Chiến sự Trung Đông vẫn còn ác liệt, Bắc Kinh lặng lẽ chen chân vào cuộc. Không mang súng đạn, họ đưa ra lời kêu gọi dàn xếp. Nhưng người ta tự hỏi, đằng sau vẻ ngoài ôn hòa ấy, phải chăng là một nước cờ sâu xa hơn?…
Ngày 2 tháng 4 năm 2026, chiến sự tại Iran bước sang tuần thứ năm, tình hình vẫn căng như dây đàn, chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trung Quốc bất ngờ lên tiếng sẵn sàng đứng ra làm trung gian. Tại Bắc Kinh, ngoại trưởng Vương Nghị kêu gọi ngưng bắn ngay và trở lại bàn thương thuyết, cho rằng càng đánh nhau thì thiên hạ càng lãnh đủ.
Động thái này xảy ra khi thị trường xăng dầu thế giới đang chao đảo. Eo biển Hormuz, con đường vận chuyển xăng dầu huyết mạch của toàn cầu, liên tục bị đe dọa. Chỉ trong một tháng, giá xăng dầu tăng vọt, kéo theo đủ thứ hệ lụy. Với một nước lệ thuộc nhập cảng xăng dầu như Trung Quốc, đây không chỉ là chuyện xa xôi mà là vấn đề sống còn.
Giới quan sát cho rằng Bắc Kinh không phải bây giờ mới để ý. Họ đã theo dõi từ đầu, nhưng chọn đúng lúc mới lên tiếng. Theo một số học giả bên Mỹ, đây là dịp để Trung Quốc phô trương vai trò cường quốc, đồng thời chen vào sân chơi lâu nay do Mỹ nắm giữ.
Trong khi Washington vẫn dựa vào sức mạnh quân sự và hậu thuẫn đồng minh, thì Bắc Kinh đi đường vòng: nói chuyện, làm ăn, vận động. Một bên cứng, một bên mềm. Nhưng mềm chưa chắc là hiền. Không ít người đặt câu hỏi: họ muốn dàn hòa thiệt, hay đang tính chuyện lâu dài để bành trướng ảnh hưởng?
Quyền lợi của Trung Quốc tại Trung Đông không nhỏ. Suốt hơn chục năm qua, họ đổ tiền vào đủ thứ dự án đường sá, cảng biển, dầu khí, buôn bán. Vùng này đã trở thành mắt xích quan trọng trong kế hoạch làm ăn toàn cầu của họ. Chiến tranh kéo dài thì mọi thứ có thể đổ bể.
Ngoài ra, đứng ra làm trung gian còn giúp họ lấy tiếng trên trường quốc tế. Lãnh đạo Bắc Kinh lâu nay vẫn muốn xây dựng hình ảnh một nước lớn biết lo chuyện thiên hạ, không chỉ biết làm ăn mà còn biết “giữ hòa khí”.
Dầu vậy, chuyện dàn xếp không phải dễ. Cuộc chiến này không chỉ có vài ba bên, mà là cả một mớ rối rắm, từ các nước vùng Vịnh, Do Thái, cho tới các lực lượng ăn theo. Mỗi bên một tính toán, khó mà kéo lại ngồi chung bàn.
Phía Mỹ chắc chắn cũng không đứng yên. Dù chưa nói thẳng, nhưng khó có chuyện họ để cho Bắc Kinh tự do tung hoành tại một khu vực chiến lược như vậy. Nhiều nguồn tin cho rằng Washington vẫn muốn nắm vai chính, và sẽ tìm cách kềm bớt bước tiến của Trung Quốc.
Rốt cuộc, cuộc đấu hiện nay không chỉ ở ngoài mặt trận mà còn trên bàn giấy. Mỗi lời tuyên bố đều có ý tứ riêng. Khi Trung Quốc nói chuyện hòa giải, đó không chỉ là kêu gọi ngưng bắn, mà còn là một bước đi trong cuộc tranh giành ảnh hưởng trên toàn cầu.
Thế giới bây giờ chỉ còn chờ coi: lần này họ có làm nên chuyện hay không. Trước đây Trung Quốc cũng từng đứng ra dàn xếp vài vụ, nhưng quy mô như cuộc chiến tại Iran thì khác hẳn.
Bắc Kinh, Washington và nhiều nơi khác, giới ngoại giao vẫn âm thầm đấu trí. Bên nào cũng muốn chấm dứt chiến sự tại Trung Đông, nhưng đồng thời cũng muốn viết lại luật chơi theo ý của mình./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp…)
