến nhiều người thiệt mạng và hàng ngàn người bị thương, mất tích. Các toán cứu hộ đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm những người còn mắc kẹt dưới những công trình đổ nát…
Sáng ngày 10 tháng 8 năm 2026, Colombia hứng chịu một trận động đất mạnh 7,4 độ, gây thiệt hại nghiêm trọng tại miền tây quốc gia này. Ban đầu, số người thiệt mạng được loan báo ở mức hơn 100 người, nhưng tới ngày 12 tháng 8, con số tiếp tục tăng nhanh khi các toán cứu hộ mở rộng việc tìm kiếm tại những khu vực bị tàn phá nặng nề. Các nguồn tin quốc tế cho biết số người chết đã lên tới hàng trăm, trong khi hàng ngàn người bị thương hoặc mất tích.
Theo những báo cáo địa chấn quốc tế, trận động đất xảy ra vào khoảng 7 giờ 34 sáng ngày 10 tháng 8, theo giờ địa phương, với tâm chấn gần San José del Palmar, thuộc tỉnh Chocó ở miền tây Colombia. Độ sâu tâm chấn được các nguồn tin khác nhau ghi nhận ở mức hơn 100 cây số. Do xảy ra ở độ sâu tương đối lớn nhưng có cường độ mạnh, chấn động lan truyền trên một khu vực rộng, được cảm nhận tại nhiều thành phố lớn của Colombia và thậm chí tại một số khu vực thuộc các quốc gia láng giềng.
San José del Palmar nằm trong vùng có địa hình phức tạp, trong khi Chocó là một trong những tỉnh có điều kiện giao thông và cơ sở hạ tầng khó khăn của Colombia. Điều này khiến công tác cứu hộ đặc biệt gian nan. Nhiều tuyến đường bị hư hại, hệ thống liên lạc bị gián đoạn và khoảng cách xa giữa các cộng đồng khiến lực lượng cứu nạn phải mất nhiều thời giờ mới có thể tiếp cận những nơi bị ảnh hưởng nặng nhứt.
Tại những thành phố lớn hơn như Cali, Pereira và Manizales, người dân đồng loạt chạy ra khỏi các tòa nhà ngay sau khi mặt đất rung chuyển. Nhiều công trình bị hư hại, một số tòa nhà sụp đổ hoàn toàn. Các bệnh viện nhanh chóng lâm vào tình trạng quá tải khi người bị thương được đưa tới cấp cứu. Theo AP, tới ngày 12 tháng 8, ít nhứt 181 người đã được xác nhận thiệt mạng, khoảng 2.595 người bị thương và gần 4.000 người được báo cáo mất tích. Con số này vẫn có thể thay đổi khi các toán cứu hộ tiếp tục kiểm tra những khu vực bị ảnh hưởng.
Pereira được xem là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhứt. Đây là thành phố nằm trong vùng được gọi là “Eje Cafetero”, tức khu vực sản xuất cà phê quan trọng của Colombia. Các báo cáo cho thấy nhiều công trình bị phá hủy hoặc hư hại, trong khi các toán cứu hộ phải chạy đua với thời gian để tìm kiếm những người có khả năng vẫn còn sống dưới đống gạch vụn. Le Monde cho biết hơn 60 tòa nhà đã bị phá hủy hoàn toàn và nhiều cơ sở y tế bị quá tải.
Tại Cali, thành phố lớn thứ ba của Colombia, tình hình cũng đặc biệt nghiêm trọng. Một số khu dân cư bị ảnh hưởng mạnh, trong đó có những công trình bị sập hoặc không còn bảo đảm an toàn. Chánh quyền địa phương phải yêu cầu dân chúng tránh xa những tòa nhà có nguy cơ tiếp tục sụp đổ. Một số cơ sở y tế cũng được đặt trong tình trạng ứng phó khẩn cấp để tiếp nhận số lượng lớn người bị thương.
Tổng thống Colombia Abelardo de la Espriella, người mới nhậm chức chỉ vài ngày trước khi thảm họa xảy ra, phải đối mặt với cuộc khủng hoảng lớn đầu tiên trong nhiệm kỳ. Ông tuyên bố tình trạng thảm họa quốc gia và chỉ thị tập trung lực lượng vào công tác cứu hộ, cứu nạn, trợ giúp người bị thương và cung cấp nhu yếu phẩm cho những cộng đồng bị cô lập. AP nhận định thảm họa xảy ra vào một thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với chánh phủ mới của ông De la Espriella.
Việc vị tổng thống mới chỉ vừa nhậm chức khiến thảm họa trở thành phép thử đầu tiên đối với khả năng điều hành của chánh quyền. Không chỉ phải giải quyết những hậu quả trước mắt, chánh phủ còn phải bảo đảm hệ thống y tế không bị tê liệt vì quá tải, duy trì giao thông tới những vùng bị cô lập và tổ chức phân phối viện trợ trong điều kiện nhiều cơ sở hạ tầng đã bị hư hỏng.
Một trong những công tác cấp bách nhứt là tìm kiếm những người còn sống. Các toán cứu hộ sử dụng chó nghiệp vụ, dụng cụ chuyên môn và phi cơ không người lái để khảo sát những khu vực bị sập. Thời gian được xem là yếu tố đặc biệt quan trọng trong những ngày đầu sau động đất. Tuy nhiên, công tác tìm kiếm phải được tiến hành hết sức thận trọng vì những tòa nhà đã hư hỏng có thể tiếp tục sụp đổ, đe dọa chính các nhân viên cứu nạn.
Điều đáng chú ý là số người mất tích vẫn còn rất lớn. AP cho biết gần 4.000 trường hợp được báo cáo mất tích tính tới ngày 12 tháng 8. Điều này đồng nghĩa con số thương vong sau cùng có thể còn thay đổi đáng kể khi chánh quyền đối chiếu danh sách dân chúng, khôi phục liên lạc với những khu vực bị cô lập và hoàn tất việc kiểm tra các công trình.
Thảm họa cũng nhanh chóng thu hút sự trợ giúp của quốc tế. Hoa Kỳ tuyên bố khoản viện trợ khoảng 15 triệu Mỹ kim cho Colombia, trong khi Mexico, El Salvador và một số quốc gia khác đề nghị trợ giúp nhân lực, dụng cụ và hàng cứu trợ. Liên hiệp Âu Châu, Israel, Chile, Argentina và Brazil cũng được cho là đã đưa ra những đề nghị trợ giúp về nhân đạo hoặc kỹ thuật.
Một vấn đề khác được dư luận quan tâm là nguy cơ dư chấn. Sau một trận động đất mạnh, những rung chấn tiếp theo có thể tiếp tục gây nguy hiểm cho các công trình vốn đã bị suy yếu. Vì vậy, chánh quyền Colombia vừa phải tổ chức cứu hộ, vừa cảnh cáo dân chúng không trở lại những tòa nhà chưa được kiểm tra về mức độ an toàn.
Trận động đất cũng nhắc lại một thực tế địa chất quan trọng: Colombia nằm trong một khu vực có hoạt động địa chấn mạnh do vị trí tương tác của nhiều mảng kiến tạo. Vì vậy, động đất không phải là một hiện tượng xa lạ đối với quốc gia Nam Mỹ này. Tuy nhiên, với cường độ 7,4 độ và mức độ thiệt hại lần này, biến cố đã trở thành một trong những thảm họa địa chất nghiêm trọng nhứt tại Colombia trong nhiều năm. Le Monde đánh giá đây là trận động đất mạnh nhứt tại Colombia trong thế kỷ XXI.
Điều đáng suy ngẫm sau thảm họa không chỉ là con số thương vong, mà còn là khả năng chống chịu của các đô thị và phẩm chất xây dựng. Một trận động đất mạnh không thể ngăn chặn, nhưng mức độ thiệt hại về nhân mạng phụ thuộc rất nhiều vào phẩm chất công trình, hệ thống cảnh báo, khả năng di tản và tốc độ phản ứng của lực lượng cứu hộ. Những khu vực có cơ sở hạ tầng yếu kém hoặc khó tiếp cận thường phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng hơn.
Tới ngày 12 tháng 8, cuộc khủng hoảng tại Colombia vẫn chưa chấm dứt. Các toán cứu hộ tiếp tục tìm kiếm người mất tích, bệnh viện tiếp nhận người bị thương và chánh quyền phải đưa hàng cứu trợ tới những cộng đồng bị ảnh hưởng. Con số 132 người chết được các bản tin ban đầu loan báo đã nhanh chóng trở nên lỗi thời; những cập nhật mới cho thấy số người thiệt mạng và thương vong vẫn tiếp tục gia tăng.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp: BBC, AP, Reuters…
