Căng thẳng tại vùng biển phía Đông Nam Á tiếp tục gia tăng trong những ngày giữa tháng 4 năm 2026, sau khi phía Phi Luật Tân lên tiếng cáo buộc liên quan đến hoạt động của tàu đánh cá Trung Hoa tại khu vực gần quần đảo Trường Sa, nơi vốn từ lâu đã là điểm nóng tranh chấp chủ quyền giữa nhiều quốc gia trong vùng…
Ngày 13 tháng 4 năm 2026, theo các nguồn tin báo chí tại Manila, lực lượng tuần duyên Phi Luật Tân cho biết đã phát giác một số dấu hiệu ô nhiễm bất thường tại các khu vực rạn san hô nằm trong vùng mà Phi Luật Tân gọi là “Biển Tây Phi Luật Tân”. Một số báo cáo ban đầu đặt nghi vấn về khả năng có sự hiện diện của hóa chất độc hại, trong đó có xyanua, được sử dụng trong hoạt động đánh bắt hải sản trái phép, gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ sinh thái biển vốn đang rất mong manh.
Người phát ngôn lực lượng tuần duyên Phi Luật Tân, ông Armand Balilo, trong cuộc họp báo tại Manila ngày 14 tháng 4 năm 2026, cho biết các đơn vị tuần tra đã ghi nhận “dấu hiệu bất thường của phương thức đánh bắt mang tính hủy hoại”, đồng thời đang phối hợp với cơ quan môi trường để lấy mẫu nước biển nhằm kiểm tra mức độ ô nhiễm thực tế.
Tuy nhiên, phía Trung Hoa lập tức bác bỏ toàn bộ cáo buộc. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Hoa, ông Wang Wenbin, tuyên bố tại Bắc Kinh rằng Trung Hoa không tham gia và cũng không dung túng bất kỳ hoạt động đánh bắt nào mang tính hủy diệt môi trường. Ông cho rằng những cáo buộc từ phía Phi Luật Tân là thiếu cơ sở xác thực và có thể làm gia tăng căng thẳng không cần thiết trong khu vực, đồng thời kêu gọi giải quyết vấn đề bằng đối thoại.
Trong khi đó, giới chuyên gia môi trường khu vực cảnh báo rằng nếu việc sử dụng xyanua trong đánh bắt hải sản được xác nhận, hậu quả sẽ vô cùng nghiêm trọng. Đây là một loại hóa chất cực độc, có khả năng phá hủy nhanh chóng các rạn san hô, tiêu diệt sinh vật biển và để lại hậu quả kéo dài nhiều năm. Một chuyên gia sinh thái biển thuộc Đại học Phi Luật Tân, bà Maria Antonia Yaptinchay, cho biết chỉ một lượng rất nhỏ cũng có thể gây tổn thương không thể phục hồi đối với hệ sinh thái san hô, vốn đã chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu và khai thác quá mức.
Tại hiện trường, một số hình ảnh do phía Phi Luật Tân công bố cho thấy nhiều khu vực san hô có dấu hiệu suy thoái, chuyển sang màu trắng và chết hàng loạt. Tuy nhiên, các chuyên gia độc lập vẫn nhấn mạnh rằng cần thêm dữ kiện khoa học để xác định nguyên nhân chính xác, vì hiện tượng tẩy trắng san hô cũng có thể xuất phát từ nhiệt độ nước biển gia tăng hoặc các yếu tố tự nhiên khác.
Trước tình hình đó, lực lượng hải quân Phi Luật Tân đã gia tăng tuần tra tại khu vực phía tây Biển Đông, đặc biệt quanh các bãi đá và rạn san hô nằm trong vùng tranh chấp. Tổng thống Phi Luật Tân Ferdinand Marcos Jr. được cho là đã chỉ thị các cơ quan an ninh và môi trường tiến hành điều tra toàn diện, đồng thời chuẩn bị báo cáo lên các diễn đàn quốc tế nếu phát hiện hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế về biển.
Giới quan sát cho rằng vụ việc, dù chưa được xác minh đầy đủ, vẫn có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng ngoại giao giữa hai phía trong bối cảnh tranh chấp tại Biển Đông vốn đã kéo dài nhiều thập niên. Những cáo buộc liên quan đến môi trường thường mang tính nhạy cảm cao, vì không chỉ liên quan đến luật biển quốc tế mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến sinh kế của hàng triệu ngư dân trong khu vực.
Một số nhà phân tích quốc tế nhận định Biển Đông đang dần trở thành điểm giao thoa giữa xung đột địa chính trị và khủng hoảng môi sinh. Việc các bên liên tục đưa ra cáo buộc lẫn nhau khiến tình hình thêm phức tạp, trong khi các cơ chế hợp tác bảo vệ môi trường biển trong khu vực vẫn còn lỏng lẻo và thiếu hiệu quả.
Tính đến ngày 15 tháng 4 năm 2026, cả Phi Luật Tân và Trung Hoa vẫn giữ lập trường đối nghịch. Manila yêu cầu một cuộc điều tra quốc tế độc lập, trong khi Bắc Kinh chủ trương giải quyết song phương và phản đối việc “quốc tế hóa” vấn đề. Trong khi đó, tình hình thực địa tại khu vực Trường Sa vẫn được theo dõi chặt chẽ, với các hoạt động tuần tra liên tục từ nhiều phía.
Trong một vùng biển vốn đã đầy tranh chấp, mỗi cáo buộc mới dù chưa được kiểm chứng đầy đủ đều có thể trở thành một mồi lửa tiềm tàng. Và sự kiện lần này, khi vừa mang yếu tố môi trường vừa mang tính an ninh, đang khiến Biển Đông tiếp tục đứng trước một chu kỳ căng thẳng mới, nơi ranh giới giữa nghi vấn, chứng cứ và đối đầu ngày càng trở nên mong manh.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp: BBC, AP….)
