Truyền thông nhà nước Iran đã xác nhận cái chết của ông Ali Larijani, người giữ vai trò lãnh đạo thực tế của Iran thời gian gần đây, cùng một chỉ huy dân quân vào cuối ngày thứ Ba. Các cuộc không kích cũng đã làm rung chuyển thủ đô Lebanon vào rạng sáng thứ Tư.
Quân đội Israel ngày thứ Ba đã giáng “đòn kép” vào hàng ngũ lãnh đạo tối cao của Iran khi tiêu diệt ông Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, và Thiếu tướng Gholamreza Soleimani, chỉ huy lực lượng dân quân tinh nhuệ trực thuộc Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).
Phía Israel cho biết ông Larijani đã tử nạn trong các cuộc không kích đêm qua gần Tehran. Là đồng minh thân cận của Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei (người đã thiệt mạng trong đợt không kích mở màn cuộc chiến vào ngày 28/2), ông Larijani trở thành lãnh đạo thực tế (de facto) của Iran trước khi con trai của Giáo chủ là Mojtaba Khamenei lên kế vị cha mình.
Các vụ ám sát mới nhất được công bố chỉ vài giờ trước khi Tổng thống Trump tiếp tục chỉ trích các đồng minh NATO vì đã từ chối lời kêu gọi hỗ trợ khai thông eo biển Hormuz. Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông khẳng định Hoa Kỳ không “cần hay mong muốn” bất kỳ sự giúp đỡ nào tại tuyến hàng hải huyết mạch này — nơi các cuộc tấn công tàu vận tải đang khiến giá dầu tăng vọt và đẩy kinh tế toàn cầu vào tình trạng bất ổn. “Tôi thất vọng về NATO,” ông Trump nói.
Cùng ngày, một quan chức trong chính quyền Trump đã từ chức để phản đối quyết định tấn công Iran. Trong thư từ chức, ông Joe Kent, Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia, viết: “Iran không gây ra mối đe dọa trực tiếp nào đối với quốc gia chúng ta. Rõ ràng chúng ta bắt đầu cuộc chiến này do áp lực từ Israel và các nhóm vận động hành lang quyền lực của họ tại Mỹ.”
Truyền thông nhà nước Iran đã xác nhận cái chết của cả ông Larijani và ông Soleimani, đồng thời tôn vinh ông Larijani là “liệt sĩ”. Hãng tin Tasnim cho biết thêm, con trai ông Larijani là Morteza Larijani, người đứng đầu lực lượng an ninh của cha mình, cũng đã thiệt mạng.
Việc ông Larijani bị sát hại đã loại bỏ một nhân vật có tư tưởng thực tế đầy ảnh hưởng, người được xem là có đủ uy tín để đàm phán với Hoa Kỳ. Cái chết của ông có thể khiến các quan chức cứng rắn tại Iran thêm quyết tâm theo đuổi cuộc chiến đến cùng.
Cáo buộc ông Larijani là kẻ “nợ máu” trong cuộc gặp với Thủ tướng Ireland, Tổng thống Trump một lần nữa lên tiếng bảo vệ các hành động quân sự của Mỹ tại Iran. Ông tự tin tuyên bố đã loại bỏ được các mối đe dọa hạt nhân và đánh bại quân đội đối phương. Trước những lo ngại của dư luận về một kịch bản sa lầy tương tự như chiến tranh Việt Nam, người đứng đầu Tòa Bạch Ốc khẳng định bản thân không hề e sợ và sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách.
Các diễn biến đáng chú ý khác:
- Làn sóng từ chức: Ông Joe Kent là quan chức đầu tiên trong chính quyền Trump từ chức do bất đồng chính sách trực diện về cuộc chiến Iran. Đáp lại, ông Trump gọi ông Kent là kẻ “yếu đuối” về vấn đề an ninh.
- Tiêu diệt chỉ huy dân quân: Tướng Soleimani, người lãnh đạo lực lượng Basij từ năm 2019, vốn nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và Châu Âu. Lực lượng Basij với khoảng 1 triệu thành viên đóng vai trò chủ chốt trong việc trấn áp các phe đối lập tại Iran.
- Tấn công tàu dầu: Một tàu chở dầu neo đậu gần cảng thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã bị trúng đạn pháo rạng sáng thứ Ba. Đây là vụ tấn công tàu thứ 17 tại khu vực eo biển Hormuz kể từ khi cuộc chiến nổ ra.
- Thương vong dân sự: Đại diện Iran tại Liên Hợp Quốc cho biết ít nhất 1.348 dân thường đã thiệt mạng kể từ đầu cuộc chiến. Tại Lebanon, con số tử vong là 912 người, trong khi phía Israel ghi nhận ít nhất 14 người thiệt mạng. Ngũ Giác Đài xác nhận 13 binh sĩ Mỹ đã tử trận tính đến thời điểm hiện tại.
Nguồn nytimes
