CaliToday News – Một đoạn video thu hút hơn 4 triệu lượt xem trên TikTok đã thổi bùng lại làn sóng tranh cãi gay gắt về văn hóa tiền tip (tiền thưởng cho nhân viên) tại Mỹ, sau khi một cặp đôi tố giác cây thanh toán tự phục vụ (kiosk) của Shake Shack tự động tăng giá món ăn khi họ từ chối để lại tiền tip.
Sự cố giá tăng bất thường tại quầy tự phục vụ
Trong đoạn video do tài khoản B.D. Powell đăng tải, cặp đôi này đặt 3 ly Classic Shakes với giá 5,99 USD/ly tại kiosk tự phục vụ của Shake Shack ở Sân bay Quốc tế Salt Lake City. Khi nhấn từ chối tip ở màn hình thanh toán cuối cùng, giá mỗi ly milkshake bất ngờ tăng thêm 0,50 USD, khiến tổng hóa đơn tăng từ 18,46 USD lên 19,96 USD. Bảng điều khiển hiện thông báo: “Đã có cập nhật về giá trên một hoặc nhiều sản phẩm trong giỏ hàng.”
Đại diện Shake Shack khẳng định kiosk này do bên cấp phép HMSHost vận hành và việc tăng giá khi không có tiền tip hoàn toàn không phải chính sách của hãng. HMSHost sau đó giải trình đây là lỗi kỹ thuật của hệ thống kiosk và đã khắc phục xong. Trước đó vào năm 2023, ông Danny Meyer, nhà sáng lập Shake Shack, từng chia sẻ trên CNBC rằng khách hàng không có bất kỳ nghĩa vụ nào phải tip cho các đơn hàng mang về.
Làn sóng mệt mỏi với văn hóa tip gia tăng
Sự việc phản ánh sự bức xúc ngày càng lớn của người tiêu dùng Mỹ khi màn hình gợi ý tiền tip xuất hiện tràn ngập ở các quầy tự phục vụ, quầy mua mang về và các đơn hàng trực tuyến. Chuyên gia về quy chuẩn ứng xử Thomas Farley (trả lời AP năm 2023) lo ngại xu hướng này “không có điểm dừng”.
Các số liệu thống kê cho thấy thái độ ngày càng tiêu cực của người dân:
- Khảo sát Pew Research Center (2023): 72% người Mỹ cảm thấy tiền tip bị đòi hỏi ở nhiều nơi hơn so với 5 năm trước. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 34% thấy dễ dàng biết khi nào nên tip và 33% biết nên tip bao nhiêu.
- Khảo sát Bankrate (2025): 41% người Mỹ cho rằng văn hóa tip đã “vượt tầm kiểm soát”, 38% cảm thấy khó chịu bởi màn hình cài đặt sẵn tiền tip và 63% có ít nhất một góc nhìn tiêu cực về việc tip (tăng từ 59% năm 2024).
- Khảo sát YouGov: 57% người được hỏi cho biết sẽ giữ nguyên hoặc giảm tần suất đi ăn nếu nhà hàng tăng giá menu hoặc áp phí dịch vụ cố định để thay thế tiền tip.
Nhà phân tích Ted Rossman từ Bankrate nhận định chi phí sinh hoạt cao khiến nhiều người bất bình với tình trạng “phát sinh tiền tip” ở những nơi trước đây chưa từng có. Dù vậy, ông khẳng định tip vẫn là một phần trong lối sống của người Mỹ và sẽ khó biến mất.
Quy tắc tip chuẩn theo chuyên gia
Theo Viện Emily Post, mức tiền tip phụ thuộc vào mức độ phục vụ trực tiếp:
- Phục vụ tại bàn (Sit-down): Tip 15-20% hóa đơn trước thuế.
- Buffet: Tip 10%.
- Pha chế (Bartender): Tip 1-2 USD/ly hoặc 15-20% tổng hóa đơn.
- Giao hàng: Tip 10-15%.
Trái lại, bà Cortney Norris, Trợ lý Giáo sư quản lý khách sạn và du lịch tại Đại học Tiểu bang Oklahoma, nhấn mạnh rằng khách hàng không bắt buộc phải tip tại các nhà hàng thức ăn nhanh hoặc nhà hàng phục vụ tại quầy, vì nhân viên ở đây thường đã nhận đủ lương theo giờ. Tiền tip cho đồ mang về cũng không bắt buộc, ngoại trừ trường hợp có dịch vụ bổ sung (như giao ra tận xe) hoặc đơn hàng lớn, phức tạp thì mức gợi ý là 10%.
Ban tập viên CaliToday
