Mọi dấu hiệu đáng sợ đang hội tụ vào bao trùm cả thế giới: các cường quốc không còn chuẩn bị cho hòa bình, mà đang chuẩn bị cho khả năng chiến tranh. Khi vũ khí được tăng tốc sản xuất và quân đội bước vào trạng thái sẵn sàng, thế giới đang tiến gần hơn đến một ranh giới nguy hiểm mới…
Tháng 2 / 2026, bầu không khí chiến lược toàn cầu trở nên đặc quánh bởi những tín hiệu mà chỉ vài năm trước vẫn còn bị xem là cực đoan. Các cường quốc không còn nói về hòa bình như một trạng thái mặc định, mà nói về chiến tranh như một khả năng phải chuẩn bị. Từ Washington đến Bắc Kinh, từ Moscow đến Brussels, các trung tâm quyền lực đang đồng loạt chuyển bánh sang trạng thái sẵn sàng đối đầu dài hạn. Một kỷ nguyên mới đang hình thành, nơi sức mạnh quân sự một lần nữa trở thành ngôn ngữ trung tâm của chính trị quốc tế.
Tại Hoa Kỳ, chính quyền của Tổng thống Donald Trump, bắt đầu nhiệm kỳ mới từ ngày 20 tháng 1 năm 2025, đã nhanh chóng phát đi thông điệp rõ ràng rằng Washington phải tái lập ưu thế quân sự tuyệt đối. Trong bài phát biểu tại căn cứ không quân Andrews ngày 12 tháng 2 năm 2026, ông Trump tuyên bố quân đội Hoa Kỳ phải “sẵn sàng chiến đấu và chiến thắng trong bất kỳ cuộc xung đột lớn nào, chống lại bất kỳ đối thủ ngang hàng nào”. Cùng thời điểm, Lầu Năm Góc đã tăng ngân sách quốc phòng lên hơn 900 tỷ USD cho năm tài khóa 2026, mức cao nhất trong lịch sử thời bình.
Giới chức quân sự Hoa Kỳ không còn che giấu nhận định rằng cạnh tranh với Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu. Các báo cáo chiến lược công bố cuối năm 2025 xác định Bắc Kinh là “đối thủ ngang hàng duy nhất có khả năng thách thức toàn diện vị thế quân sự của Hoa Kỳ”. Trong năm qua, Washington đã tăng cường triển khai tàu chiến và máy bay ném bom chiến lược tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời mở rộng hợp tác quân sự với Nhật Bản, Philippines và Australia.
Ở phía bên kia Thái Bình Dương, tại Trung Quốc, Chủ Tịch Tập Cận Bình cũng đang thúc đẩy một chương trình hiện đại hóa quân đội với tốc độ chưa từng có. Trong chuyến thị sát Bộ Tư lệnh Chiến khu Đông ngày 3/ 1/ 2026, ông Tập yêu cầu Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc “đạt khả năng sẵn sàng chiến đấu toàn diện và giành chiến thắng trong chiến tranh hiện đại”. Đây không còn là khẩu hiệu mang tính biểu tượng, mà là chỉ thị chiến lược cụ thể.
Theo số liệu của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, ngân sách quốc phòng Trung Quốc đã vượt 300 tỷ USD trong năm 2025. Hải quân Trung Quốc hiện sở hữu hơn 370 tàu chiến, trở thành lực lượng hải quân lớn nhất thế giới về số lượng. Các cuộc tập trận quy mô lớn quanh eo biển Đài Loan trong suốt năm 2025 cho thấy Bắc Kinh đang chuẩn bị các phương án quân sự thực tế, không chỉ mang tính răn đe chính trị.
Trong khi đó, cuộc chiến tại Ukraine đã biến Nga thành một trung tâm đối đầu trực tiếp với phương Tây. Tổng thống Vladimir Putin, trong bài phát biểu ngày 21 tháng 12 năm 2025 tại Moscow, tuyên bố Nga đang ở trong “trạng thái chiến tranh thực tế với toàn bộ hệ thống NATO”. Nga đã tăng chi tiêu quốc phòng lên hơn 6% GDP, mức cao nhất kể từ khi Liên Xô sụp đổ.
Quân đội Nga cũng tiến hành hàng loạt cuộc diễn tập hạt nhân chiến thuật trong năm 2025, bao gồm các cuộc thử nghiệm hệ thống tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và Avangard. Những động thái này nhằm gửi thông điệp rõ ràng rằng Moscow sẵn sàng leo thang nếu cảm thấy an ninh quốc gia bị đe dọa.
Đáp lại, NATO đã bước vào giai đoạn tái vũ trang lớn nhất kể từ Chiến tranh Lạnh. Tổng thư ký Mark Rutte, trong bài phát biểu tại Brussels ngày 10 tháng 2 năm 2026, cảnh báo rằng liên minh phải “chuẩn bị cho khả năng xung đột kéo dài với các đối thủ ngang hàng”. NATO đã triển khai thêm hàng chục nghìn binh sĩ tới Đông Âu, đồng thời thiết lập các căn cứ mới tại Ba Lan, Romania và các nước Baltic.
Việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO trong giai đoạn 2023–2024 đã mở rộng đáng kể đường biên giới trực tiếp giữa NATO và Nga, làm gia tăng nguy cơ đối đầu quân sự trực tiếp. Các cuộc tập trận quy mô lớn như Steadfast Defender 2025 huy động hơn 90.000 binh sĩ đã mô phỏng kịch bản chiến tranh tổng lực tại châu Âu.
Không chỉ ở châu Âu và châu Á, sự cạnh tranh còn lan sang không gian, không gian mạng và công nghệ quân sự. Mỹ đang đầu tư mạnh vào vũ khí trí tuệ nhân tạo và hệ thống phòng thủ tên lửa thế hệ mới. Trung Quốc phát triển năng lực chống vệ tinh, trong khi Nga tập trung vào vũ khí siêu vượt âm và chiến tranh điện tử.
Các chuyên gia quân sự nhận định thế giới đang bước vào trạng thái “chiến tranh lạnh mới”, nhưng với mức độ nguy hiểm cao hơn. Khác với thế kỷ 20, các cường quốc ngày nay không chỉ đối đầu về ý thức hệ, mà còn cạnh tranh trực tiếp về công nghệ, kinh tế và kiểm soát chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một dấu hiệu đáng lo ngại là các cơ chế kiểm soát vũ khí đang dần sụp đổ. Nhiều hiệp ước quan trọng giữa Hoa Kỳ và Nga đã hết hiệu lực hoặc bị đình chỉ. Trung Quốc, trong khi đó, vẫn chưa tham gia các cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân tương đương.
Giới phân tích cho rằng sự hội tụ của ba yếu tố: cạnh tranh quyền lực, chủ nghĩa dân tộc và công nghệ quân sự mới, đang tạo ra một môi trường dễ dẫn đến xung đột hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ năm 1945. Các cường quốc không còn tin rằng hòa bình là trạng thái mặc định, mà xem nó là một trạng thái phải được duy trì bằng sức mạnh.
Trong bối cảnh đó, thế giới đang bước vào một giai đoạn bất ổn kéo dài. Các quyết định được đưa ra tại Washington, Bắc Kinh, Moscow và Brussels trong những năm tới có thể định hình trật tự toàn cầu trong nhiều thập niên. Và lần đầu tiên sau nhiều thế hệ, chiến tranh giữa các cường quốc không còn là điều không thể tưởng tượng, mà là một kịch bản đang được chuẩn bị một cách có hệ thống, lạnh lùng và thực tế./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp: AP, Reuters, …)
