(AP) — Trong khi tên lửa và bom đạn của Mỹ và Israel đang trút xuống Iran, Nga chỉ phản hồi bằng những tuyên bố phẫn nộ mà không có bất kỳ hành động thực chất nào để hỗ trợ đồng minh Trung Đông của mình.
Thái độ thận trọng này bắt nguồn từ việc Tổng thống Vladimir Putin đang dồn toàn lực cho vấn đề Ukraine. Ông dường như hy vọng rằng cuộc chiến tại Iran sẽ mang lại lợi thế cho Moscow bằng cách đẩy doanh thu dầu mỏ tăng cao, đồng thời làm xói mòn sự ủng hộ của phương Tây dành cho Kyiv.
Ông Putin đã gửi lời chia buồn tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, lên án việc sát hại Lãnh đạo Tối cao Ayatollah Ali Khamenei cuối tuần trước là một sự “vi phạm trắng trợn mọi chuẩn mực đạo đức nhân loại và luật pháp quốc tế.”
Tuy nhiên, việc Moscow không thể hỗ trợ đồng minh — sau sự sụp đổ của nhà lãnh đạo Syria Bashar Assad năm 2024 và việc Mỹ bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro hồi tháng Giêng — một lần nữa làm nổi bật giới hạn ảnh hưởng của nước này. Dẫu vậy, Điện Kremlin vẫn kỳ vọng sẽ gặt hái được lợi ích từ cuộc chiến Iran.
Nga hiện đã bắt đầu hưởng lợi từ sự tăng vọt của giá năng lượng do gián đoạn lưu thông tàu dầu qua eo biển Hormuz và các cơ sở năng lượng tại vùng Vịnh bị hư hại. Nếu xung đột tiếp tục leo thang, nguồn lợi nhuận khổng lồ này sẽ giúp làm đầy ngân khố của Moscow để tài trợ cho các hoạt động quân sự tại Ukraine và bù đắp thâm hụt ngân sách.
Điện Kremlin cũng hy vọng cuộc chiến Iran sẽ đánh lạc hướng sự chú ý của thế giới khỏi Ukraine, làm cạn kiệt kho vũ khí của phương Tây và buộc Mỹ cùng các đồng minh NATO phải cắt giảm hỗ trợ quân sự cho Kyiv.
Phản ứng nhanh chóng nhưng mang tính hình thức
Chỉ vài giờ sau khi cuộc chiến bùng nổ vào ngày 28/2, Bộ Ngoại giao Nga đã lên án cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran là hành động “xâm lược vũ trang có tính toán và vô cớ chống lại một quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc có chủ quyền.”
Một tuần sau khi chiến sự bắt đầu, ông Putin đã điện đàm với ông Pezeshkian, bày tỏ mong muốn chấm dứt nhanh chóng các hành động thù địch. Tuy nhiên, trước đó, ông đã thực hiện một loạt cuộc gọi tới các nhà lãnh đạo vùng Vịnh nhằm củng cố mối quan hệ với các quốc gia này — những đối tác ngày càng quan trọng của Moscow trong khối OPEC+ và giúp Nga lách các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Điện Kremlin cho biết ông Putin sẽ chuyển tải tới Tehran “sự lo ngại sâu sắc” của các nhà lãnh đạo vùng Vịnh về các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của họ và sẽ “nỗ lực hết sức để tạo điều kiện giảm bớt căng thẳng, dù là nhỏ nhất.”
Mark Galeotti, chuyên gia về chính trị Nga, nhận định: “Nga thực sự là một bên vận hành khá hiệu quả tại Trung Đông.” Ông cho rằng khi chiến tranh leo thang, nhiều cường quốc khu vực có thể sẽ tìm đến Moscow nhiều hơn.
Những đối tác cơm không lành, canh không ngọt
Dù Moscow và Tehran đã ký kết hiệp ước “đối tác chiến lược toàn diện” vào tháng 1/2025, mối quan hệ này vẫn mang đậm dấu ấn của sự cạnh tranh và những mâu thuẫn trong quá khứ. Ngay cả khi chia sẻ lập trường phản đối “trật tự dựa trên luật lệ” do phương Tây dẫn dắt, Iran đối với Nga vẫn luôn là một “đối thủ chiến lược có sự tương đồng về lợi ích” (frenemy).
Sau khi ông Putin đưa quân vào Ukraine tháng 2/2022, Tehran đã cung cấp cho Nga máy bay không người lái Shahed và sau đó cấp phép sản xuất chúng tại Nga. Tuy nhiên, Nga vẫn duy trì mối quan hệ hữu hảo với Israel, điều này khiến nhiều lãnh đạo Iran nghi ngờ về ý đồ thực sự của Moscow.
Khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào tháng 6/2025, các quan chức Nga đã nhấn mạnh rằng “đối tác chiến lược” không đồng nghĩa với hỗ trợ quân sự tương hỗ trong trường hợp bị tấn công. Khi được hỏi liệu Moscow có cung cấp vũ khí cho Iran hay không, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết họ chưa nhận được yêu cầu nào từ phía Tehran.
Tuy nhiên, các nguồn tin tình báo Mỹ cho rằng Nga đã cung cấp thông tin giúp Tehran nhắm mục tiêu vào các tàu chiến và tài sản quân sự của Mỹ trong khu vực. Ông Peskov từ chối bình luận về việc liệu Nga có hỗ trợ quân sự hay tình báo cụ thể nào kể từ khi chiến tranh bắt đầu hay không.
Mối quan hệ Putin – Trump
Sam Greene, giáo sư tại King’s College London, nhận định ông Putin sẽ không mạo hiểm mối quan hệ với Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ để giúp đỡ Iran. Ông lập luận rằng ông Trump chính là nguồn đòn bẩy lớn nhất của Putin đối với châu Âu, do đó ông Putin sẽ không làm hỏng mối quan hệ này.
Bên cạnh đó, khi Mỹ và các đồng minh nhanh chóng sử dụng hết kho tên lửa đánh chặn Patriot để bảo vệ Israel và các nước vùng Vịnh, Nga chỉ có thể cảm thấy hả hê.
Chuyên gia Galeotti nhấn mạnh: “Càng nhiều tên lửa Patriot được sử dụng trong xung đột này, thì số lượng sẵn có cho quân đội Mỹ càng ít đi, và họ sẽ càng cảm thấy khó khăn hơn trong việc chuyển giao hoặc bán chúng cho người Ukraine.”
