CALITODAY (17/6/2026): Còn 2 ngày nữa sẽ là ngày chính thức ký kết Thỏa Thuận Hòa bình giữa Mỹ và Iran vào thứ Sáu 19/6 tại Geneve Thụy-Sĩ, nhưng hôm nay Donald Trump vẫn không cho tiết lộ nội dung biên bản Thỏa thuận MOU nầy như thế nào. Tuy vậy các hãng truyền thông lớn đã đưa ra văn bản gồm 14 điều mà Donald Trump và JD Vance đã ký tên trên bản điện tử ngày Chủ Nhật 14/6 nhân kỷ niệm sinh nhật 80 tuổi của Trump.
Thượng Nghị sĩ đảng Cộng hòa Bill Cassidy (bang Louisiana) hôm nay thứ Tư 17/6 đã chỉ trích thỏa thuận giữa chính quyền Trump và Iran là “sai lầm đối ngoại nghiêm trọng”.
“Những chi tiết mà tôi thấy cho đến nay trông thật sự… tệ hại. Đây sẽ được ghi nhận là một sai lầm nghiêm trọng trong chính sách đối ngoại,” Cassidy nói với phóng viên Reshad Hudson của Nexstar tại Đồi Capitol tức trụ sở Quốc hội Liên bang Hoa Kỳ.
Tổng thống Trump cho biết các bên liên quan sẽ không công bố văn bản thỏa thuận cho đến khi hai bên ký kết tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu 19/6. Tuy nhiên, nhiều cơ quan truyền thông, bao gồm Bloomberg và CNN, đã công bố các chi tiết của một bản ghi nhớ thỏa thuận (MOU) gồm 14 điểm giữa Mỹ và Iran.
Theo các thông tin được tiết lộ, bản MOU kêu gọi chấm dứt giao tranh trên “mọi mặt trận”, bao gồm cả chiến dịch quân sự của Israel chống lại Hezbollah ở Lebanon, đồng thời mở lại Eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày.
Bản MOU cũng nêu rằng Mỹ và các đối tác trong khu vực sẽ tài trợ ít nhất 300 tỷ USD cho một quỹ tái thiết Iran. Tuy nhiên, Trump cho biết hôm thứ Tư rằng Mỹ sẽ không đóng góp vào quỹ này.
Theo thỏa thuận được báo cáo, Mỹ cũng sẽ dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt đối với Iran, bao gồm các biện pháp hạn chế xuất khẩu dầu mỏ của nước này, trong khi Tehran cam kết không sản xuất vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, thỏa thuận không cấm Iran làm giàu uranium.
Cassidy cho rằng nếu thỏa thuận được thực hiện, Iran sẽ trở nên mạnh hơn trong khi các đồng minh của Mỹ trong khu vực sẽ yếu đi. Theo bản MOU, hai bên sẽ tiếp tục đàm phán để đạt được một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.
Ông nói thêm:
“Iran đã học được rằng nếu họ sẵn sàng kiểm soát Eo biển Hormuz và bóp nghẹt tuyến đường này, họ có thể khiến thế giới phương Tây phải hành động theo ý mình. Tôi nghĩ đây là một sai lầm nghiêm trọng.”
Hôm thứ Ba 16/6, Trump cho biết ông “không phản đối” việc gửi thỏa thuận này lên Quốc hội để được phê chuẩn.
Cassidy, người đã thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ tháng trước trước Dân biểu Julia Letlow được Trump hậu thuẫn, lập luận rằng Quốc hội phải được chính quyền Trump báo cáo đầy đủ về thỏa thuận.
“Rõ ràng là họ không có kế hoạch. Hoặc nếu đây chính là kế hoạch, thì đó không phải là một kế hoạch tốt, bởi vì giờ đã là năm tháng rồi,” Cassidy nói, ám chỉ việc Tổng thống Trump từng tuyên bố rằng cuộc chiến với Iran sẽ chỉ kéo dài từ bốn đến năm tuần.
Ông tiếp tục: “Đó là lý do tôi cho rằng Quốc hội cần có khả năng được thông tin đầy đủ và đưa ra ý kiến.”
Cassidy cũng là một trong những người đã bỏ phiếu ủng hộ một nghị quyết không thành công vào thứ Ba nhằm buộc Trump rút lực lượng Mỹ khỏi các hoạt động tác chiến chống Iran.
“Không phải chỉ được thông báo sơ lược về tình hình, mà phải được báo cáo đầy đủ. Đó là mục tiêu của tôi hiện nay. Người dân Mỹ, thông qua các đại diện do họ bầu ra, cần có tiếng nói trong những gì chúng ta đang làm, bởi vì mọi việc đang không diễn ra như những gì chúng ta đã được hứa hẹn.”
Đây là nội dung được cho là trong bản ghi nhớ MOU 14 điểm của Trump ký với Iran
Tổng thống Trump cho biết văn bản thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến tranh Iran sẽ không được công bố cho đến khi được ký trực tiếp giữa Washington và Tehran vào thứ Sáu 19/6 tại Geneve Thụy Sĩ.
Tuy nhiên, các hãng tin như Bloomberg và CNN nói rằng họ đã thu được bản ghi nhớ MOU 14 điểm mà Trump và JD Vance đã ký tên bản điện tử với Chủ tịch Quốc hội Iran vào Chủ Nhật 14/6 nhân ngày sinh nhật 80 tuổi của Donald Trump.
Giám đốc truyền thông Tòa Bạch Ốc Steven Cheung cho biết sáng thứ Tư hôm nay 17/6 rằng văn bản được báo cáo “không phản ánh ngôn ngữ của MOU thực tế.”
Dưới đây là các điều khoản chính trong thỏa thuận được cho là sẽ được hai bên ký kết chính thức:
Đưa Lebanon vào lệnh ngừng bắn
Thỏa thuận sẽ chấm dứt giao tranh trên “tất cả các mặt trận,” bao gồm cả Lebanon, nơi Israel đang tìm cách tiêu diệt Hezbollah — lực lượng ủy nhiệm của Iran kiểm soát phần lớn miền nam nước này.
Điều này chắc chắn sẽ làm gia tăng căng thẳng giữa Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người đã bị loại khỏi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.
Israel tuyên bố sẽ không rút lực lượng khỏi các khu vực biên giới của Lebanon và vẫn giữ quyền tự vệ trước Hezbollah.
60 ngày để đạt thỏa thuận cuối cùng
Nhiều chi tiết quan trọng được dời lại để hoàn thiện trong một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, “có thể gia hạn nếu hai bên đồng ý.”
Trump nói hôm thứ Tư rằng MOU này chưa phải là “cuối cùng,” và cảnh báo sẽ nối lại các cuộc không kích nếu Iran không “hành xử đúng.”
Mở lại eo biển Hormuz
Theo bản ghi nhớ, hai bên sẽ đồng ý khôi phục hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz về mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày sau khi ký MOU.
Mỹ sẽ dỡ phong tỏa hải quân ngay lập tức, trong khi Iran cam kết loại bỏ “các trở ngại kỹ thuật” và vô hiệu hóa mìn trong khu vực này.
Có tranh cãi công khai về việc Iran có thể áp phí vận chuyển sau thời hạn 60 ngày hay không.
Thành lập quỹ tái thiết 300 tỷ USD
MOU nêu rằng Mỹ “cùng với các đối tác khu vực” sẽ đảm bảo tài trợ ít nhất 300 tỷ USD cho một quỹ tái thiết Iran. Việc “cơ chế thực hiện” sẽ được xác định trong thỏa thuận cuối cùng.
Trump nói hôm thứ Tư rằng Mỹ sẽ không đóng góp vào quỹ này, nhưng không thể ngăn các nước khác đầu tư vào Iran.
Mỹ cam kết chấm dứt trừng phạt
Trong thỏa thuận cuối cùng, Mỹ sẽ cam kết chấm dứt “mọi loại trừng phạt” đối với Iran, bao gồm cả các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, cũng như các lệnh đơn phương.
Iran cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân
Iran tái khẳng định sẽ không sản xuất vũ khí hạt nhân theo thỏa thuận này.
Iran từng có cam kết tương tự trong thỏa thuận hạt nhân thời Obama và được cho là sẵn sàng lặp lại điều đó trong các cuộc đàm phán trước khi Trump và Netanyahu phát động chiến tranh vào ngày 28/2.
Thỏa thuận sẽ để lại vấn đề kho uranium đã được làm giàu 80% sắp đạt tiêu chuẩn sản xuất vũ khí hạt nhân và “mọi vấn đề hạt nhân liên quan khác” cho thỏa thuận cuối cùng.
Trump nói điều khoản này đạt “99,9%” mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Duy trì “trạng thái hiện tại” của chương trình hạt nhân Iran
Thỏa thuận không cấm rõ ràng việc Iran làm giàu uranium, mà chỉ duy trì “trạng thái hiện tại” của chương trình hạt nhân.
Phó Tổng thống Vance nói tuần này rằng khả năng tiếp cận nguồn vốn của Iran sẽ phụ thuộc vào việc nước này có nhượng bộ hay không.
Hai bên được cho là đã đồng ý về nguyên tắc với lệnh tạm ngừng làm giàu uranium, nhưng vẫn tranh cãi về thời hạn kéo dài bao lâu. Tuy nhiên vừa qua Trump tuyên bố cho phép Iran làm giàu hạt nhân ở mức thấp.
Mỹ dỡ trừng phạt xuất khẩu dầu của Iran
Trong khi hầu hết các lệnh trừng phạt của Mỹ chỉ được dỡ bỏ trong thỏa thuận cuối cùng, Washington sẽ ngay lập tức thực hiện các bước để cho phép Iran xuất khẩu dầu ra thị trường toàn cầu.
Văn bản nêu rằng Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp miễn trừ cho xuất khẩu dầu thô, sản phẩm hóa dầu và các dịch vụ liên quan như ngân hàng, bảo hiểm, vận tải…
Các nhà phê bình cho rằng điều này giúp Iran có nguồn lực kinh tế quan trọng để tái xây dựng quân đội mà không cần nhượng bộ về chương trình hạt nhân.
Giải phóng tài sản Iran bị đóng băng
Một điều khoản khác sẽ giải phóng các quỹ và tài sản của Iran ở nước ngoài “dựa trên tiến triển của đàm phán hướng tới thỏa thuận cuối cùng.”
Điều này cho thấy Mỹ có thể chủ động giải phóng tài sản trong quá trình đàm phán thay vì chờ thỏa thuận cuối cùng. Không có hạn chế nào trong MOU về cách sử dụng các khoản tiền này.
Sau đây là Nội dung Thỏa thuận 14 điểm mà Mỹ và Iran sẽ ký vào Thứ Sáu 19/6:
Bản ghi nhớ (MOU) được gọi tên là Islamabad vì do Pakistan thu xếp giữa Hợp chúng quốc Hoa Kỳ và Cộng hòa Hồi giáo Iran qua các phiên họp tại Islamabad.
Hợp chúng quốc Hoa Kỳ và Cộng hòa Hồi giáo Iran đã cùng nhau, trên tinh thần thiện chí, thống nhất như sau:
- Hợp chúng quốc Hoa Kỳ và Cộng hòa Hồi giáo Iran cùng các đồng minh trong cuộc chiến hiện tại, khi ký bản MOU này, tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon, và cam kết từ nay không khởi xướng bất kỳ cuộc chiến hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau, đồng thời kiềm chế việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, và bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Lebanon. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận việc chấm dứt vĩnh viễn chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon và các nội dung khác của điều khoản này.
- Hai bên cam kết tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.
- Hai bên cam kết đàm phán và đạt được thỏa thuận cuối cùng trong tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu có sự đồng thuận.
- Ngay sau khi ký MOU, Hoa Kỳ sẽ bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa hải quân và mọi cản trở đối với Iran, và sẽ chấm dứt hoàn toàn phong tỏa trong vòng 30 ngày. Trong thời gian này, lưu thông tàu thuyền sẽ được khôi phục tương ứng với mức trước chiến tranh. Hoa Kỳ cũng cam kết rút lực lượng khỏi khu vực lân cận Iran trong vòng 30 ngày sau thỏa thuận cuối cùng.
- Ngay sau khi ký MOU, Iran sẽ thực hiện các biện pháp tốt nhất để bảo đảm an toàn cho tàu thương mại đi qua không thu phí trong 60 ngày, từ Vịnh Ba Tư đến Biển Oman và ngược lại. Lưu thông hàng hải sẽ được khôi phục ngay lập tức, đồng thời Iran sẽ dỡ bỏ các rào cản kỹ thuật và quân sự, bao gồm rà phá mìn trong vòng 30 ngày. Iran sẽ đối thoại với Oman để xác định cơ chế quản lý và dịch vụ hàng hải tương lai tại eo biển Hormuz, cùng các quốc gia dầu khí Vịnh Ba Tư, phù hợp luật quốc tế.
- Hoa Kỳ cùng các đối tác khu vực cam kết xây dựng một kế hoạch phát triển và tái thiết kinh tế trị giá ít nhất 300 tỷ USD cho Iran. Cơ chế thực hiện sẽ được hoàn tất trong thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Tất cả giấy phép và phê duyệt cần thiết sẽ được Hoa Kỳ cấp.
- Hoa Kỳ cam kết chấm dứt mọi loại trừng phạt đối với Iran, bao gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, các nghị quyết của Hội đồng Thống đốc Nguyên Tử Lực Quốc tế IAEA, và mọi lệnh trừng phạt đơn phương. Việc này sẽ được thực hiện theo lộ trình trong thỏa thuận cuối cùng.
- Iran tái khẳng định không theo đuổi hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. Hai bên thống nhất giải quyết lượng vật liệu làm giàu tồn kho theo cơ chế sẽ được thống nhất, dưới giám sát của IAEA, bao gồm pha loãng tại chỗ. Hai bên cũng sẽ thảo luận về các vấn đề liên quan đến nhu cầu hạt nhân của Iran. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận điều khoản này.
- Trong thời gian chờ thỏa thuận cuối cùng, hai bên duy trì hiện trạng: Iran giữ nguyên chương trình hạt nhân hiện tại; Hoa Kỳ không áp đặt thêm trừng phạt mới và không triển khai thêm lực lượng trong khu vực.
- Ngay sau khi ký MOU, Hoa Kỳ sẽ cấp phép xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu và các dịch vụ liên quan của Iran, bao gồm ngân hàng, bảo hiểm và vận tải.
- Hoa Kỳ cam kết cho phép sử dụng đầy đủ các quỹ và tài sản bị phong tỏa của Iran khi MOU được thực thi. Các thủ tục sẽ được thống nhất trong đàm phán. Các quỹ này sẽ được sử dụng tự do theo chỉ định của Ngân hàng Trung ương Iran. Hoa Kỳ sẽ cấp các giấy phép cần thiết.
- Hai bên đồng ý thành lập một cơ chế điều hành để giám sát việc thực hiện MOU và tuân thủ thỏa thuận cuối cùng.
- Sau khi ký MOU và khi bắt đầu thực hiện các điều khoản 1, 4, 5, 10 và 11, hai bên sẽ bắt đầu đàm phán về thỏa thuận cuối cùng đối với các điều khoản còn lại.
- Thỏa thuận cuối cùng sẽ được phê chuẩn bằng một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông có thể công bố công khai nội dung văn bản thỏa thuận Mỹ–Iran trong vài ngày tới, thậm chí có thể đọc trực tiếp trước ống kính truyền hình, trong bối cảnh Quốc hội Mỹ và cộng đồng quốc tế đang chờ đợi toàn bộ nội dung, trong khi Tehran và Washington dường như có cách hiểu khác nhau về thỏa thuận này.
Trong khi đó, ngày càng có thêm chi tiết về khuôn khổ nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Tây Á.
Một lễ ký kết sẽ diễn ra tại khu nghỉ dưỡng bên hồ Bürgenstock của Thụy Sĩ, mở đường cho việc dỡ bỏ ngay lập tức các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu của Iran, và một quá trình đàm phán kéo dài hai tháng tập trung vào chương trình hạt nhân của Tehran. Đề xuất cũng bao gồm các điều khoản có thể cho phép Iran tiếp cận một phần tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và mở lại eo biển Hormuz, một tuyến đường quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Một điểm thảo luận quan trọng là cơ chế tài chính trị giá 300 tỷ USD được đề xuất liên quan đến thỏa thuận. Reuters đưa tin rằng kế hoạch này được cấu trúc như một quỹ đầu tư do khu vực tư nhân tài trợ — không phải gói tái thiết hay bồi thường — nhằm khuyến khích đầu tư dài hạn vào các lĩnh vực như năng lượng, giao thông, logistics và sản xuất. Theo báo cáo, hơn một nửa số vốn đề xuất đã được cam kết bởi các công ty từ Mỹ, các nước vùng Vịnh và các khu vực khác, mặc dù thỏa thuận này chưa được công bố chính thức.
Sự lạc quan về thỏa thuận tiếp tục thúc đẩy thị trường dầu thô và thị trường toàn cầu. Giá dầu giảm mạnh khi nhà đầu tư đánh giá triển vọng hạ nhiệt căng thẳng ở Tây Á. Dầu Brent giảm xuống dưới 80 USD/thùng sau khi mất khoảng 15% trong bốn phiên giao dịch, đánh dấu chuỗi giảm dài nhất trong năm nay. Dầu WTI của Mỹ giao dịch gần mức 77 USD/thùng.
Bộ Ngoại giao Iran cho biết một thỏa thuận tiềm năng với Mỹ có thể được ký bởi Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian.
Thỏa thuận cuối cùng cần Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc phê chuẩn
MOU nêu rằng bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào cũng sẽ được phê chuẩn thông qua nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Trump cũng nói hôm thứ Ba rằng ông sẽ gửi bất kỳ thỏa thuận nào với Iran cho Quốc hội Mỹ xem xét.
Thỏa thuận hạt nhân JCPOA thời Obama cũng từng được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua và Quốc hội Mỹ xem xét theo Đạo luật rà soát thỏa thuận hạt nhân Iran.
Trump hạ thấp tầm quan trọng của thỏa thuận với Iran; Fed giữ nguyên lãi suất
Tổng thống Trump hôm thứ Tư 17/6 đã hạ thấp ý nghĩa của bản ghi nhớ thỏa thuận mà Mỹ và Iran sẽ ký vào thứ Sáu. Tại cuộc họp báo kết thúc hội nghị thượng đỉnh G7, ông cho biết Mỹ sẽ tiếp tục ném bom Iran nếu nước Cộng hòa Hồi giáo này vi phạm các điều khoản của thỏa thuận.
“Không, nó chưa phải là cuối cùng. Đây là một bản ghi nhớ thỏa thuận, và nếu tôi không thích nó, chúng tôi sẽ quay lại bắn họ, thả bom xuống đầu họ,” Trump nói khi đứng cạnh Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi tại hội nghị G7 ở Évian-les-Bains, Pháp.
Sau cuộc họp báo, Tổng thống Trump sẽ đến Versailles để tham dự cuộc gặp song phương với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.
Trump cũng chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, cho rằng ông Netanyahu đang phản ứng thái quá trong các cuộc không kích nhằm vào Hezbollah ở Lebanon.
Chiều thứ Tư 17/6, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã quyết định giữ nguyên lãi suất. Thông báo này đánh dấu lần đầu tiên Chủ tịch Fed mới Kevin Warsh chủ trì một quyết định chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương.
Trong khi đó, tại Đồi Capitol, Ủy ban Tình báo Thượng viện dự kiến tổ chức phiên điều trần phê chuẩn đối với ứng viên Giám đốc Tình báo Quốc gia do Trump đề cử, Jay Clayton. Tuy nhiên, Tổng thống đã khiến quá trình đề cử trở nên không chắc chắn khi tuyên bố sẽ trì hoãn việc này cho đến khi Thượng viện thông qua Đạo luật SAVE America.
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche cũng đã gặp gỡ các Thượng Nghị sĩ Đảng Cộng hòa trong tuần này nhằm xoa dịu sự hoài nghi của họ đối với quỹ được đề xuất mang tên “chống vũ khí hóa” (anti-weaponization fund).
Trump tổ chức họp báo G7 giữa làn sóng phản ứng về thỏa thuận Iran
Vào lúc 10:30 sáng (giờ EDT), Tổng thống Trump đã tổ chức một cuộc họp báo vào thứ Tư 17/6 trước khi rời Pháp, nơi ông đang tham dự hội nghị thượng đỉnh G7 trong tuần này.
Ông Trump phải đối mặt với các câu hỏi về bản ghi nhớ thỏa thuận (MOU) nhằm chấm dứt cuộc chiến Iran, một kế hoạch 14 điểm đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các đồng minh của ông.
Xuất hiện cùng Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah El-Sisi vào sáng thứ Tư, ông Trump nói rằng MOU chưa phải là “cuối cùng” và đe dọa sẽ nối lại các cuộc không kích vào Iran nếu nước này không “hành xử đúng mực”.
Ông cũng nói rằng phương án thay thế cho thỏa thuận này là “suy thoái kinh tế toàn cầu”, mặc dù trước đó ông từng xem nhẹ các lo ngại kinh tế trong bối cảnh chiến tranh.
Những vấn đề ngoại giao tế nhị’ đang cản trở việc công bố ngay thỏa thuận MOU với Iran
Phó Tổng thống Vance hôm thứ Ba cho biết chính quyền Trump vẫn chưa công bố nội dung bản ghi nhớ hiểu biết (MOU) giữa Washington và Tehran vì đang có những “nhạy cảm ngoại giao” liên quan đến Iran và các quốc gia đang hỗ trợ trung gian cho các cuộc đàm phán.
Phát biểu trên chương trình “The Megyn Kelly Show” của SiriusXM, Vance nói rằng văn bản của thỏa thuận sơ bộ dự kiến vẫn sẽ được công bố trong tuần này, có thể sớm nhất là vào thứ Tư và muộn nhất là thứ Sáu 19/6.
“Lý do chúng tôi chưa công bố là vì đang có một số vấn đề ngoại giao tế nhị,” ông nói, đồng thời cho biết việc trì hoãn xuất phát từ yêu cầu của Iran và các quốc gia trung gian, bao gồm Pakistan và Qatar, nhằm phối hợp cẩn thận thời điểm công bố.
Vance nói ông không hoàn toàn hiểu rõ lý do của những nhạy cảm này, nhưng thừa nhận chính quyền đang cố gắng đáp ứng các quan ngại từ các quốc gia trong khu vực.
“Tôi thật sự, nói thẳng ra, không hoàn toàn hiểu hết, nhưng có những nhạy cảm tồn tại trong thế giới Ả Rập và Hồi giáo mà chúng tôi đang cố gắng đáp ứng,” ông nói.
Tổng thống Trump và Vance đã ký điện tử thỏa thuận sơ bộ hôm Chủ nhật để mở lại eo biển Hormuz sau nhiều tháng bị đóng, gây gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu. Vance dự kiến sẽ đại diện Mỹ tại một buổi ký kết chính thức ở Thụy Sĩ vào thứ Sáu.
Trump hoãn đề cử Jay Clayton cho vị trí Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI) nhằm gây sức ép để Thượng viện thông qua FISA và SAVE America Act.
Tuy nhiên, các báo cáo về nội dung của thỏa thuận 14 điểm cho biết có điều khoản có thể cho phép Iran tiếp cận quỹ phát triển trị giá 300 tỷ USD nếu nước này đáp ứng các nghĩa vụ trong thỏa thuận, khiến các nhóm “cứng rắn” trong vấn đề Iran lo ngại về việc quốc gia Trung Đông này có thể tiếp cận nguồn tài chính lớn.
Ông Trump vào thứ Tư hôm nay khẳng định thỏa thuận với Tehran chưa phải là cuối cùng, và đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công vào Iran nếu nước này không tuân thủ các nghĩa vụ, bao gồm cải tổ chương trình hạt nhân.
“Không, nó chưa phải là cuối cùng. Đây là một bản ghi nhớ hiểu biết, và nếu tôi không thích nó, chúng tôi sẽ quay lại tấn công họ, ném bom lên đầu họ,” ông nói khi đứng cạnh Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp.
Iran đang giành chiến thắng trong cuộc chiến với Mỹ về ý nghĩa của thỏa thuận này
Washington và Tehran đều đồng ý về một điều: bản ghi nhớ hiểu biết Mỹ–Iran đã được ký. Một quan chức cấp cao của chính quyền cho biết Tổng thống Trump và Phó Tổng thống Vance đã ký điện tử văn bản này vào Chủ nhật 14/6. Một buổi lễ chính thức sẽ diễn ra vào thứ Sáu 19/6 tại Geneva ở Thụy Sĩ, và ông Trump nói với báo chí tại G7 rằng tài liệu sẽ được công bố “có lẽ khá sớm”, nhưng không phải trước lễ ký.
Tuy nhiên, hai ngày trước buổi lễ, thỏa thuận vẫn chưa được công khai đối với công chúng, Quốc hội, và hầu hết các chính phủ trong khu vực.
Trong khoảng trống đó, Washington, Tehran, Jerusalem và Beirut không chờ đợi văn bản. Họ đang cạnh tranh để định hình ý nghĩa của nó theo thời gian thực — và về vấn đề quan trọng nhất đối với sự ổn định khu vực, các cách diễn giải của họ đã mâu thuẫn không thể hòa giải.
Hezbollah đã hoan nghênh thỏa thuận này, và việc Lebanon được đưa vào trong đó, coi đây là một “thành tựu lớn”, mô tả nó như bước mở đầu cho việc “giải phóng hoàn toàn lãnh thổ Liban” và sự trở về của những người dân bị di dời về lại làng quê của họ. Nhóm này cũng nhấn mạnh rằng điều này không được phép lặp lại thỏa thuận ngừng bắn năm 2024, theo đó lực lượng Israel vẫn còn hiện diện trên lãnh thổ Liban.
Phản ứng của Israel đến chỉ vài giờ sau đó và không để lại bất kỳ sự mơ hồ nào. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz nói rằng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sẽ tiếp tục duy trì các khu vực an ninh ở Liban, Syria và Gaza vô thời hạn, bất chấp bất kỳ thỏa thuận nào với Iran. Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir cũng nhấn mạnh rằng Israel sẽ không rút khỏi bất kỳ vùng lãnh thổ nào mà lực lượng của họ đang kiểm soát.
Bị kẹt giữa các lập trường này là nhà nước Liban. Quân đội Liban hôm thứ Hai kêu gọi người dân di dời không trở về các làng ở miền nam và chờ hướng dẫn thêm — ngay cả khi một số gia đình đã bắt đầu quay lại, được khuyến khích bởi tin tức về một thỏa thuận mà chính quân đội Liban cũng chưa thể xác minh các điều khoản.
Đây không phải là một bất đồng mang tính tu từ đang chờ được làm rõ. Đây là hai tác nhân vũ trang và một cơ quan an ninh nhà nước đang vận hành dựa trên ba giả định không tương thích về cùng một điều khoản chưa được công bố — trước khi mực ký còn chưa khô, trước khi buổi lễ diễn ra, và trước khi bất kỳ trang nào được công bố.
Bản ghi nhớ MOU được cho là thiết lập thời gian đàm phán 60 ngày về vấn đề hạt nhân và trừng phạt, trong đó thế bố trí lực lượng quân sự của Mỹ trong khu vực không thay đổi. Các quan chức chính quyền nói rằng số lượng quân sẽ không bị cắt giảm cho đến khi đạt được một thỏa thuận cuối cùng — nghĩa là các cam kết hữu hình của Washington được “đặt ở cuối”, trong khi cách Iran mô tả thỏa thuận như một chiến thắng, và cách Hezbollah mô tả nó như con đường dẫn đến việc Israel rút quân hoàn toàn, lại đang được “đặt ở đầu” và đã lan truyền như sự thật.
Eo biển Hormuz cũng thể hiện sự bất cân xứng tương tự. Chính quyền nói rằng eo biển sẽ “miễn phí thu phí trong 60 ngày” và mở lại hoàn toàn vào thứ Sáu. Ngoại trưởng Iran lại đề xuất thu một khoản phí dịch vụ đối với tàu qua lại — một tuyên bố nếu được thực hiện sẽ trực tiếp mâu thuẫn với cách diễn giải của Mỹ về việc mở Eoa biển Hormuz vô điều kiện. Không ai đã hòa giải những quan điểm này vì chưa ai ngoài phòng đàm phán được xem điều khoản quy định nó.
Khoảng cách ngoại giao bình thường là giữa kỳ vọng và thực thi. Nhưng đây là một khoảng cách lạ lùng và nguy hiểm hơn: giữa một văn bản đã được ký hợp pháp và một văn bản về mặt thực tế lại vô hình. Cho đến thứ Sáu, và có thể cả sau đó, mọi tuyên bố công khai — sự ăn mừng của Hezbollah, sự thách thức của bộ trưởng quốc phòng Israel Katz, sự thận trọng của quân đội Liban, các lời trấn an của Vance — không phải là bình luận về thỏa thuận. Chúng là nỗ lực “định nghĩa” thỏa thuận, cố định ý nghĩa của nó vào hồ sơ công chúng trước khi văn bản có thể phủ nhận những tuyên bố đó.
Đó không phải là một thất bại về minh bạch. Đó là một chiến lược tạo đòn bẩy. Và cho đến nay, Iran và các đối tác khu vực của họ đang thực hiện điều đó mạnh mẽ hơn Washington.
Buổi lễ ký tại Geneva sẽ tạo ra hình ảnh, chứ không phải sự rõ ràng. Bài kiểm tra thực sự của thỏa thuận này sẽ đến khi gia đình Liban đầu tiên quay trở lại ngôi làng mà Israel coi là khu vực an ninh, hoặc khi Hezbollah coi việc rút quân bị đình trệ là vi phạm một thỏa thuận mà họ chưa từng đọc đầy đủ.
Ai kiểm soát cách diễn giải đầu tiên khi nó va chạm với thực tế sẽ gần như trở thành “người viết” ra bản ghi nhớ này — bất kể văn bản công bố sau đó nói gì.
Hiện tại, quyền “viết” đó vẫn đang bỏ ngỏ. Và Iran, Hezbollah và Israel đều đang viết nhanh hơn Washington.
Ý kiến nầy là bình luận của Charbel A. Antoun, một nhà báo và cây bút tại Washington, chuyên về chính sách đối ngoại Mỹ, tập trung vào Trung Đông và Bắc Phi.
Trump về quỹ 300 tỷ USD cho Iran: “Mọi người có thể tự quyết định đầu tư”
Tổng thống Trump hôm thứ Tư 17/6 cho biết mọi người có thể tự quyết định việc đầu tư vào Iran, đồng thời bác bỏ các báo cáo rằng thỏa thuận sơ bộ giữa Washington và Tehran bao gồm một quỹ 300 tỷ USD dành cho Iran là “không đúng sự thật”.
“Chúng tôi không đầu tư. Chúng tôi không bỏ ra 10 xu,” Trump nói với các phóng viên khi đang ngồi cùng Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Évian-les-Bains, Pháp.
“Mọi người có thể tự quyết định việc đó, nhưng đó là tùy họ,” ông nói. “Ông muốn tôi nói rằng không ai được phép đầu tư vào một quốc gia sao?”
“Chúng tôi không đầu tư vào đó và chúng tôi không có quỹ nào cả,” Trump nói thêm.
Khi được hỏi liệu ông có đang kêu gọi các quốc gia vùng Vịnh đầu tư vào Iran hay không, Trump nói là không.
“Nếu họ làm vậy thì tốt,” ông nói. “Nhưng tôi cho rằng họ sẽ không làm trong một thời gian, cho đến khi họ hiểu rõ về hành vi.”
“Đó là một câu chuyện sai sự thật, bị lan truyền không chính xác từ một tuyên bố vốn đã khá rõ ràng, tôi nghĩ vậy. Có lẽ nó có thể chính xác hơn một chút,” ông nói.
Các quan chức Mỹ cho biết chi tiết của thỏa thuận sẽ được công bố công khai trong tuần này. Theo các bản sao của thỏa thuận 14 điểm mà CNN và Bloomberg thu thập được, thỏa thuận nói rằng Iran có thể được tiếp cận một quỹ phát triển trị giá 300 tỷ USD nếu nước này thực hiện các cam kết thu hẹp chương trình hạt nhân.
Những bình luận mới nhất của Trump được đưa ra sau khi một quan chức Mỹ nói với báo chí vào hôm thứ Hai rằng: “Chúng tôi đã thảo luận về khả năng giải phóng các quỹ bị đóng băng, nới lỏng trừng phạt, một quỹ 300 tỷ USD lớn để tái thiết đất nước họ, và tất cả những điều này sẽ gắn với việc thực hiện cam kết.”
Trump nói thỏa thuận với Iran chưa ‘chính thức’, đe dọa nối lại ném bom ‘nếu họ không cư xử’
Tổng thống Trump hôm thứ Tư 17/6 nhấn mạnh rằng bản ghi nhớ thỏa thuận (MOU) giữa Washington và Tehran chưa phải là cuối cùng, đồng thời đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran “nếu họ không cư xử”.
“Không, nó chưa phải cuối cùng. Đây là một bản ghi nhớ thỏa thuận, và nếu tôi không thích nó, chúng tôi sẽ quay lại bắn vào họ, thả bom lên đầu họ,” ông Trump nói khi đứng cạnh Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Évian-les-Bains, Pháp.
“Nếu họ không cư xử, chúng tôi sẽ quay lại thả bom ngay chính giữa đầu họ,” ông tiếp tục, đồng thời nói thêm rằng “họ đã không tuân thủ suốt 47 năm qua.”
Trump và Phó Tổng thống Vance đã ký điện tử thỏa thuận sơ bộ nhằm mở lại Eo biển Hormuz vào Chủ nhật, và ông Vance dự kiến sẽ đại diện Mỹ trong lễ ký chính thức tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu.
Các quan chức Mỹ cho biết chi tiết của thỏa thuận sẽ được công bố trong tuần này. Theo các bản sao của thỏa thuận 14 điểm do CNN và Bloomberg thu thập được, thỏa thuận cho phép Iran tiếp cận quỹ phát triển trị giá 300 tỷ USD nếu nước này đáp ứng cam kết thu hẹp chương trình hạt nhân.
Trump tìm cách tách mình khỏi quỹ này nhưng nói ông không thể ngăn người khác đầu tư vào Iran.
“Chúng tôi không đầu tư vào đó và chúng tôi không có quỹ nào cả,” Trump nói. “Đó là một tin sai đã bị đưa đi không chính xác.”
“Chúng tôi không đầu tư một xu nào,” ông nói thêm.
Những người ủng hộ cuộc chiến với Iran đã phản đối nhiều điều khoản của bản ghi nhớ, bao gồm quỹ 300 tỷ USD và một điều khoản khác cho phép Iran nối lại xuất khẩu dầu mà không bị trừng phạt của Mỹ.
Trump nói lựa chọn thay thế cho thỏa thuận sẽ là “một cuộc suy thoái toàn cầu.”
“Những người ngu ngốc muốn có một cuộc suy thoái toàn cầu,” tổng thống nói.
Trump gần đây nhiều lần gạt bỏ lo ngại kinh tế, nói rằng điều quan trọng duy nhất là đảm bảo Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo bản ghi nhớ, Iran cam kết sẽ không bao giờ chế tạo bom hạt nhân — giống như thỏa thuận hạt nhân thời Obama mà Trump từng rút khỏi — nhưng lại chưa đưa ra các cam kết cụ thể về chương trình hạt nhân của Tehran, chẳng hạn như việc bàn giao kho uranium đã làm giàu.
Trump tuyên bố Obama từng cố “hối lộ” Iran bằng tiền mặt
“Họ đã cười nhạo Obama và nói ông ấy ngu ngốc…”
Các quan chức cấp cao của Mỹ hôm thứ Tư đã công bố bản dự thảo biên bản ghi nhớ (MOU) với Iran cho báo chí sau nhiều ngày giữ bí mật, với điều kiện giấu tên vì Iran chưa công bố tài liệu trước lễ ký chính thức dự kiến diễn ra vào thứ Sáu.
Theo các quan chức, dự thảo thỏa thuận đặt ra “tiêu chuẩn tối thiểu” mới về việc giảm mức làm giàu uranium của Iran và bao gồm các điều khoản nhằm đảm bảo “toàn vẹn lãnh thổ” của Lebanon sau các cuộc không kích gần đây của Israel nhằm vào các mục tiêu Hezbollah.
Để đổi lại, Hoa Kỳ sẽ miễn (nhưng không xóa bỏ hoàn toàn) một số lệnh trừng phạt rộng đối với Iran sau khi thỏa thuận được hoàn tất.
Dự thảo cũng cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz miễn phí trong 60 ngày, nhưng không loại trừ khả năng thu phí sau đó, theo các quan chức.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại hội nghị G7
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong một cuộc họp báo rằng ông “có thể” sẽ tham dự lễ ký kết. Khi được hỏi, ông nói:
“Có thể. Nhưng đây chỉ là một biên bản ghi nhớ. Có lẽ tôi không phải người nên ký loại tài liệu này. Nếu nó không thành công, tôi sẽ đổ lỗi cho JD.”
Khi được hỏi về việc thực thi thỏa thuận, Trump nói rằng lời đe dọa tấn công quân sự sẽ là đủ:
“Còn cách nào khác? Tôi sẽ nói gì, ‘tôi sẽ đưa các ông ra tòa’ sao? Chúng tôi sẽ ném bom tan nát họ nếu họ vi phạm thỏa thuận.”
Ông nói thêm rằng ông không mong Iran vi phạm thỏa thuận và không muốn tái diễn chiến tranh, nhưng cũng cảnh báo rằng “chiến tranh là nơi tồi tệ và những điều xấu có thể xảy ra.”
Phản ứng và chỉ trích về thỏa thuận
Mỹ và Israel đã tiến hành hành động quân sự vào ngày 28/2 một phần nhằm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, tuy nhiên mục tiêu của Trump trong cuộc xung đột đã thay đổi theo thời gian.
Thỏa thuận tạm thời chấm dứt giao tranh trước khi mục tiêu đó đạt được, thay vào đó tạo ra một khoảng thời gian 60 ngày để đàm phán hạt nhân mới, đồng thời trao cho Iran một số nhượng bộ ngay lập tức.
Trong đó có việc Mỹ cho phép Iran tiếp tục bán dầu không hạn chế ngay lập tức và cam kết tiến tới dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt — vượt xa thỏa thuận hạt nhân năm 2015 giữa Iran và các cường quốc. Trump từng rút Mỹ khỏi thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu, gọi đó là “thỏa thuận tồi tệ nhất từng có” và bác bỏ thỏa thuận do cựu Tổng thống Barack Obama ủng hộ.
Thỏa thuận dự kiến sẽ vấp phải sự phản đối mạnh tại Washington và có thể là một bước lùi đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Trump cảm ơn Tập Cận Bình và Putin vì lập trường “trung lập”
Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin vì cách tiếp cận trung lập trong xung đột Mỹ–Israel với Iran, cho rằng điều đó giúp tạo điều kiện cho thỏa thuận hòa bình.
Trump nói lãnh đạo Israel nên “hài lòng” với thỏa thuận
Mỹ–Iran vì nó giải quyết mối quan ngại an ninh chính: Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trump nói rằng việc dỡ trừng phạt Iran phải “xứng đáng”, không phải cho không.
Trump nói các cuộc thảo luận kỹ thuật về việc loại bỏ kho uranium làm giàu của Iran sẽ bắt đầu ngay. Ông nhấn mạnh việc dỡ trừng phạt phải dựa trên sự tuân thủ thỏa thuận.
Trump nói thỏa thuận Iran có thể mở đường cho hòa bình khu vực rộng hơn, sẽ mang lại hòa bình rộng hơn ở khắp vùng Tây Á.
Trump tuyên bố đã đạt được “thay đổi chế độ” ở Iran và
nói rằng lãnh đạo nước Hồi giáo này sẽ “hành xử khác đi” kể từ nay.
Phải chăng Iran được lợi hơn Hoa Kỳ.
Nhiều tháng chiến tranh và phong tỏa đã tàn phá Iran. Hải quân của nước này nằm dưới đáy Vịnh Ba Tư. Không quân bị phá hủy. Nền kinh tế thì rơi vào khủng hoảng.
Tuy nhiên, sau khi bụi lắng xuống, chính quyền Iran có thể lại rơi vào một tình trạng tài chính tốt hơn so với trước khi chiến tranh bắt đầu.
Bản ghi nhớ thỏa thuận 14 điểm giữa Iran và Hoa Kỳ bao gồm việc giải phóng tài sản bị đóng băng, nới lỏng đáng kể các lệnh trừng phạt, một khoản đầu tư tiền mặt lớn và cho phép Iran bán dầu.
Phần lớn vẫn còn chưa rõ ràng về thỏa thuận mà các quan chức Mỹ cho biết sẽ được ký tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu.
Dù vậy, các ưu đãi tài chính có thể giúp chính phủ Iran có nguồn lực để tái thiết nền kinh tế và có khả năng bình thường hóa quan hệ với các nhà đầu tư nước ngoài. Điều đó có thể là một bước ngoặt lớn.
Quan trọng nhất và cấp bách nhất, thỏa thuận khôi phục “động cơ kinh tế chính” của chế độ Iran là bán dầu thô cho khắp thế giới đang trong cơn khát năng lượng.
Giờ đây khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, Iran có thể tự do bán hàng chục triệu thùng dầu đang được lưu trữ trên các tàu chở dầu ngoài khơi. Nước này cũng có thể bán khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày — nhiều hơn khoảng một phần ba so với trước chiến tranh, theo Jorge Leon, trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại công ty tư vấn Rystad. Và vì các giao dịch đó là hợp pháp, Iran cũng không còn phải giảm giá mạnh để bán dầu.
“Điều này nghe có vẻ là một thỏa thuận khá tốt cho Iran,” Leon nói.
Chính quyền này thu khoảng 50% doanh thu từ bán dầu, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ.
Để né tránh lệnh trừng phạt của Mỹ, Iran nhiều năm qua đã dựa vào “hạm đội bóng tối” để bán dầu, gần như chỉ cho Trung Quốc. Nhưng lệnh phong tỏa của Mỹ trong vài tháng qua đã khiến toàn bộ dầu của Iran không thể rời khỏi Vịnh Ba Tư.
Thỏa thuận cho biết Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp miễn trừ trừng phạt ngay lập tức để Iran có thể vận chuyển, bảo hiểm, bán và quan trọng là nhận tiền từ dầu thông qua các tổ chức tài chính.
Nếu miễn trừ chỉ kéo dài 60 ngày theo thời gian ngừng bắn, người mua quốc tế có thể không sẵn sàng tham gia, theo nhà phân tích dầu mỏ Homayoun Falakshahi của Kpler. Tuy nhiên Iran cũng đồng ý cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz miễn phí trong 60 ngày, có thể giúp nước này thu phí khoảng 1 USD mỗi thùng dầu, tương đương khoảng 2 triệu USD mỗi tàu.
Việc xuất khẩu dầu đã bắt đầu trở lại mạnh mẽ: Iran đã xuất khẩu thành công 3,8 triệu thùng dầu qua eo biển Hormuz trong tuần này sau khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân, theo TankerTrackers.
Giải phóng tài sản bị đóng băng
Iran có thể nhanh chóng khôi phục dòng tiền nếu Mỹ giải phóng hơn 100 tỷ USD tài sản đang bị phong tỏa trong các ngân hàng trên thế giới.
Dù chưa rõ thời điểm và phạm vi, thỏa thuận nói rằng các tài sản bị đóng băng sẽ được “trao toàn quyền sử dụng” cho ngân hàng trung ương Iran.
Các hãng truyền thông Iran và nhà phân tích ước tính Iran có từ 124 đến 167 tỷ USD tài sản bị đóng băng — khoảng một phần tư quy mô kinh tế trước chiến tranh. Phần dễ tiếp cận nhất là khoảng 12 tỷ USD tại Qatar.
Iran đã yêu cầu được tiếp cận một phần lớn tài sản này trước khi đồng ý thỏa thuận, nhưng một quan chức Mỹ nói rằng “không có khoản tiền nào bị đóng băng được giải phóng nếu Iran chưa thực hiện cam kết”.
Thỏa thuận có thể lập ra một quỹ đầu tư 300 tỷ USD, giúp tái thiết đất nước Iran.
Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã phá hủy nhiều cơ sở hạ tầng lớn của Iran như nhà máy thép và hóa dầu. Iran cho rằng thiệt hại khoảng 270 tỷ USD, dù con số này chưa thể xác minh.
Việc khôi phục sẽ cần rất nhiều thời gian và nguồn lực, theo chuyên gia Adnan Mazarei của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson và cựu quan chức IMF.
Việc gỡ bỏ trừng phạt có thể giúp doanh nghiệp và ngân hàng Iran giao thương tự do hơn với thế giới.
Điều này có thể khiến một số tổ chức tài chính nước ngoài sẵn sàng hợp tác hơn, nhưng nhiều bên vẫn sẽ thận trọng nếu chưa có giấy phép cụ thể từ Bộ Tài chính Mỹ.
“Khi còn mơ hồ và không chắc chắn, các ngân hàng sẽ không dám mạo hiểm,” Mazarei nói.
Việc gỡ bỏ hoàn toàn trừng phạt sẽ là thay đổi lớn trong chính sách kéo dài gần 50 năm của Mỹ.
Ý nghĩa có thể xảy ra
Tất cả phụ thuộc vào việc thỏa thuận có được duy trì hay không, và điều đó không chắc chắn. Nhưng khung thỏa thuận có thể giúp Iran cải thiện đáng kể tình hình tài chính.
Tỷ giá thị trường chợ đen đã bắt đầu tăng nhẹ — dấu hiệu tích cực đầu tiên cho kinh tế Iran.
Lạm phát của Iran hiện trung bình hơn 50% trong 12 tháng qua, cao nhất kể từ Thế chiến II. Giá thực phẩm tăng hơn 100%.
Khoảng 90% thương mại của Iran đi qua Vịnh Ba Tư.
Đầu tư nước ngoài có thể giúp khôi phục hoạt động kinh tế từng bị suy giảm do phong tỏa.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nghi ngờ về khả năng quản lý của chính quyền Iran.
“Bên cạnh trừng phạt, vấn đề lớn nhất của Iran là quản lý yếu kém và tham nhũng,” Mazarei nói.
Điều đó có nghĩa người dân Iran có thể không được hưởng lợi nhiều. Nếu không có kiểm soát, tiền có thể bị dùng cho các hoạt động quân sự và ảnh hưởng khu vực — điều mà Mỹ muốn ngăn chặn.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp.
