Cả khu vực đỏ rực màu cà chua, tiếng reo hò theo từng cú ném hào hứng. Người tham gia tin rằng càng ném nhiều thì lộc càng dày, may mắn càng sớm gõ cửa năm mới. Thế nhưng sau bầu không khí rộn ràng ấy vẫn là câu hỏi về cách gìn giữ truyền thống giữa thời hiện đại, khi mọi giá trị văn hóa đều có nguy cơ bị thương mại hóa…
Theo tường thuật của trang thông tin VietNam Net của CSVN, vào sáng 21/ 2/ 2026, tại xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa, hàng trăm người dân và du khách đã đổ về khu vực sân đình làng để tham dự một phiên chợ đặc biệt chỉ diễn ra duy nhất một lần trong năm. Phiên chợ không ồn ào bởi tiếng mặc cả, cũng không nổi bật bởi hàng hóa phong phú, mà gây tò mò bởi một “nghi thức” khác thường: ném cà chua. Theo quan niệm dân gian địa phương, càng ném nhiều, càng gặp may mắn trong năm mới.
Phiên chợ này gắn với lễ hội đầu xuân của làng, thường tổ chức vào trung tuần tháng Giêng âm lịch. Năm nay, hoạt động chính diễn ra vào khoảng 9 giờ sáng, sau phần tế lễ tại đình làng. Ông Lê Văn Hòa, 62 tuổi, Trưởng ban tổ chức lễ hội, cho biết tục ném cà chua đã có từ nhiều năm trước, xuất phát từ quan niệm “ném điều xui, nhận điều may”. Người tham gia mua cà chua được bày bán sẵn trong chợ, sau đó ném về phía bạn bè, người thân hoặc ném lên không trung giữa tiếng cười và những tràng reo hò.
Khung cảnh phiên chợ nhanh chóng trở nên náo nhiệt. Cà chua đỏ phủ kín mặt sân, bám lên quần áo, tóc tai của người tham gia. Nhiều bạn trẻ tỏ ra thích thú khi được hòa mình vào không khí sôi động hiếm có. Chị Nguyễn Thị Mai, 28 tuổi, du khách từ thành phố Thanh Hóa, cho biết đây là lần đầu chị tham gia và cảm thấy “rất vui vì được xả stress đầu năm”. Theo chị, việc ném cà chua không mang tính bạo lực mà chỉ là một trò chơi tập thể, ai cũng cười nên không ai giận.
Theo ông Hòa, ban tổ chức đã chuẩn bị hơn 3 tấn cà chua chín, chủ yếu là loại không đạt chuẩn thương phẩm, được thu mua từ nông dân trong vùng. Sau khi kết thúc hoạt động, lực lượng thanh niên và dân quân tự vệ sẽ thu gom, vệ sinh sân đình để đảm bảo môi trường sạch sẽ. Chính quyền xã khẳng định đây là hoạt động văn hóa cộng đồng, không phải hành vi gây rối trật tự.
Tuy nhiên, bên cạnh sự hào hứng, phiên chợ “ném cà chua” cũng làm dấy lên những ý kiến trái chiều. Một số người đặt câu hỏi về việc sử dụng hàng tấn nông sản chỉ để ném và giẫm đạp, trong khi ở nhiều nơi, nông dân vẫn đối mặt tình trạng rớt giá và khó tiêu thụ. Ông Phạm Văn T., một người dân địa phương, thừa nhận: “Dù là cà chua xấu, không bán được giá cao, nhưng nhìn cảnh ném nhau hàng đống như vậy cũng có chút xót”.
Góc nhìn phản biện cho rằng việc thương mại hóa lễ hội có thể khiến những hoạt động mang tính biểu tượng trở nên phô trương hơn mức cần thiết. Nếu ban đầu chỉ là vài rổ cà chua tượng trưng cho nghi thức “ném xui”, thì nay quy mô hàng tấn nông sản phần nào phản ánh tâm lý đám đông và nhu cầu tạo hình ảnh lạ mắt thu hút du khách. Khi lễ hội trở thành sản phẩm du lịch, ranh giới giữa bảo tồn truyền thống và chạy theo hiệu ứng truyền thông trở nên mong manh.
Một chuyên gia văn hóa dân gian tại Thanh Hóa nhận định ngày 22/ 2/ 2026 rằng các lễ hội dân gian luôn có sự biến đổi theo thời gian, nhưng cần cân nhắc yếu tố bền vững và ý nghĩa cốt lõi. Theo ông, điều quan trọng không phải là ném bao nhiêu cà chua để “lấy may”, mà là tinh thần cộng đồng, sự gắn kết và niềm vui chung trong dịp đầu năm. Nếu nghi thức bị đẩy lên thành màn trình diễn gây sốc, giá trị văn hóa có thể bị hiểu sai.
Dù vậy, không thể phủ nhận sức hút của phiên chợ độc đáo này. Nhiều gia đình xem đây là dịp sum họp, gặp gỡ sau Tết, còn thanh niên coi đó là không gian giao lưu hiếm hoi ở nông thôn. Sự kiện cũng góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút khách tham quan và tạo thêm thu nhập dịch vụ cho người dân quanh khu vực.
Phiên chợ “ném cà chua” ở Thiệu Trung vì thế vừa là câu chuyện về nét sinh hoạt văn hóa độc đáo, vừa là phép thử về cách ứng xử với lễ hội trong xã hội hiện đại. Câu hỏi đặt ra không chỉ là “ném càng nhiều có càng may mắn hay không”, mà còn là làm sao để niềm vui tập thể không đánh đổi bằng sự lãng phí và hiểu lầm về giá trị truyền thống./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp VietNam Net…)
