Chiến trường Ukraine đang cho thấy một dấu hiệu ngày càng đáng ngại. Theo hang thông tấn BBC phanh phui những trường hợp binh sĩ Nga bị thương vẫn bị đưa trở lại mặt trận, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky lại cảnh báo khả năng có tới hàng chục ngàn quân nhân Triều Tiên được đưa sang Nga…
Cuộc chiến Nga–Ukraine bước sang năm thứ năm, trong lúc bài toán nhân lực ngày càng trở thành một trong những khó khăn lớn đối với Moscow. Trong một cuộc điều tra được BBC News Russian công bố ngày 6/7/2026, nhiều trường hợp quân nhân Nga bị thương hoặc mắc bệnh vẫn có thể bị đưa trở lại chiến trường được nêu ra. Cùng lúc đó, ngày 9/8/2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố Nga có thể tiếp nhận tới 50.000 binh sĩ Triều Tiên. Diễn biến này cho thấy cuộc chiến không còn đơn thuần là cuộc đụng độ giữa Moscow và Kyiv, mà ngày càng kéo theo sự tham dự trực tiếp hoặc gián tiếp của những quốc gia khác.
Một trong những trường hợp được BBC News Russian đề cập là Oleg Shikin, một cựu tù nhân Nga tham gia chiến đấu từ năm 2024. Theo cuộc điều tra của BBC, Shikin từng phục vụ trong một đơn vị xung kích và bị thương nặng sau khi giẫm phải mìn. Sau thời gian điều trị, trường hợp của ông trở thành một thí dụ điển hình cho câu hỏi: một quân nhân đã bị thương nặng, khả năng chiến đấu suy giảm đáng kể, có thật sự được giám định độc lập trước khi bị đưa trở lại mặt trận hay không?
BBC cho biết sau khi điều trị, Shikin được đưa đi giám định y khoa quân sự để xác định khả năng tiếp tục phục vụ. Tuy nhiên, hội đồng trước hết đề nghị cho ông nghỉ phép với tình trạng “tạm thời không đủ khả năng”, thay vì xác định ngay rằng ông không còn đủ điều kiện tiếp tục quân ngũ. Sau kỳ nghỉ, Shikin cho biết ông lại bị đưa trở lại chiến trường. Ông đã làm đơn khiếu nại lên Tòa án Quân sự đồn trú Nizhny Novgorod. Trong quá trình xét xử, người chỉ huy đơn vị đưa ra một mệnh lệnh cho thấy Shikin được bố trí vào một trung đội bộ binh. Tòa án sau đó yêu cầu đơn vị phải bảo đảm việc giám định sức khỏe cho quân nhân này. Tuy nhiên, BBC cho biết chưa rõ quyết định của tòa án đã được thi hành tới đâu.
Điều làm câu chuyện đáng chú ý hơn là trường hợp của Shikin dường như không phải chuyện cá biệt. Theo cuộc điều tra của BBC, những bất cập trong thủ tục xác định tình trạng sức khỏe của quân nhân bị thương đã xuất hiện trong nhiều vụ kiện. BBC cho biết Bộ Quốc phòng Nga trong năm 2026 đã chuẩn bị một dự luật liên quan tới việc đưa những quân nhân mắc bệnh, bị thương hoặc bị thương tật trở lại phục vụ mà không nhất thiết phải trải qua đầy đủ thủ tục giám định y khoa như trước.
Theo những dữ kiện BBC thu thập từ hồ sơ tòa án, luật pháp Nga hiện quy định một số loại thương tật và bệnh tật có thể là căn cứ để quân nhân được giải ngũ sớm vì lý do sức khỏe. Nhưng thủ tục xác định tình trạng sức khỏe sau khi quân nhân bị thương ngoài chiến trường lại còn nhiều khoảng trống pháp lý. Đây là vấn đề rất nhạy cảm: nếu tiêu chuẩn giám định không rõ ràng hoặc thiếu tính độc lập, người bị thương có thể tiếp tục bị xem như một nguồn nhân lực còn có thể sử dụng, thay vì một bệnh nhân cần được điều trị và phục hồi.
Bối cảnh của câu chuyện là áp lực nhân lực ngày càng gia tăng sau hơn bốn năm chiến tranh toàn diện. Mediazona và BBC News Russian đã lập một cơ sở dữ liệu, xác minh từng trường hợp quân nhân Nga tử trận dựa trên cáo phó, hồ sơ công khai và nhiều nguồn khác. Tính tới ngày 17/7/2026, hai bên đã xác minh được 233.200 quân nhân Nga thiệt mạng có danh tánh. Đây là số trường hợp đã được xác minh, chớ không phải con số ước tính tổng số người chết; vì vậy, số tử vong thực tế được cho là còn cao hơn đáng kể.
Một ước tính khác do Mediazona và Meduza công bố, dựa trên dữ liệu đăng ký thừa kế, cho rằng số quân nhân Nga tử vong tính tới cuối năm 2025 vào khoảng 352.000 người. Trong khi đó, tình báo Anh hồi tháng 5/2026 được dẫn lại với mức ước tính hơn 500.000 quân nhân Nga tử trận. Những phương pháp thống kê khác nhau tất nhiên cho ra những con số khác nhau, nhưng điểm chung là quy mô tổn thất đã rất lớn, và bài toán bổ sung nhân lực ngày càng trở thành vấn đề quan trọng đối với Moscow.
Chính trong bối cảnh đó, tuyên bố mới của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 9/8/2026 đặc biệt gây chú ý. Theo ông Zelensky, có tới 50.000 binh sĩ Triều Tiên có thể được điều sang Nga để hỗ trợ Moscow. Con số này cao hơn đáng kể so với mức 30.000 mà ông đưa ra hồi tháng 7. Tổng thống Ukraine không công bố chi tiết nguồn tình báo đứng sau con số mới, và cho tới nay chưa có sự xác nhận độc lập từ Nga hoặc Triều Tiên rằng 50.000 binh sĩ sẽ thực sự được triển khai.
Tuyên bố mới của Kyiv xuất hiện chỉ khoảng hai tuần sau khi ông Zelensky, ngày 25/7, cho biết Nga muốn tiếp nhận thêm 30.000 quân nhân Triều Tiên và cáo buộc Moscow đã chuẩn bị cơ sở tại vùng Voronezh từ tháng 6 để tiếp nhận lực lượng này. Khi ấy, Bộ Ngoại giao Nam Hàn cho biết Seoul đang theo dõi sát việc hợp tác quân sự giữa Nga và Triều Tiên.
Nếu con số 50.000 được xác nhận, đây sẽ là một bước mở rộng đáng kể mức độ tham dự của Bình Nhưỡng vào cuộc chiến. Nga và Triều Tiên đã ký hiệp ước đối tác chiến lược vào tháng 6/2024, trong đó có những cam kết hỗ tương trong một số trường hợp nhất định. Trước đó, các lực lượng Triều Tiên đã được báo cáo tham gia hỗ trợ Nga trong cuộc chiến tại vùng Kursk.
Ông Zelensky đồng thời kêu gọi Nam Hàn tăng cường viện trợ phòng không cho Ukraine. Theo ông, Kyiv đang thiếu hụt nghiêm trọng những hệ thống phòng không cao cấp, trong lúc Nga gia tăng việc sử dụng hỏa tiễn đạn đạo. Tổng thống Ukraine cũng cảnh báo Triều Tiên đang có cơ hội tích lũy kinh nghiệm chiến tranh hiện đại và tiếp nhận kỹ thuật quân sự từ Nga. Reuters dẫn lời ông Zelensky cho biết Kyiv đã phát giác hỏa tiễn Triều Tiên trên lãnh thổ Ukraine, dù ông không cho biết địa điểm cụ thể.
Nhìn toàn cảnh, hai câu chuyện được BBC và các nguồn quốc tế đưa ra cho thấy một nghịch lý ngày càng rõ của cuộc chiến. Một mặt, Nga vẫn duy trì được khả năng tác chiến và tiếp tục bổ sung nhân lực. Mặt khác, mức độ thương vong buộc Moscow phải tìm thêm nhiều nguồn nhân lực, trong khi việc sử dụng những quân nhân đã bị thương lại đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về chính sách nhân sự trong thời chiến.
Đối với Triều Tiên, việc ngày càng tham dự sâu hơn vào cuộc chiến Nga–Ukraine có thể đem lại cho Bình Nhưỡng kinh nghiệm thực chiến và cơ hội tiếp cận kỹ thuật quân sự, nhưng đồng thời cũng khiến cuộc chiến Ukraine trở thành một vấn đề an ninh có phạm vi rộng hơn. Nếu hàng chục ngàn quân nhân Triều Tiên thật sự được đưa sang Nga, ảnh hưởng của cuộc chiến sẽ không còn giới hạn trong không gian Âu Châu mà còn liên hệ trực tiếp hơn tới cán cân an ninh tại Đông Bắc Á.
NGƯỜI QUAN SÁT/tổng hợp
