CSVN tiếp tục khẳng định chính quốc phòng “04 không” như một nguyên tắc nền tảng, những thông tin mới từ các nguồn quốc tế cho thấy, phía sau tuyên bố ngoại giao thận trọng ấy là một quá trình chuẩn bị quân sự có hệ thống, phản ánh rõ nỗi lo ngày càng lớn trước môi trường an ninh khu vực đang biến động mạnh vì cạnh tranh giữa các cường quốc…
Ngày 5/2/2026, tại Hà Nội, người phát ngôn Bộ Quốc Phòng CSVN tái khẳng định Việt Nam kiên định học thuyết quốc phòng “04 không”, gồm không tham gia liên minh quân sự, không liên kết với nước này để chống nước kia, không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự trên lãnh thổ và không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Đây là nguyên tắc đã được xác định trong Sách Trắng Quốc Phòng Việt Nam và tiếp tục được giới “chop bu” CSVN nhấn mạnh trong các diễn đàn quốc tế gần đây, trong đó có các cuộc tiếp xúc quốc phòng song phương và hội nghị an ninh khu vực.
Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, một báo cáo được các nhà quan sát quốc tế trích dẫn đã tiết lộ rằng quân đội Việt Nam đang tiến hành rà soát và cập nhật các kịch bản tác chiến hiện đại, bao gồm phòng thủ bờ biển, tác chiến điện tử, chiến tranh mạng và bảo vệ các cơ sở hạ tầng chiến lược trong trường hợp xảy ra xung đột lớn trong khu vực. Những tài liệu này, theo nguồn tin quốc tế, phản ánh việc Việt Nam không đứng ngoài xu thế chuẩn bị quân sự trong bối cảnh môi trường an ninh ngày càng khó lường.
Trung tâm của quá trình này là quân đội Việt Nam, lực lượng vũ trang nòng cốt chịu trách nhiệm bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Trong những năm gần đây, quân đội Việt Nam đã đẩy mạnh hiện đại hóa, đặc biệt trong các lĩnh vực phòng không, hải quân và năng lực giám sát. Các đơn vị phòng thủ ven biển được tăng cường khả năng phát hiện sớm, trong khi các lực lượng tác chiến điện tử được đầu tư nhằm đối phó với các hình thức chiến tranh phi truyền thống.
Các chuyên gia quân sự cho rằng sự chuẩn bị này không mâu thuẫn với chính sách “04 không”, mà trái lại phản ánh nguyên tắc phòng thủ chủ động. Trong một môi trường nơi căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ngày càng gia tăng, đặc biệt tại khu vực Biển Đông, các quốc gia ven biển như Việt Nam buộc phải xây dựng các kịch bản đối phó với những tình huống có thể xảy ra, kể cả khi không mong muốn xung đột.
Từ năm 2023 đến đầu năm 2026, Biển Đông tiếp tục chứng kiến sự gia tăng hoạt động quân sự của nhiều bên, bao gồm các cuộc tuần tra tự do hàng hải, diễn tập hải quân và triển khai khí tài hiện đại. Trong bối cảnh đó, Việt Nam duy trì chính sách cân bằng chiến lược, vừa tăng cường quan hệ quốc phòng với các đối tác, vừa tránh bị cuốn vào các liên minh quân sự chính thức.
Vai trò định hướng chiến lược quốc phòng thuộc về Quân ủy Trung ương, cơ quan do Tổng Bí Thư Tô Lâm giữ cương vị Bí thư, chịu trách nhiệm lãnh đạo toàn diện lực lượng vũ trang. Dưới sự chỉ đạo này, quân đội đã triển khai các chương trình hiện đại hóa dài hạn, bao gồm nâng cấp năng lực phòng thủ biển đảo, phát triển hệ thống giám sát và cải thiện khả năng phản ứng nhanh trước các tình huống khẩn cấp.
Các nguồn tin quân sự cho biết trọng tâm của các kịch bản mới không chỉ là chiến tranh truyền thống, mà còn bao gồm chiến tranh hỗn hợp, nơi các yếu tố quân sự, công nghệ, thông tin và kinh tế kết hợp với nhau. Điều này phản ánh thực tế rằng các cuộc xung đột hiện đại không còn bắt đầu bằng tiếng súng, mà có thể khởi phát từ các cuộc tấn công mạng, phá hoại hạ tầng hoặc gây bất ổn xã hội.
Trong khi đó, CSVN vẫn tiếp tục duy trì thông điệp nhất quán với cộng đồng quốc tế rằng, chính sách quốc phòng của mình mang tính chất phòng thủ và không nhằm vào bất kỳ quốc gia nào. Các cuộc đối thoại quốc phòng với nhiều đối tác, bao gồm cả Mỹ và Trung Quốc, được duy trì nhằm xây dựng lòng tin và tránh hiểu lầm chiến lược.
Tuy nhiên, thực tế địa chính trị đang tạo ra một nghịch lý: càng cam kết hòa bình, Việt Nam càng phải chuẩn bị kỹ lưỡng cho khả năng xung đột. Điều này không phải là dấu hiệu của sự thay đổi chính sách, mà là sự thích ứng với một môi trường nơi các ranh giới giữa hòa bình và khủng hoảng ngày càng mong manh.
Giới quan sát nhận định rằng chiến lược hiện nay của Việt Nam là duy trì thế cân bằng tinh tế giữa ngoại giao và phòng thủ. Chính sách “04 không” tiếp tục đóng vai trò như một lá chắn chính trị, trong khi các chương trình hiện đại hóa quân sự đóng vai trò như lớp bảo hiểm cuối cùng.
Trong một thế giới nơi các cường quốc đang tái định hình trật tự, Việt Nam dường như đang theo đuổi một con đường thận trọng nhưng thực tế: không đứng về phe nào, nhưng cũng gắng gượng không để mình bị bất ngờ. Và phía sau những tuyên bố mềm mỏng là một bộ máy quốc phòng đang âm thầm chuẩn bị cho mọi kịch bản có thể xảy ra./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp)
