Từ cơ quan chịu trách nhiệm bảo vệ an toàn thực phẩm quốc gia cho tới đường dây nhận hối lộ hàng chục tỷ đồng, vụ án của cựu Cục trưởng Trần Việt Nga đang thổi bùng làn sóng phẫn nộ trên mạng xã hội. Điều khiến dư luận tranh cãi dữ dội nhất không chỉ là số tiền nhận hối lộ, mà là câu hỏi: liên quan trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng mà vẫn được giảm án, vậy công lý đang đứng về phía ai?…
Phiên tòa phúc thẩm vụ án nhận hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế Việt Nam sáng ngày 27 tháng 5 tại Hà Nội đang tạo nên làn sóng tranh luận dữ dội trên mạng xã hội sau khi nhiều cựu viên chức cao cấp, trong đó có bà Trần Việt Nga và chồng là ông Lê Hoàng, được tòa tuyên giảm án.
Đối với nhiều người dân, đây không chỉ là một vụ án tham nhũng thông thường mà còn là cú đánh trực diện vào niềm tin xã hội đối với hệ thống quản lý an toàn thực phẩm — lãnh vực liên quan trực tiếp tới sức khỏe và sinh mạng của hàng triệu người dân Việt Nam.
Theo bản án phúc thẩm của Tòa án Cấp cao tại Hà Nội, bà Trần Việt Nga, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, được giảm từ 15 năm tù xuống còn 12 năm tù về tội “Nhận hối lộ”.
Chồng bà Nga là ông Lê Hoàng, cựu Cục phó Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế, cũng được giảm án từ 5 năm tù xuống còn 3 năm tù.
Ngoài vợ chồng bà Nga, ông Nguyễn Thanh Phong, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, cũng được giảm án mạnh từ 20 năm tù xuống còn 16 năm 6 tháng tù.
Hội đồng xét xử cho rằng các bị cáo đã thành khẩn khai báo, nộp tiền khắc phục hậu quả và có nhiều tình tiết giảm nhẹ nên chấp nhận một phần kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt.
Theo hồ sơ vụ án, trong giai đoạn từ năm 2018 tới năm 2025, hàng loạt cán bộ thuộc Cục An toàn thực phẩm đã lợi dụng cơ chế cấp phép sản phẩm, giấy công bố thực phẩm chức năng và xác nhận nội dung quảng cáo để hình thành một “hệ sinh thái xin – cho” có tổ chức.
Nhiều doanh nghiệp muốn hồ sơ được duyệt nhanh, không bị gây khó dễ hoặc tránh phải sửa đổi nhiều lần đã phải chi tiền cho các chuyên viên và lãnh đạo cục.
Cơ quan tố tụng xác định tổng số tiền nhận và đưa hối lộ trong vụ án lên tới hơn 94 tỷ đồng.
Riêng nhóm cựu lãnh đạo cao cấp của Cục An toàn thực phẩm bị cáo buộc nhận hàng chục tỷ đồng từ các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm chức năng.
Tại phiên xử phúc thẩm, nhiều lời khai gây chú ý đã được đưa ra. Ông Nguyễn Thanh Phong khai rằng doanh nghiệp đưa tiền vì được “hỗ trợ làm hồ sơ ngoài giờ”, còn các cán bộ vẫn “làm đúng thủ tục”.
Tuy nhiên, lời giải thích này tiếp tục khiến dư luận phẫn nộ, bởi nhiều người cho rằng nếu không có phong bì thì doanh nghiệp khó lòng tiếp cận quy trình cấp phép một cách thuận lợi.
Trong phần nói lời sau cùng trước tòa hôm 21 tháng 5, bà Trần Việt Nga bật khóc và xin hội đồng xét xử giảm án cho chồng để ông có cơ hội ở ngoài chăm sóc gia đình. Ông Lê Hoàng cũng xin tòa khoan hồng cho cả hai vợ chồng.
Tuy nhiên, phản ứng trên mạng xã hội sau phiên giảm án lại cực kỳ gay gắt. Nhiều ý kiến cho rằng đây không đơn giản chỉ là tội nhận hối lộ, mà là hành vi tiếp tay cho sự hỗn loạn trong thị trường thực phẩm chức năng, nơi người dân hằng ngày có thể sử dụng các sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe mà không biết phía sau giấy phép là cả một đường dây “mua bán quyền lực”.
Trên các diễn đàn, hàng loạt bình luận thể hiện sự phẫn nộ xuất hiện dày đặc. Nhiều người đặt câu hỏi: “Nếu liên quan tới thực phẩm và sức khỏe cộng đồng mà vẫn được giảm án mạnh thì còn điều gì khiến người dân tin vào tính răn đe của pháp luật?”
Một số ý kiến khác cho rằng hậu quả của loại tội phạm này không chỉ nằm ở số tiền thất thoát hay nhận hối lộ, mà còn là nguy cơ hàng triệu người dân phải sử dụng các sản phẩm kém phẩm chất được “bật đèn xanh” bằng tiền.
Không ít bình luận phản biện sắc bén cho rằng trong những lãnh vực liên quan tới sinh mạng con người như y tế và thực phẩm, hành vi tham nhũng phải bị nhìn nhận như một “tội ác xã hội”, bởi hậu quả của nó có thể kéo dài nhiều năm và ảnh hưởng lên cả một thế hệ.
“Một cây cầu sập còn thấy hậu quả ngay tức khắc, còn thực phẩm bẩn thì giết người âm thầm”, một tài khoản bình luận đang được chia sẻ mạnh trên mạng xã hội viết.
Giới quan sát pháp lý cũng cho rằng vụ án này phản ánh mặt tối của cơ chế quản lý cấp phép tại nhiều lãnh vực nhạy cảm.
Khi quyền lực tập trung vào một nhóm nhỏ viên chức và thiếu cơ chế giám sát minh bạch, mô hình “xin – cho” gần như trở thành mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng phát triển.
Điều khiến dư luận đặc biệt phẫn nộ là trong khi người dân phải lo lắng từng bữa ăn, từng viên thuốc, thì những người giữ vai trò bảo vệ an toàn sức khỏe cộng đồng lại bị cáo buộc biến quyền lực quản lý thành công cụ nhận tiền từ doanh nghiệp.
Chính vì vậy, thông tin giảm án cho nhiều bị cáo cao cấp đã tạo nên cảm giác hụt hẫng và kéo theo tranh cãi dữ dội về sự công bằng cũng như tính nghiêm minh của bản án.
NGƯỜI QUAN SÁT
