Hôm thứ Năm, Tổng thống Trump đã ký hai sắc lệnh hành pháp, một lần nữa nhằm mục đích hạn chế quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ, một nỗ lực rõ ràng nhằm né tránh phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao đã khẳng định quyền được bảo vệ theo hiến pháp.
Vào cuối tháng 6, Tòa án Tối cao đã bác bỏ sắc lệnh hành pháp ngày đầu tiên của Trump nhằm chấm dứt quyền công dân tự động theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ đối với hầu hết trẻ em, cho rằng sắc lệnh này vi phạm Tu chính án thứ 14.
“Chúng ta vừa phải nhận một phán quyết rất đáng tiếc từ Tòa án Tối cao liên quan đến quyền công dân theo nơi sinh,” ông Trump nói trong Phòng Bầu dục. “Phán quyết rất sít sao, nhưng đó là một quyết định vô cùng đáng tiếc. Vì vậy, chúng ta đang điều chỉnh vì nó rất bất công.”
Một trong những sắc lệnh của tổng thống mở rộng định nghĩa về những người không đủ điều kiện được tự động cấp quốc tịch, bao gồm “kẻ thù nước ngoài của Hoa Kỳ, thành viên của các tổ chức khủng bố nước ngoài” cũng như con cái của các nhà ngoại giao và các tổ chức quốc tế được công nhận khác.
Từ trước đến nay, các tòa án đã công nhận bốn trường hợp ngoại lệ đối với Điều khoản về Quốc tịch: trẻ em sinh ra ở Mỹ có cha mẹ là quốc vương và nhà ngoại giao nước ngoài (nay được đề cập trong sắc lệnh hành pháp), cũng như con cái của lực lượng nước ngoài trong thời kỳ chiếm đóng thù địch; trẻ em sinh ra trên các tàu công cộng nước ngoài và con cái của các bộ lạc người Mỹ bản địa.
Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Stephen Miller cho biết: “Điều này đảm bảo rằng một lượng lớn người lẽ ra được hưởng quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ sẽ không còn đủ điều kiện hưởng những quyền lợi đó nữa.”
Sắc lệnh hành pháp thứ hai nhằm mục đích cấm “du lịch sinh con”, tức là việc đi đến một quốc gia khác với mục đích chính là sinh con trên lãnh thổ của nước đó để đứa trẻ tự động có quốc tịch. Hành vi này, vốn là một hình thức xin thị thực gian lận, đã bị coi là bất hợp pháp và các nghiên cứu cho thấy hành vi này hiếm khi xảy ra, nhưng nó đã trở thành mục tiêu của phe cánh hữu.
Ông Trump khẳng định rằng quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ ban đầu chỉ dành cho “con cái của những người nô lệ”.
“Điều đang xảy ra hiện nay là mọi người đang xây dựng doanh nghiệp dựa trên quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ,” ông nói. “Đó không phải là cách mọi việc nên diễn ra. Đó là một sự ô nhục. Họ đang dùng tiền để mua chuộc quyền lợi, và chúng ta sẽ không để điều đó xảy ra.”
Ông Trump tuyên bố rằng “hàng trăm nghìn” người lợi dụng du lịch sinh con.
Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy những tuyên bố của ông ta đã bị phóng đại đáng kể.
“Mặc dù khó có thể biết chắc chắn, nhưng ước tính rộng nhất, dù còn gây tranh cãi, dựa trên việc xem xét dữ liệu của Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ cho rằng có tới 26.000 trẻ sơ sinh được sinh ra ở Hoa Kỳ mỗi năm có thể là do du lịch sinh con – một phần nhỏ trong số hơn 3,5 triệu ca sinh mỗi năm ở Hoa Kỳ,” Viện Chính sách Di cư đã viết trong một báo cáo hồi đầu năm nay.
Miller lập luận rằng Trump có thẩm quyền làm điều này theo Mục 215(a) của Đạo luật Nhập cư và Quốc tịch, một điều khoản mà ông cho là “rất hiếm khi được sử dụng, có lẽ là một trong những điều luật mạnh nhất trong toàn bộ bộ luật liên bang.”
Mục 215(a) quy định việc đi lại của người không phải công dân vào và ra khỏi đất nước.
“Nếu bạn nói với viên chức lãnh sự rằng bạn đến đây với tư cách là khách du lịch, nhưng mục đích và ý định thực sự của bạn là đến một ‘trại sản xuất trẻ em’, sinh con và cố gắng tạo ra một công dân Mỹ trong thời gian ở đây, thì bạn đang phạm tội gian lận đối với chính phủ Mỹ, và theo định nghĩa, thị thực đó có thể và nên bị từ chối”, Miller nói.
Tòa án Tối cao đã từng ngăn chặn một nỗ lực trước đó của tổng thống nhằm hạn chế quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ, với Chánh án John Roberts và Thẩm phán Amy Coney Barrett cùng đứng về phía ba thẩm phán theo phe tự do. Thẩm phán Brett Kavanaugh cũng bỏ phiếu phản đối sắc lệnh của Trump nhưng chỉ dựa trên cơ sở pháp lý.
Hai sắc lệnh hành pháp mới gần như chắc chắn sẽ vấp phải những thách thức pháp lý, nhưng Trump nói với các phóng viên rằng ông tin rằng những hạn chế hẹp hơn sẽ vượt qua được sự kiểm tra tính hợp hiến lần này.
“Tôi nghĩ là sẽ như vậy,” ông nói, đồng thời yêu cầu Thư ký Văn phòng Nhà Trắng Will Scharf giải thích thêm.
“Những gì chúng tôi đang làm là sử dụng các biện pháp hợp pháp nằm trong tầm tay và nhắm thẳng vào ngành công nghiệp du lịch sinh con này,” Scharf nói thêm. “Hoàn toàn không có gì trong đây trái với bất kỳ phán quyết nào của Tòa án Tối cao về vấn đề này.”
Cody Wofsy, phó giám đốc Dự án Quyền của Người Nhập cư thuộc ACLU, cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Năm rằng bất kỳ nỗ lực mới nào của tổng thống nhằm “viết lại” quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ “sẽ gặp phải số phận tương tự như lần trước.”
“Tòa án Tối cao đã phán quyết vấn đề này rồi: Quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra tại quốc gia đó được Hiến pháp bảo đảm,” luật sư Wofsy, người từng là luật sư chính của nguyên đơn trong vụ kiện tại Tòa án Tối cao, cho biết. “Không có sắc lệnh hành pháp nào khác có thể thay đổi ý nghĩa của Hiến pháp.”
Ny (Theo The Hill)
