CaliToday News – Mỗi năm có hàng chục nghìn người lao động Việt Nam ra nước ngoài làm việc. Làn sóng này đang khiến các ngành sản xuất chủ lực trong nước như dệt may và thủy sản rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân lực trầm trọng, dù đã nỗ lực tăng lương.
Thực trạng thiếu hụt nhân lực và con số xuất khẩu lao động Theo số liệu từ Bộ Nội vụ, trung bình mỗi năm có từ 130.000 đến 150.000 người lao động Việt Nam ra nước ngoài làm việc. Tính đến cuối năm 2023, tổng số lao động Việt Nam tại nước ngoài đạt gần 900.000 người.
- Chỉ riêng trong tháng 5/2026, theo báo cáo ngày 3/6 của Cục Quản lý lao động ngoài nước, có 1.948 lao động xuất ngoại sang các thị trường như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Châu Âu.
- Hằng năm, lực lượng lao động nước ngoài gửi về lượng kiều hối từ 6 tỷ đến 7 tỷ USD, đóng góp đáng kể cho nền kinh tế quốc dân.
Báo cáo cuối tháng 6 của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) gửi Bộ Tài chính chỉ ra rằng thiếu hụt lao động là khó khăn lớn tại các trung tâm chủ lực như ĐBSCL và TP.HCM. Dù đã tăng lương từ 25% đến 30%, các doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc tuyển dụng và giữ chân công nhân.
Tại hội nghị ngành ngày 30/7, Ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cho biết nhiều nhà máy dệt may không có đủ nhân lực để đảm bảo tiến độ giao hàng hoặc ký kết hợp đồng mới, đồng thời phải cạnh tranh lao động gay gắt với ngành điện tử và các lĩnh vực sản xuất khác. Trước đó vào tháng 5, Hiệp hội cũng đã báo cáo thực trạng cạnh tranh lao động ngày càng khốc liệt lên Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc.
Nguyên nhân và sự chênh lệch thu nhập Theo nhà nghiên cứu di cư lao động Hoàng Lan Anh (Đại học Melbourne), nguyên nhân lao động dịch chuyển ra nước ngoài xuất phát từ sự chênh lệch thu nhập và điều kiện kinh tế vùng miền:
- Lao động tại các tỉnh miền Trung thường nhận mức lương nội địa rất thấp, chỉ từ 200 đến 250 USD/tháng.
- Thu nhập tại các ngành dệt may hay chế biến thủy sản trong nước dao động từ 250 đến 350 USD/tháng, chỉ đủ trang trải chi phí sinh hoạt gia đình.
- Trong khi đó, làm việc tại Nhật Bản hoặc Hàn Quốc giúp lao động Việt Nam đạt mức thu nhập cao gấp 3 đến 5 lần.
Bà Hoàng Lan Anh nhấn mạnh, đối với lao động miền Trung, việc di chuyển vào Bình Dương hay ra nước ngoài làm việc có sự tương đồng về khả năng chăm sóc gia đình, nhưng xuất khẩu lao động mang lại cơ hội đảm bảo kinh tế tốt hơn.
Những rủi ro và mong muốn của người lao động Jiho Yoshimizu, Giám đốc điều hành Hiệp hội Hỗ trợ lẫn nhau Việt – Nhật (đã hỗ trợ khoảng 50.000 người Việt tại Nhật từ năm 2014), cho biết thu nhập thực tế của lao động xuất khẩu thường bị khấu trừ bởi thuế, bảo hiểm xã hội, tiền nhà và chi phí sinh hoạt. Ngoài ra, gánh nặng nợ nần từ chi phí tuyển dụng và đào tạo ban đầu khiến nhiều lao động dễ bị lạm dụng, bóc lột hoặc gặp rủi ro môi trường làm việc không đúng cam kết.
Chia sẻ từ người trong cuộc:
- Nguyễn Thị Bích Ngọc (quê Hà Tĩnh, hiện làm việc tại Nhật Bản): Từng làm nhân viên hỗ trợ khách hàng tại Việt Nam, cô sẵn sàng trở về quê hương nếu tìm được công việc có mức lương cạnh tranh và sử dụng được kỹ năng tiếng Anh, tiếng Nhật.
- Nguyễn Văn Duan (kỹ thuật viên ô tô quê Quảng Nam): Sang Nhật Bản để nâng cao thu nhập, học kỹ năng kỹ thuật và tiếng Nhật. Anh mong muốn áp dụng kinh nghiệm tích lũy được để phát triển sự nghiệp trong ngành sửa chữa ô tô tại Việt Nam nếu có môi trường làm việc công bằng, ổn định.
Ban tập viên CaliToday
