Căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran leo thang đến mức nghẹt thở, khi những lời đe dọa, các đòn không kích và nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz đẩy cả thế giới tiến gần tới ranh giới của một cuộc khủng hoảng quy mô toàn cầu…
Ngày 6 tháng 4 năm 2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump bất ngờ đưa ra một tuyên bố khiến dư luận quốc tế sững lại: Iran sẽ bị “xóa sổ trong một đêm” nếu không đạt được thỏa thuận trước 8 giờ tối ngày 7 tháng 4 theo giờ Hoa Kỳ, tức 7 giờ sáng ngày 8 tháng 4 theo giờ Việt Nam. Lời cảnh báo mang tính tối hậu thư này lập tức đẩy căng thẳng giữa hai bên lên đến đỉnh điểm, đồng thời biến eo biển Hormuz thành điểm nóng nguy hiểm nhất hành tinh.
Eo biển Hormuz từ lâu được xem là yết hầu của nguồn năng lượng toàn cầu, nơi trung chuyển gần một phần ba lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển. Chỉ cần một biến động nhỏ tại khu vực này cũng đủ làm rung chuyển thị trường thế giới. Lần này, biến động không còn là giả định. Sau các đợt không kích của Hoa Kỳ và Israel nhắm vào các mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran, phía Tehran đã phản ứng bằng những lời đe dọa tấn công tàu bè đi qua tuyến hàng hải chiến lược này. Những cảnh báo đó nhanh chóng chuyển thành hành động răn đe, đẩy các hãng vận tải biển và nhiều quốc gia vào tình trạng báo động cao.
Trong bối cảnh đó, một cuộc vận động âm thầm nhưng căng thẳng đã diễn ra. Nhiều quốc gia Á châu, đặc biệt là các nền kinh tế lệ thuộc nặng vào nguồn năng lượng từ vùng Vịnh, đã gấp rút tiếp xúc với Tehran để tìm kiếm những bảo đảm riêng cho tàu thuyền của mình. Philippines được cho là một trong những nước đạt được thỏa thuận như vậy, bảo đảm hành lang an toàn khi đi qua Hormuz. Những động thái tương tự cũng được ghi nhận từ phía Ấn Độ, Trung Quốc và một số quốc gia Đông Nam Á, dù phần lớn không được công bố rộng rãi.
Một nghịch lý dần lộ rõ: trong khi Washington đưa ra lập trường cứng rắn và không loại trừ khả năng dùng vũ lực, thì chính các đối tác và đồng minh kinh tế của Hoa Kỳ lại âm thầm thương lượng với Iran để tự bảo vệ quyền lợi của mình. Một trật tự đa cực hiện ra rõ rệt, nơi mỗi quốc gia phải tự xoay xở giữa cơn sóng gió địa chính trị, thay vì trông chờ vào một chiếc ô bảo hộ chung.
Đến ngày 7 tháng 4 năm 2026, khi thời hạn do Tổng thống Donald Trump đặt ra cận kề, bầu không khí trở nên căng như dây đàn. Các nguồn tin ngoại giao cho hay những kênh liên lạc khẩn cấp đã được mở giữa Washington, Tehran và các bên trung gian. Trong số đó, Pakistan nổi lên như một cầu nối đáng chú ý. Chính quyền Islamabad đã đề nghị một giải pháp tạm thời: ngừng bắn trong hai tuần để tạo điều kiện cho đàm phán.
Diễn biến bất ngờ xảy ra vào phút chót. Tổng thống Donald Trump tuyên bố chấp nhận đề nghị ngừng bắn hai tuần, với điều kiện Iran phải bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Đáp lại, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran sẵn sàng ngưng giao tranh nếu các cuộc tấn công nhắm vào Iran chấm dứt. Một thỏa thuận mong manh được hình thành, như sợi dây căng ngang giữa hai bờ vực chiến tranh.
Tuy vậy, sự hạ nhiệt này chưa đủ làm người ta yên tâm. Israel, một bên trực tiếp tham gia các cuộc không kích trước đó, tuyên bố ủng hộ quyết định của Hoa Kỳ nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng thỏa thuận ngừng bắn không áp dụng cho các hoạt động quân sự của họ tại Lebanon. Điều này mở ra nguy cơ xung đột có thể tiếp tục bùng phát ở một mặt trận khác, kéo theo những hệ lụy khó lường.
Thị trường năng lượng toàn cầu phản ứng gần như tức thì. Giá dầu tăng vọt trong những ngày cao điểm căng thẳng, rồi hạ nhiệt phần nào sau thông tin ngừng bắn. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo sự ổn định này chỉ mang tính tạm thời. Chỉ cần một sự cố nhỏ tại Hormuz, hoặc một hành động quân sự đơn lẻ, toàn bộ hệ thống có thể lại rơi vào hỗn loạn.
Nhìn từ góc độ chiến lược, cuộc khủng hoảng lần này cho thấy mức độ mong manh của các tuyến huyết mạch toàn cầu. Một eo biển hẹp, một loạt quyết định chính trị, và vài lời tuyên bố cứng rắn cũng đủ đẩy thế giới đến sát mép của một cuộc xung đột lớn. Những câu nói như “xóa sổ trong một đêm” không còn là lời lẽ tượng trưng, mà trở thành tín hiệu cho thấy ngôn từ có thể kích hoạt hành động chỉ trong thời gian rất ngắn.
Trong hai tuần ngừng bắn tạm bợ phía trước, mọi ánh mắt sẽ dồn về các bàn hội nghị, nơi từng câu chữ có thể quyết định hòa hay chiến. Pakistan đã mời các bên đến Islamabad vào ngày 10 tháng 4, trong nỗ lực kéo dài thời gian và mở đường cho đối thoại. Nhưng câu hỏi lớn vẫn còn đó: đây có phải là bước khởi đầu cho một giải pháp lâu dài, hay chỉ là khoảng lặng trước khi cơn bão thật sự ập tới?
Thế giới lúc này giống như đang bước trên một sợi dây mỏng. Và tại điểm thắt mang tên Hormuz, chỉ cần một sơ sẩy, tất cả có thể bị cuốn vào một vòng xoáy không lối thoát.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp…)
