(AP) — Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm thứ Năm cho biết ông muốn tham gia vào việc lựa chọn lãnh tụ tối cao kế nhiệm của Iran, trong lúc Mỹ và Israel tiếp tục tấn công quốc gia này sang ngày thứ sáu của cuộc chiến. Iran cũng duy trì các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào Israel, các căn cứ của Mỹ và nhiều quốc gia trong khu vực.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cảnh báo rằng hỏa lực của Mỹ nhắm vào Tehran “sắp gia tăng mạnh mẽ”. Quân đội Israel cho biết các đợt tấn công đã phá hủy phần lớn hệ thống phòng không và bệ phóng hỏa tiễn của Iran.
Ông Trump loại trừ khả năng Mojtaba Khamenei — người được xem là ứng viên hàng đầu kế nhiệm cha mình là Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong những đợt không kích mở màn cuộc chiến. Trong cuộc phỏng vấn với trang tin Axios, ông Trump nhận xét Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, là “một nhân vật yếu kém”.
Những phát biểu của ông Trump có thể làm dấy lên câu hỏi về việc liệu Hoa Kỳ và Israel có đang tìm cách lật đổ chế độ Cộng hòa Hồi giáo hay chỉ muốn buộc Iran thay đổi chính sách, trong bối cảnh cuộc chiến ngày càng kéo dài và chưa có dấu hiệu kết thúc.
Chiến tranh lan rộng trong khu vực
Xung đột đã leo thang từng ngày, ảnh hưởng tới ít nhất 14 quốc gia tại Trung Đông và các khu vực lân cận.
Hôm thứ Năm, Azerbaijan cáo buộc Iran tiến hành một cuộc tấn công bằng drone trên lãnh thổ nước này — cáo buộc mà Tehran phủ nhận. Trong khi đó, Iran tuyên bố Hoa Kỳ sẽ phải “trả giá đắt” sau khi một tàu chiến Iran bị đánh chìm bằng ngư lôi gần Sri Lanka một ngày trước đó.
Israel cũng ban hành cảnh báo sơ tán hàng loạt đối với các khu ngoại ô phía nam Beirut khi giao tranh với lực lượng Hezbollah — đồng minh của Iran — leo thang. Lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc cho biết đã ghi nhận các trận giao tranh trên bộ tại miền nam Lebanon khi thêm quân đội Israel vượt qua biên giới.
Trong khi đó, Mỹ và Israel tiếp tục dội các đợt không kích trên khắp lãnh thổ Iran, nhắm vào năng lực quân sự, ban lãnh đạo và chương trình hạt nhân của nước này.
Thương vong tăng cao
Các cuộc tấn công của Iran cũng nhằm vào các quốc gia Ả Rập láng giềng, làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ và gây rối loạn giao thông hàng không toàn cầu.
Theo số liệu từ các chính phủ liên quan, ít nhất 1.230 người đã thiệt mạng tại Iran, hơn 120 người tại Lebanon và khoảng một chục người tại Israel. Ngoài ra, sáu binh sĩ Mỹ cũng đã thiệt mạng.
Quyết định tấn công Iran của ông Trump đã nhận được đủ sự ủng hộ từ các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện Hoa Kỳ để bác bỏ một nghị quyết yêu cầu chấm dứt chiến dịch oanh kích. Một nghị quyết tương tự cũng đã bị Thượng viện bác bỏ trước đó một ngày.
Trump kêu gọi người dân Iran “giành lại đất nước”
Trong phát biểu ngắn tại Tòa Bạch Ốc, ông Trump kêu gọi người dân Iran “giúp giành lại đất nước của các bạn”. Ông hứa rằng Hoa Kỳ sẽ dành cho họ “quyền miễn trừ hoàn toàn” trong bối cảnh chiến tranh và những nguy hiểm từ chính quyền hiện tại.
“Các bạn sẽ hoàn toàn an toàn với sự miễn trừ tuyệt đối,” ông nói, nhưng không giải thích rõ điều đó có nghĩa gì. “Nếu không, các bạn sẽ đối mặt với cái chết gần như chắc chắn.”
Ông Trump cũng nói rằng ông muốn tham gia vào việc bổ nhiệm lãnh đạo mới của Iran.
“Chúng tôi muốn một người có thể mang lại hòa hợp và hòa bình cho Iran,” ông nói. “Tôi phải tham gia vào quá trình bổ nhiệm đó, giống như trường hợp Delcy ở Venezuela.”
Ông nhắc đến Delcy Rodríguez, người trở thành tổng thống lâm thời của Venezuela sau khi một chiến dịch quân sự của Mỹ bắt giữ Nicolás Maduro và đưa ông sang Mỹ để đối mặt với các cáo buộc buôn bán ma túy.
Iran tuyên bố không đàm phán
Đại sứ Iran tại Ai Cập Mojtaba Ferdousi Pour nói với AP rằng Tehran không hề yêu cầu đàm phán với Hoa Kỳ để chấm dứt cuộc chiến. Ông bác bỏ tuyên bố của ông Trump rằng Iran muốn thương lượng.
Theo ông, sự thiếu tin tưởng khiến việc đối thoại trở nên bất khả thi sau khi hai vòng đàm phán về thỏa thuận hạt nhân trước đó thất bại và cuối cùng dẫn đến chiến tranh.
“Sẽ không có sự tin tưởng nào đối với Trump,” ông nói.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cáo buộc Hải quân Hoa Kỳ đã gây ra “tội ác trên biển” khi đánh chìm khinh hạm IRIS Dena của Iran tại Ấn Độ Dương, khiến ít nhất 87 người thiệt mạng.
Con tàu này đang trở về sau một cuộc tập trận do Hải quân Ấn Độ tổ chức — cuộc tập trận mà Hoa Kỳ cũng tham gia. Nhà chức trách Sri Lanka cho biết 32 thủy thủ đã được cứu sống.
Sau đó, một giáo sĩ Iran trên truyền hình nhà nước đã kêu gọi đổ máu người Israel và “máu của Trump”, một lời kêu gọi bạo lực hiếm thấy từ một giáo chủ cấp cao trong hệ thống giáo sĩ Hồi giáo Shiite.
Các cuộc tấn công tiếp tục gia tăng
Quân đội Mỹ cho biết rạng sáng thứ Sáu rằng một tàu sân bay drone của Iran đã bị tấn công và bốc cháy. Hình ảnh do Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ công bố cho thấy con tàu chìm trong biển lửa sau nhiều đợt tấn công.
Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ, cho biết lực lượng Mỹ đã đánh chìm hơn 30 tàu chiến của Iran, trong đó có một tàu sân bay drone “có kích thước tương đương tàu sân bay thời Thế chiến II”.
Trong khi đó, Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel cho biết các đợt tấn công đã phá hủy 80% hệ thống phòng không và 60% bệ phóng hỏa tiễn của Iran, nhưng cảnh báo rằng “mối đe dọa vẫn chưa được loại bỏ.”
Các nước vùng Vịnh cũng bị tấn công
Nhiều quốc gia vùng Vịnh cũng báo cáo bị tấn công. Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo đóng cửa Đại sứ quán Mỹ tại Kuwait, nơi hệ thống phòng không đã được kích hoạt để đối phó với các hỏa tiễn bay tới.
Iran đã phóng nhiều đợt hỏa tiễn và drone vào Kuwait — quốc gia đồng minh của Mỹ — nơi một cuộc tấn công bằng drone hôm Chủ nhật đã khiến sáu binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, một drone đã bị bắn hạ gần căn cứ không quân Al Dhafra, nơi có lực lượng Mỹ đồn trú. Mảnh vỡ rơi xuống đã làm một số người bị thương.
Qatar đã sơ tán cư dân gần Đại sứ quán Mỹ tại Doha như một biện pháp phòng ngừa tạm thời và sau đó báo cáo có cuộc tấn công bằng hỏa tiễn.
Saudi Arabia cho biết họ đã bắn hạ một drone tại một tỉnh giáp biên giới Jordan.
Tại Bahrain, một hỏa tiễn Iran đã đánh trúng nhà máy lọc dầu của nhà nước, gây ra hỏa hoạn nhưng không có thương vong.
Tác động toàn cầu
Các cuộc tấn công cũng xảy ra tại Vịnh Oman và eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới. Những diễn biến này đã khiến giá dầu tăng vọt và thị trường chứng khoán Mỹ giảm mạnh.
Trong khi đó, hàng trăm nghìn người trên khắp Trung Đông vẫn mắc kẹt do các sân bay đóng cửa và không phận bị phong tỏa, khi chiến tranh tiếp tục lan rộng.
