Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ diễn ra trong bối cảnh liên minh này đối mặt nhiều thử thách lớn: từ chiến sự Ukraine, bất đồng nội bộ, áp lực tăng ngân sách quốc phòng đến vấn đề Greenland. Tất cả đang đặt ra bài toán về sự đoàn kết và vai trò của NATO trong cục diện an ninh thế giới…
Hội nghị thượng đỉnh NATO lần này được tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ, diễn ra trong một thời điểm hết sức nhạy cảm của tình hình thế giới. Sau hơn ba năm kể từ khi Nga mở cuộc tấn công quân sự quy mô lớn vào Ukraine hồi tháng 2 năm 2022, vấn đề an ninh tại châu Âu vẫn tiếp tục giữ vị trí hàng đầu trong chương trình nghị sự của NATO. Các nhà lãnh đạo trong liên minh phải tìm lời giải cho một câu hỏi quan trọng: làm thế nào vừa tiếp tục duy trì sự hỗ trợ dành cho Ukraine, vừa bảo đảm khả năng phòng thủ lâu dài cho chính các quốc gia thành viên.
Tổng Thư ký NATO Mark Rutte nhấn mạnh rằng các quốc gia thành viên cần gia tăng đầu tư cho quốc phòng và chia sẻ trách nhiệm nhiều hơn trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Theo ông, những mối đe dọa hiện nay không chỉ giới hạn trong các cuộc xung đột quân sự truyền thống, mà còn mở rộng sang các lĩnh vực như chiến tranh mạng, an ninh năng lượng và sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc.
Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố về sự thống nhất, hội nghị cũng cho thấy NATO vẫn còn nhiều vấn đề phức tạp cần giải quyết. Mỗi quốc gia thành viên đều có những lợi ích riêng về kinh tế, chính trị và chiến lược, khiến việc tìm kiếm một tiếng nói chung không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Một trong những quốc gia giữ vai trò đặc biệt tại hội nghị lần này là Thổ Nhĩ Kỳ. Gia nhập NATO từ năm 1952, Thổ Nhĩ Kỳ có vị trí địa lý quan trọng nằm giữa châu Âu, Trung Đông và khu vực Biển Đen. Quốc gia này vừa là một thành viên quan trọng của liên minh phương Tây, vừa duy trì những mối quan hệ riêng với nhiều đối tác khác, trong đó có Nga.
Chính sách đối ngoại cân bằng của Ankara nhiều lần trở thành đề tài tranh luận trong nội bộ NATO. Một mặt, Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tình hình tại Biển Đen và có những hoạt động hỗ trợ Ukraine. Mặt khác, quan hệ kinh tế và ngoại giao giữa Ankara với Moscow vẫn khiến một số đồng minh phương Tây đặt ra nhiều câu hỏi về sự cân bằng lợi ích trong liên minh.
Bên cạnh vấn đề Nga – Ukraine, một câu chuyện khác cũng thu hút sự quan tâm đặc biệt là Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch nhưng có vị trí chiến lược quan trọng tại Bắc Cực.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen tuyên bố Copenhagen sẽ bảo vệ Greenland và “từng tấc đất lãnh thổ”, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia trong bối cảnh khu vực Bắc Cực ngày càng trở thành điểm cạnh tranh giữa các cường quốc trên thế giới.
Greenland từ lâu đã được xem là vùng đất có giá trị chiến lược đặc biệt bởi vị trí nằm giữa Bắc Mỹ và châu Âu, đồng thời sở hữu nhiều nguồn tài nguyên khoáng sản quan trọng. Khi hiện tượng băng tan tại Bắc Cực mở ra những khả năng mới về tuyến đường hàng hải và khai thác tài nguyên, sự quan tâm của các quốc gia lớn đối với khu vực này ngày càng gia tăng.
Tuyên bố của Thủ tướng Frederiksen thể hiện quan điểm của Đan Mạch rằng tương lai của Greenland cần được quyết định bởi người dân Greenland cùng chính quyền Đan Mạch, dựa trên những nguyên tắc về chủ quyền và luật pháp quốc tế.
Tuy nhiên, vấn đề Greenland không chỉ đơn thuần là một câu chuyện về lãnh thổ. Đằng sau đó còn là cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia lớn trong thế kỷ 21. Bắc Cực đang dần trở thành một khu vực có giá trị ngày càng cao về mặt quân sự, kinh tế và tài nguyên thiên nhiên.
Đối với NATO, Greenland cũng giữ một vị trí quan trọng trong hệ thống phòng thủ khu vực Bắc Đại Tây Dương. Vị trí địa lý của vùng lãnh thổ này giúp theo dõi các hoạt động quân sự giữa Bắc Mỹ và châu Âu, đồng thời đóng một vai trò đáng kể trong kế hoạch an ninh lâu dài của liên minh.
Chính vì vậy, bất kỳ cuộc tranh luận nào liên quan đến tương lai Greenland cũng có thể tạo ra những ảnh hưởng rộng lớn, không chỉ đối với quan hệ giữa Đan Mạch và Greenland mà còn đối với sự cân bằng chiến lược trong toàn bộ NATO.
Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ vì thế không chỉ là một cuộc gặp gỡ về quân sự, mà còn là dịp để các đồng minh nhìn nhận lại những câu hỏi căn bản về tương lai của liên minh. NATO đang đứng trước một bài toán khó: vừa phải duy trì sức mạnh trước những thách thức bên ngoài, vừa phải giải quyết những khác biệt tồn tại bên trong.
Cuộc chiến tại Ukraine vẫn chưa có hồi kết rõ ràng, sự cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, trong khi những khu vực chiến lược như Bắc Cực đang trở thành tâm điểm mới của thế giới. Những diễn biến này đòi hỏi NATO không chỉ chứng minh năng lực quân sự mà còn phải cho thấy khả năng duy trì sự đồng thuận chính trị giữa các thành viên.
Từ Ankara đến Greenland, những chuyển biến mới cho thấy thế giới đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh quyền lực sâu sắc hơn. NATO tiếp tục là một trong những lực lượng quan trọng ảnh hưởng đến trật tự an ninh toàn cầu, nhưng sức mạnh thật sự của liên minh này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào khả năng giữ vững sự đoàn kết giữa các quốc gia thành viên.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
