Quyết định của Tổng thống Donald Trump hậu thuẫn các ứng viên MAGA nhằm loại bỏ những thượng nghị sĩ Cộng hòa không hoàn toàn trung thành với ông đang tạo ra làn sóng chấn động lớn trong nội bộ đảng Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ. Cuộc chiến quyền lực mới nhất không chỉ đe dọa tương lai của nhiều nghị sĩ kỳ cựu mà còn làm dấy lên lo ngại rằng đảng Cộng hòa có thể tự làm suy yếu cơ hội giữ thế đa số tại Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.
Tâm điểm của cuộc khủng hoảng hiện nay là việc Trump công khai hậu thuẫn Bộ trưởng Tư pháp Texas Ken Paxton để thách thức Thượng nghị sĩ kỳ cựu John Cornyn trong cuộc bầu cử sơ bộ Cộng hòa tại Texas. Đây được xem là một cú đánh trực diện vào giới lãnh đạo Cộng hòa truyền thống tại Thượng viện, bởi Cornyn vốn là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong GOP suốt hơn hai thập niên qua.
Trump gọi Paxton là một “chiến binh MAGA thực thụ”, đồng thời công khai chỉ trích Cornyn vì cho rằng ông này không đủ trung thành trong những giai đoạn Trump đối mặt với các cuộc điều tra và các phiên tòa chính trị.
Động thái này ngay lập tức khiến giới lãnh đạo Cộng hòa tại Thượng viện lo ngại. Nhiều thượng nghị sĩ và chiến lược gia GOP tin rằng Cornyn, dù không còn được lòng cử tri MAGA cực đoan, vẫn là ứng viên an toàn hơn cho cuộc tổng tuyển cử. Trong khi đó, Paxton mang theo hàng loạt bê bối pháp lý, bao gồm cuộc luận tội năm 2023 và các cuộc điều tra liên quan đến tham nhũng và gian lận chứng khoán.
Tuy nhiên, trong bối cảnh cử tri Cộng hòa ngày càng bị ảnh hưởng mạnh bởi Trump, lòng trung thành với cựu tổng thống đang trở thành tiêu chuẩn quan trọng hơn kinh nghiệm chính trị hay khả năng thắng cử. Điều này khiến nhiều nghị sĩ GOP cảm thấy bất an về tương lai của chính họ.
Không chỉ tại Texas, làn sóng “thanh lọc” trong GOP đã bắt đầu lan rộng sang nhiều tiểu bang khác. Một ví dụ điển hình là thất bại của Thượng nghị sĩ Bill Cassidy tại Louisiana. Cassidy từng là một trong số ít thượng nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu kết tội Trump sau vụ bạo loạn Điện Capitol ngày 6/1/2021. Trong mắt cử tri MAGA, hành động đó bị xem là phản bội không thể tha thứ.
Trump đã công khai ủng hộ Dân biểu Julia Letlow để chống lại Cassidy. Kết quả, Cassidy thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử sơ bộ và bị loại khỏi cuộc đua tái tranh cử.
Sự thất bại của Cassidy gây chấn động đặc biệt lớn trong nội bộ Thượng viện vì ông là một nghị sĩ lâu năm, có ảnh hưởng và từng được xem là tương đối an toàn tại một bang bảo thủ như Louisiana. Nhiều nghị sĩ GOP giờ đây hiểu rằng chỉ cần đi ngược Trump trong một thời điểm quan trọng cũng có thể khiến sự nghiệp chính trị của họ chấm dứt.
Các lãnh đạo Cộng hòa tại Thượng viện, bao gồm lãnh đạo đa số John Thune, được cho là đã nhiều lần cố gắng thuyết phục Trump tránh tạo ra các cuộc nội chiến đắt đỏ trong nội bộ đảng. Họ lo ngại rằng những cuộc bầu cử sơ bộ mang tính “thanh trừng” sẽ tiêu tốn hàng trăm triệu USD, làm suy yếu các ứng viên Cộng hòa trước khi bước vào cuộc đua với phe Dân chủ.
Nỗi lo của GOP không phải vô căn cứ. Tại Texas, cuộc chiến giữa Cornyn và Paxton đã trở thành một trong những cuộc bầu cử sơ bộ đắt đỏ nhất lịch sử Thượng viện Mỹ. Cornyn và các đồng minh đã chi hàng chục triệu USD để chống lại Paxton, trong khi Trump cuối cùng vẫn đứng về phía ứng viên MAGA cứng rắn hơn.
Đảng Dân chủ hiện theo dõi sát sao tình hình với hy vọng nội chiến GOP sẽ mở ra cơ hội lật ngược thế cờ tại Thượng viện. Dù Texas từ lâu là thành trì Cộng hòa, nhiều cuộc khảo sát gần đây cho thấy ứng viên Dân chủ James Talarico có khả năng cạnh tranh mạnh mẽ nếu đối đầu với Paxton trong tổng tuyển cử.
Một số chiến lược gia GOP lo ngại rằng Trump đang ưu tiên lòng trung thành cá nhân hơn khả năng thắng cử thực tế. Họ cảnh báo rằng việc liên tục loại bỏ các nghị sĩ ôn hòa hoặc truyền thống có thể khiến đảng mất đi các cử tri độc lập và cử tri ngoại ô — những nhóm từng giúp GOP chiến thắng trong quá khứ.
Tuy nhiên, phe trung thành với Trump lại cho rằng đây là quá trình “làm sạch” đảng Cộng hòa. Theo họ, GOP cần trở thành một đảng MAGA thống nhất thay vì tiếp tục dung hòa giữa phe truyền thống và phe dân túy. Đối với các cử tri ủng hộ Trump, những người như Cassidy hay Cornyn đại diện cho tầng lớp “establishment” đã thất bại trong việc bảo vệ chương trình nghị sự bảo thủ mạnh tay mà họ mong muốn.
Ảnh hưởng của Trump đối với GOP hiện vẫn cực kỳ mạnh mẽ. Trong nhiều cuộc bầu cử sơ bộ gần đây, các ứng viên được Trump hậu thuẫn thường giành lợi thế lớn, đặc biệt ở các bang bảo thủ miền Nam. Điều này khiến nhiều thượng nghị sĩ Cộng hòa phải cân nhắc kỹ lưỡng mọi phát biểu và lá phiếu của mình liên quan đến Trump.
Một số nhà quan sát chính trị cho rằng đảng Cộng hòa đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc nhất kể từ thời Ronald Reagan. Khác biệt là lần này, trung tâm quyền lực không còn nằm ở giới lãnh đạo Quốc hội mà nằm trực tiếp ở Trump và phong trào MAGA.
Ngay cả những nghị sĩ từng cố gắng giữ khoảng cách với Trump giờ đây cũng phải thay đổi thái độ để tồn tại chính trị. Nhiều người công khai ủng hộ Trump mạnh mẽ hơn trong các cuộc phỏng vấn, vận động tranh cử và các lá phiếu tại Thượng viện nhằm tránh trở thành mục tiêu tiếp theo.
Dù vậy, chiến lược này vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn cho GOP trên phạm vi toàn quốc. Nếu các ứng viên quá cực đoan thắng sơ bộ nhưng thất bại trong tổng tuyển cử, đảng Dân chủ hoàn toàn có thể giành lại quyền kiểm soát Thượng viện vào năm 2026.
Trong lúc đó, Trump dường như không hề có ý định giảm bớt ảnh hưởng của mình đối với đảng Cộng hòa. Trái lại, ông đang tận dụng các cuộc bầu cử sơ bộ để tái định hình GOP theo hình ảnh MAGA tuyệt đối trung thành với ông. Và với nhiều thượng nghị sĩ Cộng hòa hiện nay, thông điệp đã quá rõ ràng: chống Trump có thể đồng nghĩa với kết thúc sự nghiệp chính trị.
Ny (Tổng hợp)
