Quyết định của chính quyền Trump cắt đứt việc sử dụng Anthropic của chính phủ và coi công ty này là rủi ro chuỗi cung ứng sau tranh chấp về các biện pháp bảo vệ trí tuệ nhân tạo đang gây chấn động khắp Thung lũng Silicon.
Sự rạn nứt với Anthropic diễn ra sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng với Ngũ Giác Đài về các điều khoản sử dụng mô hình trí tuệ nhân tạo của công ty. Công ty trí tuệ nhân tạo này đã yêu cầu những hạn chế cụ thể đối với việc giám sát quy mô lớn trong nước và vũ khí tự động gây chết người, nhưng Bộ Quốc phòng (DOD) lại khăng khăng sử dụng tiêu chuẩn “cho mọi mục đích hợp pháp” mà họ cho rằng sẽ đáp ứng được những lo ngại của Anthropic.
Trong bối cảnh hai bên vẫn bất đồng quan điểm trước thời hạn chót vào chiều thứ Sáu do Ngũ Giác Đài đặt ra, Tổng thống Trump tuyên bố ông ra lệnh cho các cơ quan liên bang ngừng sử dụng công nghệ của Anthropic.
Thông báo quan trọng hơn đến từ Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, người đã tuyên bố ngay sau đó rằng Bộ Quốc phòng đang coi Anthropic là một rủi ro đối với chuỗi cung ứng – một động thái không chỉ đe dọa công việc của công ty với Ngũ Giác Đài mà còn cả hoạt động kinh doanh rộng lớn hơn của họ.
“Tôi nghĩ nhiều người ở Thung lũng Silicon sẽ lo ngại khi làm việc với chính phủ Mỹ,” Thomas Wright, một chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Strobe Talbott về An ninh, Chiến lược và Công nghệ thuộc Viện Brookings, cho biết.
“Thông điệp mà Hegseth gửi đi tuần trước là nếu các bạn hợp tác với chúng tôi và có bất đồng hoặc chúng tôi cho rằng các bạn đã đi sai hướng, chúng tôi sẽ không chỉ đơn giản là hủy hợp đồng hoặc không sử dụng dịch vụ của các bạn,” Wright, người từng giữ chức giám đốc cấp cao về hoạch định chiến lược tại Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời chính quyền Biden , nói thêm .
“Chúng tôi sẽ hoặc quốc hữu hóa một phần công ty của ông thông qua Đạo luật Sản xuất Quốc phòng, hoặc chúng tôi sẽ cố gắng đưa công ty của ông vào danh sách đen và phá sản thông qua việc chỉ định chuỗi cung ứng,” ông nói thêm.
Anthropic, được thành lập bởi một số cựu nhân viên của OpenAI với trọng tâm đặc biệt vào an toàn, đã cung cấp các mô hình AI của mình cho các cơ quan quốc phòng và tình báo Hoa Kỳ từ cuối năm 2024 thông qua quan hệ đối tác với Palantir.
Vào tháng 7, công ty này đã tăng cường mối quan hệ với Ngũ Giác Đài khi cùng một số công ty trí tuệ nhân tạo nổi tiếng khác ký hợp đồng trị giá 200 triệu đô la với Bộ Quốc phòng.
Trong khi đẩy mạnh hoạt động hợp tác với chính phủ, Anthropic vẫn tìm cách tạo sự khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, liên tục kêu gọi sự minh bạch và các biện pháp kiểm soát cơ bản đối với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ này.
Nhiệm vụ này đã khiến mối quan hệ của họ với chính phủ trở nên phức tạp hơn nhiều trong những tuần gần đây. Đầu tháng 1, Hegseth đã gửi một bản ghi nhớ về chiến lược trí tuệ nhân tạo của Ngũ Giác Đài, đề xuất rằng họ phải “sử dụng các mô hình không bị ràng buộc bởi các chính sách sử dụng có thể hạn chế các ứng dụng quân sự hợp pháp”.
Trong quá trình đàm phán với Ngũ Giác Đài, Anthropic đã đặt ra hai lằn ranh đỏ về giám sát hàng loạt trong nước và vũ khí tự động, lập luận rằng trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn chưa đủ tin cậy để đưa ra các quyết định sống còn, đồng thời thay đổi đáng kể những gì có thể thực hiện được với hoạt động giám sát.
Tranh chấp lên đến đỉnh điểm vào tuần trước, khi Ngũ Giác Đài cho công ty thời hạn đến thứ Sáu để chấp nhận các điều khoản của mình.
Nếu Anthropic từ chối, bộ này đe dọa sẽ hủy hợp đồng, có thể coi công ty AI này là rủi ro đối với chuỗi cung ứng hoặc viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng, đạo luật trao cho tổng thống quyền rộng rãi để kiểm soát các ngành công nghiệp trong nước nhân danh quốc phòng.
Cuối ngày thứ Năm, Giám đốc điều hành của Anthropic, Dario Amodei, cho biết công ty không thể “chấp nhận một cách lương tâm” các điều khoản của Ngũ Giác Đài. Một ngày sau, Trump chỉ đạo các cơ quan “ngừng ngay lập tức” sử dụng công nghệ của Anthropic, trong khi Hegseth công bố nhãn cảnh báo rủi ro chuỗi cung ứng.
Ông cho biết việc chỉ định này, vốn trước đây chỉ dành cho các đối thủ nước ngoài, cấm các nhà thầu, nhà cung cấp hoặc đối tác quân sự của Mỹ tiến hành “bất kỳ hoạt động thương mại nào” với công ty này.
Dean Ball, một trong những tác giả chính của Kế hoạch Hành động về Trí tuệ Nhân tạo của Nhà Trắng, người đã rời chính quyền vào mùa hè năm ngoái, đã gọi động thái của Ngũ Giác Đài là “âm mưu giết hại doanh nghiệp” trên mạng xã hội cuối tuần qua.
“Điều này tấn công vào một nguyên tắc cốt lõi của nền cộng hòa Mỹ, một nguyên tắc mà theo truyền thống luôn được những người bảo thủ đặc biệt coi trọng: quyền sở hữu tư nhân,” Ball viết trong một bài đăng trên blog hôm thứ Hai, thêm rằng ngay cả khi Hegseth thu hẹp “mối đe dọa cực kỳ rộng lớn” của mình đối với Anthropic, thì “thiệt hại lớn đã xảy ra rồi.”
Anthropic gọi động thái này là “chưa từng có tiền lệ”, cho rằng nó “không hợp pháp” và “tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho bất kỳ công ty Mỹ nào đàm phán với chính phủ”. Họ cũng lập luận rằng luật không thể cấm các nhà thầu sử dụng công nghệ của họ để phục vụ các khách hàng khác.
“Tôi nghĩ không thể nào nói quá lên được mức độ tàn phá khủng khiếp mà cú sốc này gây ra cho một công ty,” Mark Dalton, giám đốc chính sách cấp cao về công nghệ và đổi mới tại Viện R Street, nói với tờ The Hill.
“Bài học rộng hơn dành cho các phòng thí nghiệm phát triển AI tiên tiến, cũng như bất kỳ ai muốn kinh doanh với chính phủ, là nếu bạn không hợp tác và không tuân thủ các yêu cầu của chính phủ, ngay cả sau khi hợp đồng đã được ký kết, mô hình kinh doanh của bạn có thể bị phá hủy hoàn toàn ngay từ đầu,” ông nói thêm. “Điều này dường như khiến việc hợp tác với chính phủ trở nên rất rủi ro.”
Chỉ vài giờ sau khi chính quyền cắt đứt quan hệ với Anthropic, Giám đốc điều hành của OpenAI, Sam Altman, đã thông báo rằng nhà sản xuất ChatGPT đã đạt được thỏa thuận với Ngũ Giác Đài để sử dụng các mô hình AI của họ trên mạng lưới quân sự mật.
Theo thỏa thuận, Bộ Quốc phòng Mỹ đã đồng ý cấm sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho mục đích giám sát quy mô lớn trong nước và chế tạo vũ khí tự động hoàn toàn — cả hai hạn chế này đều do Anthropic yêu cầu trong các cuộc đàm phán tuần trước.
Động thái này nhanh chóng vấp phải sự phản đối, mặc dù các lãnh đạo của OpenAI lập luận rằng thỏa thuận này có “nhiều điều khoản bảo vệ hơn” so với các thỏa thuận trước đây về triển khai AI mật, bao gồm cả thỏa thuận của Anthropic. OpenAI cho biết thỏa thuận này đồng ý với ba giới hạn đỏ chính, bao gồm việc cấm sử dụng công nghệ OpenAI cho mục đích giám sát hàng loạt, hệ thống vũ khí tự động hoặc “các quyết định tự động có rủi ro cao”.
Mặc dù Wright nhấn mạnh rằng tranh chấp Anthropic không ngăn cản OpenAI đạt được thỏa thuận với chính phủ, nhưng nó vẫn có thể “làm chậm” sự sẵn lòng tham gia của những người khác.
“Chính phủ Mỹ cần hợp tác với nhiều công ty này, chứ không chỉ một hoặc hai công ty,” ông nói. “Làm việc với một công ty duy nhất rõ ràng sẽ tiềm ẩn rủi ro lớn nhất vì nó sẽ tạo ra điểm yếu duy nhất.”
Giữa những tranh cãi công khai, tháng trước Ngũ Giác Đài cũng đã đạt được thỏa thuận với xAI của Elon Musk để đưa các mô hình AI của họ vào các hệ thống mật của quân đội và cho rằng OpenAI và Google cũng sắp đạt được các thỏa thuận tương tự. Trước đây, Anthropic là mô hình AI duy nhất có sẵn trong hệ thống mật.
Hàng trăm nhân viên tại Google và OpenAI đã ký một bức thư ngỏ trước hạn chót vào thứ Sáu, kêu gọi các nhà lãnh đạo của họ “gạt bỏ những khác biệt và đoàn kết để tiếp tục từ chối” các yêu cầu của Ngũ Giác Đài.
“Họ đang cố gắng chia rẽ từng công ty bằng cách gieo rắc nỗi sợ hãi rằng công ty kia sẽ nhượng bộ. Chiến lược đó chỉ hiệu quả nếu không ai trong chúng ta biết lập trường của những người khác. Lá thư này nhằm tạo ra sự hiểu biết chung và tinh thần đoàn kết trước áp lực từ Bộ Chiến tranh”, họ viết, sử dụng tên gọi mà chính quyền Trump ưa dùng cho Bộ Quốc phòng.
Quyết định của Ngũ Giác Đài cũng làm phức tạp thêm chiến lược AI tổng thể của Nhà Trắng, vốn liên tục thúc đẩy các cơ quan liên bang áp dụng các mô hình AI vào quy trình làm việc hàng ngày trong khi cắt giảm lực lượng lao động liên bang.
Tính đến thứ Hai, các cơ quan liên bang — bao gồm Cục Quản lý Dịch vụ Tổng hợp, Bộ Tài chính và Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh — đã cắt quyền truy cập vào các sản phẩm của Anthropic.
Hamza Chaudhry, chuyên gia về trí tuệ nhân tạo và an ninh quốc gia tại Viện Tương lai của Cuộc sống, nhận định trong một tuyên bố với tờ The Hill rằng tham vọng về trí tuệ nhân tạo của chính quyền đòi hỏi “một hệ sinh thái rộng lớn và sẵn sàng hợp tác của các đối tác công nghệ”.
Ông nói thêm: “Những hành động thu hẹp phạm vi ứng viên đó đang đi ngược lại với những ưu tiên mà Ngũ Giác Đài đã đề ra.”
Ny (Theo The Hill)
