CaliToday News – Các quan chức Iran hiện đã có mặt tại Qatar để tham gia các cuộc đàm phán trong bối cảnh Mỹ và Iran đang nỗ lực chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần ba tháng qua và mở cửa lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, rủi ro xung đột vũ trang bùng phát trở lại vẫn hiện hữu nếu cả hai bên không đồng thuận với đề xuất sơ bộ mới nhất.
Hôm thứ Hai (25/5), Tổng thống Donald Trump đã đăng tải trên mạng xã hội Truth Social rằng các cuộc đàm phán đang “tiến triển tốt đẹp”.
“Đó phải là một Thỏa thuận Tuyệt vời cho tất cả các bên, bằng không sẽ Không có Thỏa thuận nào hết — Chúng ta sẽ quay lại Chiến trường và tiếng súng sẽ nổ, nhưng với quy mô lớn hơn và mạnh mẽ hơn bao giờ hết — Và chắc chắn không ai muốn điều đó xảy ra!”, ông Trump viết thêm.
Tổng thống Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio đều ám chỉ rằng một thỏa thuận cuối cùng dù chưa được chốt hạ nhưng có thể sắp sửa được thông qua. Trước đó vào tối thứ Bảy, Tổng thống cho biết thỏa thuận tiềm năng này “về cơ bản đã được đàm phán xong”.
Tuyên bố hôm thứ Hai của ông Trump được đưa ra chỉ vài giờ trước khi Mỹ tiến hành các cuộc không kích vào miền nam Iran. Hãng tin Reuters cho biết nhiều tiếng nổ lớn đã được ghi nhận dọc theo các khu vực ven biển thuộc eo biển Hormuz và thành phố cảng Bandar Abbas của Iran.
Cùng ngày thứ Hai, hãng tin CBS News dẫn lời Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã thực hiện một loạt vụ tấn công mới vào miền nam Lebanon. Động thái này diễn ra bất chấp một lệnh ngừng bắn — vốn là một điều kiện trong thỏa thuận đình chiến giữa Mỹ và Iran — vẫn được duy trì ổn định kể từ ngày 17 tháng 4.
Diễn biến các cuộc đàm phán tại Qatar
Hiện có rất ít thông tin chi tiết về các cuộc đàm phán được tổ chức tại Qatar. Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu. Trước đó, ông Ghalibaf đã có cuộc gặp với Phó Tổng thống Mỹ JD Vance vào tháng 4.
Tờ The New York Times đưa tin, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei ngụ ý rằng một thỏa thuận cuối cùng có thể đạt được, song lưu ý rằng đề xuất đang định hình sẽ là một khuôn khổ sơ bộ thay vì một bản ghi nhớ hiểu biết đa phương diện.
“Trọng tâm của các cuộc đàm phán là chấm dứt chiến tranh, và ở giai đoạn này, các bên chưa thảo luận về các chi tiết hạt nhân”, ông Baqaei phát biểu trong cuộc họp báo hôm thứ Hai. Tuyên bố này đề cập đến chương trình hạt nhân của Iran — vấn đề mà chính quyền Tổng thống Trump khẳng định phải được chấm dứt như một điều kiện kiên quyết để kết thúc xung đột.
Theo thỏa thuận, Iran sẽ phải từ bỏ kho dự trữ uranium đã làm giàu của mình. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể về quy trình tiêu hủy hoặc di dời này sẽ được bàn thảo trong các cuộc đàm phán tương lai, đi kèm với điều kiện gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày.
Cũng trong ngày thứ Hai, ông Trump cho biết lượng uranium đã làm giàu “sẽ ngay lập tức được bàn giao cho Hoa Kỳ để mang về nước và tiêu hủy, hoặc tốt hơn là… tiêu hủy ngay tại chỗ hoặc tại một địa điểm chấp nhận được khác, dưới sự chứng kiến của Ủy ban Năng lượng Nguyên tử hoặc một cơ quan tương đương”.
Chương trình hạt nhân của Iran từ lâu đã là tâm điểm của cuộc xung đột. Phía Mỹ khẳng định không thể cho phép Iran sở hữu hoặc chế tạo vũ khí hạt nhân, cáo buộc Tehran là mối đe dọa trực tiếp đối với Israel và Mỹ. Tổng thống Trump và các quan chức chính quyền trước đó từng cáo buộc Iran là “mối đe dọa hạt nhân cận kề”, đồng thuận với các tuyên bố tương tự từ Thủ tướng Israel Netanyahu.
Tác động kinh tế và lộ trình mở cửa Eo biển Hormuz
Thỏa thuận tiềm năng này hướng tới mục tiêu chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 12 tuần và sẽ từng bước mở cửa lại eo biển Hormuz.
Việc Iran phong tỏa eo biển này trước đó đã gây ra hỗn loạn đối với thị trường năng lượng, khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt. Theo lộ trình, eo biển sẽ được mở cửa trở lại song song với việc Mỹ từng bước dỡ bỏ lệnh phong tỏa trong khu vực — biện pháp vốn được ông Trump thiết lập nhằm ngăn chặn các tàu chở dầu của Iran xuất khẩu hàng hóa.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình tại Mỹ đã giảm nhẹ trước ngày thứ Hai nhưng vẫn neo ở mức cao là 4,50 USD/gallon, so với mức 3 USD/gallon vào thời điểm tháng 2 trước khi xung đột bùng nổ.
Nếu thỏa thuận được thông qua, Mỹ cũng sẽ ban hành các lệnh miễn trừ trừng phạt để cho phép Iran bán dầu trở lại, đồng thời giải phóng hàng tỷ USD tài sản đang bị đóng băng của quốc gia này.
Phản ứng trái chiều từ các bên
Các nghị sĩ Đảng Cộng hòa và một cựu quan chức thuộc chính quyền tiền nhiệm của ông Trump — cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo — đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ các thông tin về thỏa thuận tiềm năng này. Họ đồng loạt nhấn mạnh yêu cầu phải phi hạt nhân hóa hoàn toàn Iran và cho rằng thỏa thuận sơ bộ này đang thiếu các chi tiết cụ thể để đạt được mục tiêu đó.
Thủ tướng Israel Netanyahu bày tỏ sự ủng hộ đối với Tổng thống Trump về bản ghi nhớ, nhưng cũng đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “tháo dỡ các cơ sở làm giàu hạt nhân của Iran và di dời toàn bộ vật liệu hạt nhân đã được làm giàu ra khỏi lãnh thổ nước này”.
Trước những luồng ý kiến trái chiều, Tổng thống Trump đã thẳng thừng chỉ trích các chính trị gia thuộc cả hai đảng.
“Tôi nực cười trước tất cả những người thuộc Đảng Dân chủ, những kẻ mang danh Cộng hòa (RINO) và những kẻ ngu ngốc — những người không biết một chút gì về thỏa thuận tiềm năng mà tôi đang thực hiện với Iran, bao gồm cả những điều khoản thậm chí còn chưa được đem ra đàm phán”, Tổng thống Trump viết trên Truth Social vào hôm thứ Hai.
Nguồn Tổng hợp
