Căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Cuba lại có dấu hiệu gia tăng sau những phát biểu cứng rắn cùng các thông tin về kế hoạch quân sự dự phòng, làm dấy lên lo ngại về một chu kỳ đối đầu mới tại vùng Caribe vốn đã nhiều lần biến động trong lịch sử….
Ngày 15 tháng 4 năm 2026, một số cơ quan truyền thông quốc tế, trong đó có USA Today, dẫn lại nguồn tin giấu tên cho biết giới quân sự Mỹ đang trong tình trạng chuẩn bị các phương án dự phòng liên quan đến kịch bản có thể can dự vào Cuba trong tương lai gần. Theo các nguồn tin này, đây không phải là quyết định chính thức, mà chỉ là một kế hoạch giả định nằm trong hệ thống hoạch định chiến lược nhằm đối phó nguy cơ căng thẳng leo thang tại khu vực Caribe.
Các nguồn tin được trích dẫn cũng cho biết kế hoạch nói trên xuất hiện trong bối cảnh chính quyền Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump có xu hướng đưa ra những tuyên bố cứng rắn hơn đối với La Habana trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, giới chức được dẫn lời đều nhấn mạnh đây chỉ là phương án dự phòng, chưa hề có lệnh triển khai thực tế nào được ban hành, đồng thời lưu ý rằng các chi tiết liên quan được giữ kín do tính nhạy cảm của vấn đề an ninh quốc gia.
Trước đó hai ngày, vào ngày 13 tháng 4 năm 2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trong một phát biểu tại Tòa Bạch Ốc đã đề cập khả năng Mỹ “có thể ghé qua Cuba” sau khi giải quyết xong các vấn đề liên quan đến Iran. Phát biểu này lập tức thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế, nhất là khi ông Trump đồng thời chỉ trích chính quyền Havana, cho rằng Cuba đã bị điều hành kém hiệu quả trong nhiều năm. Dù không nêu cụ thể bất kỳ kế hoạch quân sự nào, lời lẽ mang tính ám chỉ này đã làm dấy lên nhiều đồn đoán về hướng đi cứng rắn hơn trong chính sách đối ngoại của Washington đối với khu vực Mỹ Latinh.
Tại La Habana, phản ứng từ phía Cuba diễn ra nhanh chóng và mang sắc thái đối nghịch rõ rệt. Ngày 15 tháng 4 năm 2026, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel xuất hiện tại một cuộc mít tinh lớn tổ chức tại thủ đô, nhân dịp kỷ niệm 65 năm biến cố Vịnh Con Heo năm 1961 – một chiến dịch đổ bộ bất thành của lực lượng lưu vong Cuba được hỗ trợ bởi cơ quan tình báo Mỹ. Trước hàng ngàn người tham dự, ông Díaz-Canel tuyên bố Cuba “đã sẵn sàng” cho mọi tình huống có thể xảy ra từ bên ngoài.
Ông nhấn mạnh Cuba không mong muốn xung đột hay đối đầu quân sự, nhưng với tư cách một quốc gia có chủ quyền, chính quyền buộc phải chuẩn bị đầy đủ để bảo vệ đất nước. Trong trường hợp xung đột xảy ra, ông nói Cuba sẽ không chỉ phòng thủ mà còn chiến đấu để giành phần thắng. Những phát biểu này được truyền thông nhà nước Cuba phát lại rộng rãi, mang tính răn đe rõ ràng trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ tiếp tục có dấu hiệu gia tăng.
Cũng trong sự kiện này, ông Díaz-Canel bác bỏ những tuyên bố trước đó của Tổng thống Donald Trump khi gọi Cuba là “một quốc gia thất bại”. Theo ông, nhận định này không phản ánh thực tế đời sống xã hội Cuba, đồng thời cho rằng đây là một phần trong chiến dịch gây sức ép chính trị và cô lập kinh tế kéo dài nhiều thập niên từ phía Washington. Ông nhấn mạnh rằng bất chấp các biện pháp trừng phạt, Cuba vẫn duy trì hệ thống chính trị riêng và tiếp tục tồn tại như một biểu tượng đối kháng với ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực.
Trong khi các tuyên bố chính trị tiếp tục gia tăng, giới quan sát quốc tế tỏ ra dè dặt khi đánh giá mức độ nghiêm trọng của tình hình. Một số chuyên gia an ninh nhận định việc quân đội Mỹ xây dựng các phương án dự phòng là hoạt động bình thường trong quy trình hoạch định chiến lược, nhất là đối với những khu vực từng có tiền sử đối đầu kéo dài như Cuba.
Tuy nhiên, yếu tố khiến tình hình trở nên nhạy cảm hơn chính là sự song hành của những phát biểu cứng rắn từ cả hai phía. Một bên là các tuyên bố về khả năng “can thiệp” từ phía Washington, bên kia là thông điệp sẵn sàng phòng thủ từ La Habana. Khi hai luồng thông điệp này cùng tồn tại, dù chưa dẫn đến hành động cụ thể, không khí chiến lược vẫn có xu hướng căng thẳng hơn, đặc biệt tại khu vực Caribe – nơi từng chứng kiến khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962, một trong những thời điểm nguy hiểm nhất của thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Theo các nguồn tin từ USA Today, hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy quân đội Mỹ được triển khai thực tế đến khu vực nhằm chuẩn bị cho hành động cụ thể. Các kế hoạch được nhắc đến chủ yếu nằm trong hệ thống mô phỏng tình huống của Lầu Năm Góc. Tuy nhiên, việc thông tin bị rò rỉ ra công chúng đã làm dấy lên nhiều tranh luận về mức độ minh bạch trong chính sách an ninh và nguy cơ hiểu lầm chiến lược giữa các quốc gia.
Về phía Cuba, chính quyền La Habana tiếp tục duy trì trạng thái cảnh giác cao. Các phương tiện truyền thông trong nước liên tục nhấn mạnh tinh thần phòng thủ toàn dân, đồng thời khẳng định bất kỳ hành động xâm phạm chủ quyền nào cũng sẽ vấp phải sự phản ứng quyết liệt. Trong khi đó, các kênh ngoại giao hậu trường giữa hai bên nếu tồn tại vẫn chưa được công khai.
Trong bối cảnh hiện nay, quan hệ Mỹ – Cuba đang đứng trước trạng thái đặc biệt nhạy cảm: chưa phải xung đột, nhưng cũng không còn là hòa dịu. Mọi phát ngôn mang tính cảnh báo hay giả định đều có thể tác động đến tâm lý chiến lược của đôi bên, khiến dư luận quốc tế tiếp tục theo dõi sát diễn biến, đồng thời kỳ vọng các kênh đối thoại ngoại giao sẽ tiếp tục được duy trì nhằm tránh một kịch bản leo thang ngoài kiểm soát.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp BBC, Reuters, USTODAY…)
