Thủ tướng CSVN Phạm Minh Chính nói về một hành trình năm năm “vượt gió ngược”, những con số kinh tế và biến động nhân sự lại khiến dư luận đặt câu hỏi: con thuyền thật sự đã yên sóng chưa?…
Ngày 5/4/2026, khi nhiệm kỳ Chính Phủ CSVN 2021–2026 đi đến chặng cuối, phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại phiên họp Chính Phủ thu hút sự chú ý đặc biệt. Trong lời kết được đăng tải chính thức, ông trân trọng gửi lời cảm ơn tới toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh rằng sau năm năm “vượt cơn gió ngược”, con thuyền kinh tế – xã hội của đất nước đã “cập bến an toàn”. Một cách ví von mang tính tổng kết, nhưng cũng mở ra không ít tranh luận về thực chất của hành trình ấy.
Chỉ một ngày trước đó, 4/4/2026, số liệu từ Cục Thống kê cho thấy bức tranh kinh tế không hoàn toàn một màu. Tăng trưởng GDP quý I đạt 7,83%, mức cao nhất trong 16 năm, tạo ấn tượng trên các báo cáo thành tích. Nhưng song song, lạm phát tháng 3 so với cùng kỳ tăng lên 4,65%, cao nhất trong năm năm, và tăng tốc so với mức 3,35% của tháng 2. Trong khi đó, trung bình mỗi tháng có 30.600 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường Việt Nam, một con số khó xếp vào nhóm “cập bến an toàn”.
Sự đối lập giữa các chỉ số khiến người ta nhớ lại bối cảnh đầu nhiệm kỳ. Tháng 7/2021, Quốc Hội CSVN khóa XV khai mạc giữa đại dịch Covid-19, khi cả nước thực hiện giãn cách nghiêm ngặt. Khi ấy, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhắc lại hai câu Kiều từng được cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng dẫn lại: “Chén đưa nhớ bữa hôm nay, chén mừng xin đợi ngày rày năm sau”. Một lời hẹn mang tính biểu tượng: hãy chờ năm năm để đánh giá.
Nhưng thực tế chính trường lại không diễn ra theo nhịp thơ ca. Chưa cần đợi hết nhiệm kỳ, Quốc hội đã phải triệu tập tới chín kỳ họp bất thường, phần lớn để xử lý nhân sự. Hàng loạt đại biểu, từng được ca ngợi là “tinh hoa”, “kho tàng kinh nghiệm vô giá”, lần lượt bị bãi nhiệm hoặc cho thôi nhiệm. Đỉnh điểm là chính ông Vương Đình Huệ cũng rời ghế Chủ tịch Quốc hội trong một kỳ họp bất thường, một diễn biến cho thấy những biến động không nhỏ trong nội bộ quyền lực.
Trong bối cảnh đó, lời khẳng định “cập bến an toàn” của Thủ tướng Phạm Minh Chính dường như mang nhiều tầng ý nghĩa hơn là một nhận định thuần túy kinh tế. Nhiệm kỳ 2021–2026 có thể được xem là giai đoạn sàng lọc mạnh mẽ, nơi những cuộc điều chỉnh nhân sự diễn ra liên tục và đôi khi bất ngờ. Những gì công khai chỉ là phần nổi; phần chìm, theo nhiều quan sát, là những cuộc “cung đấu” âm thầm giữa các nhóm quyền lực, nơi mỗi quyết định nhân sự đều kéo theo hệ lụy vượt xa phạm vi một cá nhân.
Các con số kinh tế trở thành một thứ “ngôn ngữ” khác. Tăng trưởng cao có thể chứng minh năng lực điều hành, nhưng lạm phát và làn sóng doanh nghiệp rút lui kể một câu chuyện khác. Một bên là báo cáo đầy màu sắc tích cực, bên kia là áp lực thực tế doanh nghiệp và người dân phải đối mặt, đặc biệt khi giá xăng dầu biến động do xung đột Trung Đông. Chi phí đầu vào tăng, sức mua giảm, môi trường kinh doanh khó đoán định, việc hàng chục nghìn doanh nghiệp rời thị trường mỗi tháng không còn là điều quá bất ngờ.
Điều đáng chú ý là cách các mảnh ghép này kết nối với nhau. Biến động kinh tế tạo áp lực lên chính trị, và ngược lại, thay đổi cấu trúc quyền lực ảnh hưởng cách điều hành kinh tế. Trong một hệ thống nơi ranh giới giữa hai lĩnh vực không luôn rõ ràng, mỗi con số, mỗi phát biểu đều có thể được đọc theo nhiều cách.
Có ý kiến cho rằng nhấn mạnh thành tích cuối nhiệm kỳ là điều dễ hiểu, mang tính thông lệ. Nhưng cũng có quan điểm cho rằng chính lúc này cần nhìn thẳng vào những bất cập, thay vì chỉ tập trung vào điều thuận lợi. Khi nền kinh tế vừa tăng trưởng cao, vừa đối mặt lạm phát và làn sóng doanh nghiệp rút lui, việc chọn góc nhìn nào kể câu chuyện không chỉ là vấn đề thông tin, mà còn là cách tiếp cận thực tế.
Năm năm, như lời hẹn trong câu Kiều, gần trọn vẹn. Nhưng thay vì một “chén mừng” trọn vẹn, bức tranh hiện ra giống nhiều mảng sáng tối đan xen. Con thuyền có thể đã cập bến, nhưng câu hỏi là: đó là bến an toàn thực sự, hay chỉ là điểm dừng tạm trước những cơn sóng lớn đang chờ phía trước. Câu trả lời còn để ngỏ, nhưng những chuyển động phía sau hậu trường mới là yếu tố quyết định hành trình tiếp theo của ông Phạm Minh Chính sẽ đi về đâu./.
NGƯỜI QUAN SÁT
