Căng thẳng quanh eo biển Hormuz ngày càng leo thang dữ dội, khi Hoa Kỳ và Iran liên tiếp đưa ra những lời cảnh báo cũng như những màn đáp trả quân sự, khiến cả vùng Trung Đông bất ổn nghiêm trọng chưa từng thấy trong nhiều năm trở lại đây…
Từ đầu tháng 5/2026, tình hình quanh eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng thêm từng ngày, khi cả Hoa Kỳ lẫn Iran không ngừng phát đi các thông điệp cứng rắn về mặt quân sự. Trong bối cảnh tuyến hàng hải mang tính chiến lược bậc nhất thế giới này trở thành điểm nóng của Trung Đông, nơi khoảng 20% lượng dầu hỏa toàn cầu phải đi qua, nguy cơ gián đoạn đang ngày một rõ rệt.
Ngày 9/5/2026, theo các nguồn tin an ninh trong khu vực, lực lượng IRGC (Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran) tuyên bố sẽ nhắm vào các mục tiêu của Hoa Kỳ nếu Washington tiếp tục các hoạt động quân sự trong vùng, hoặc nếu các tàu chở dầu của Iran bị cản trở. Cùng thời điểm đó, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ xác nhận vẫn duy trì sự hiện diện hải lực tăng cường tại khu vực, với lý do bảo đảm “tự do lưu thông hàng hải”, trong khi một số chiến hạm của các quốc gia đồng minh cũng được điều động tiến vào vùng Vịnh.
Theo các bản tin quốc tế, căng thẳng bùng phát sau một loạt vụ va chạm và đụng độ nhỏ trên biển từ cuối tháng 4/2026, khiến tình hình nhanh chóng chuyển từ đối đầu ngoại giao sang nguy cơ xung đột quân sự trực tiếp. Eo biển Hormuz – một tuyến đường biển tuy hẹp nhưng mang tầm vóc chiến lược bậc nhất – một “nút thắt sinh tử” của thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, vào từ ngày 6 đến ngày 10 /5/2026, truyền thông quốc tế đồng loạt loan tin Saudi Arabia và Kuwait tạm thời điều chỉnh lập trường, cho phép Hoa Kỳ sử dụng trở lại một phần căn cứ và không phận sau thời gian hạn chế trước đó. Động thái này được cho là nhằm hỗ trợ các hoạt động bảo vệ vận tải hàng hải trong vùng. Tuy nhiên, quyết định này lập tức gây phản ứng gay gắt từ Tehran, khi Iran xem đây như dấu hiệu của việc “quân sự hóa liên minh tại vùng Vịnh”.
Theo một số nguồn tin ngoại giao tại Washington, Tòa Bạch Ốc đã thúc đẩy kế hoạch mang tên tạm gọi “Project Freedom”, nhằm triển khai lực lượng hộ tống các tàu thương mại đi qua eo Hormuz. Thế nhưng kế hoạch này gặp không ít trở ngại, do một số đối tác trong khu vực ban đầu còn do dự hoặc chưa phối hợp chặt chẽ về mặt hậu cần cũng như không phận.
Trước đó, ngày 4/5/2026, phát ngôn viên quân sự Iran, tướng Ali Abdollahi, tuyên bố rằng bất kỳ lực lượng ngoại quốc nào tiến vào vùng Hormuz mà không có sự chấp thuận của Tehran sẽ bị “đáp trả mạnh mẽ”. Đây được xem là lời cảnh cáo trực diện và cứng rắn nhất kể từ khi căng thẳng bắt đầu leo thang.
Ở chiều ngược lại, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ khẳng định Iran đang “đe dọa tự do hàng hải quốc tế” và Washington sẽ không cho phép bất kỳ sự gián đoạn nào đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu. Một giới chức Lầu Năm Góc không nêu tên cho biết các hàng không mẫu hạm của Hoa Kỳ đã được đặt trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao nhất, đồng thời hệ thống phòng không tại các căn cứ ở Trung Đông cũng được tăng cường đáng kể.
Tình hình nhanh chóng đẩy khu vực rơi vào trạng thái “bên miệng hố chiến tranh”. Theo Reuters và nhiều hãng thông tấn quốc tế, hai bên đã xảy ra một số va chạm hải quân có giới hạn trong đầu tháng 5/2026, bao gồm các vụ phóng hỏa tiễn cảnh cáo và tấn công vào một số mục tiêu quân sự ven biển, dù chưa gây thiệt hại lớn.
Trong mấy ngày qua, truyền thông Hoa Kỳ xác nhận đã có thêm một số vụ tấn công qua lại trong khu vực Hormuz, khiến tình hình trở nên đặc biệt nguy hiểm, dù cả hai phía vẫn chưa chính thức tuyên bố tình trạng chiến tranh.
Giới phân tích quân sự nhận định điểm nguy hiểm nhất hiện nay nằm ở “ngưỡng sai lầm trong tính toán”. Chỉ cần một sự cố ngoài ý muốn, chẳng hạn một vụ tấn công nhầm vào tàu chở dầu hoặc chiến hạm, xung đột có thể bùng phát trên quy mô rộng. Trong khi đó, Iran vẫn duy trì chiến lược gây áp lực bằng khả năng phong tỏa eo Hormuz – một “con bài chiến lược” nhiều lần làm chao đảo thị trường dầu hỏa thế giới.
Một báo cáo an ninh khu vực cho biết Iran đã tăng cường triển khai hỏa tiễn chống hạm cùng drone tại vùng duyên hải phía nam, đồng thời mở rộng hoạt động tuần tiễu ngoài khơi. Điều này khiến các tuyến vận tải dầu thô trở nên rủi ro hơn bao giờ hết.
Ở chiều ngược lại, Hoa Kỳ cùng một số đồng minh Âu Châu đang nỗ lực xây dựng một liên minh bảo vệ hàng hải quốc tế, tuy nhiên vẫn gặp trở ngại do khác biệt lợi ích giữa các quốc gia vùng Vịnh. Một số nước tỏ ra lo ngại rằng sự hiện diện quân sự quá dày đặc của Hoa Kỳ có thể đẩy khu vực vào vòng xoáy xung đột sâu hơn.
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo rằng nếu eo Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, giá dầu trên thế giới có thể tăng vọt, kéo theo lạm phát toàn cầu và ảnh hưởng trực tiếp đến châu Á – khu vực nhập khẩu năng lượng lớn nhất hành tinh.
Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz không còn đơn thuần là một tuyến hàng hải, mà đã trở thành một “điểm nóng chiến lược” mang tính quyết định đối với cán cân quyền lực giữa Hoa Kỳ và Iran. Và khi những tuyên bố quân sự ngày càng trở nên gay gắt, giới quan sát lo ngại rằng chỉ cần một bước trượt nhỏ, Trung Đông sẽ bị cuốn vào một vòng xoáy xung đột mới với hậu quả lan rộng vượt khỏi phạm vi khu vực.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
