Càng đến ngày bầu cử Quốc Hội, chính trường Việt Nam lại dấy lên những đồn đoán quan trọng: liệu Tổng Bí Thư Tô Lâm có tiếp tục mở rộng vai trò, tiến tới kiêm nhiệm chức chủ tịch nước? Nếu kịch bản này thành hiện thực, cấu trúc quyền lực ở thượng tầng của CSVN sẽ thay đổi ra sao và báo hiệu điều gì cho giai đoạn phát triển mới của Việt Nam?…
Tháng 3/ 2026 tới đây, nhà cầm quyền CSVN sẽ tổ chức cuộc bầu cử Quốc Hội khóa 16, theo cái gọi là “ngày hội non sông”. Giới quan sát chính sự nhận định rằng, người đứng đầu Đảng Tổng Bí Thư Tô Lâm tiếp tục giữ vai trò trung tâm quyền lực, có khả năng kiêm thêm vị trí “chủ tịch nước” đang trở thành chủ đề được bàn luận nhiều nhất, sau các diễn biến nhân sự cấp cao đầu năm 2026.
Tại Đại Hội 14 của Đảng CSVN diễn ra vào tháng 1/ 2026 tại Hà Nội, ông Tô Lâm được bầu tiếp tục giữ cương vị Tổng Bí Thư Ban Chấp Hành Trung Ương khóa mới. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm duy trì tính liên tục trong điều hành chiến lược phát triển đất nước giai đoạn 2026 – 2030, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động và cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt.
Trong hệ thống chính trị Việt Nam, tổng bí thư là người giữ vai trò định hướng chiến lược và có ảnh hưởng lớn nhất trong cấu trúc quyền lực. Thực tế nhiều năm qua cho thấy, các quyết sách quan trọng về nhân sự, quốc phòng, đối ngoại và chống tham nhũng đều gắn với vai trò điều phối của người đứng đầu Đảng.
Việc xuất hiện khả năng ông Tô Lâm có thể kiêm nhiệm thêm chức vụ chủ tịch nước được đặt ra trong bối cảnh Việt Nam từng có tiền lệ mô hình “nhất thể hóa” hai vị trí này. Từ tháng 10/2 018 đến tháng 4/ 2021, cố Tổng Bí Thư, Chủ Tịch Nước Nguyễn Phú Trọng từng đồng thời đảm nhiệm cả hai cương vị sau khi Chủ Tịch Nước Trần Đại Quang qua đời. Giai đoạn đó, mô hình kiêm nhiệm được đánh giá là giúp tăng tính tập trung, thống nhất trong lãnh đạo, đặc biệt khi xử lý các vấn đề nhạy cảm về nội bộ và đối ngoại.
Theo thông lệ, chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia, đại diện Nhà Nước về đối nội và đối ngoại, giữ vai trò thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân và có quyền công bố luật, quyết định đặc xá, bổ nhiệm một số chức danh cấp cao theo phê chuẩn của Quốc hội. Nếu tổng bí thư đồng thời giữ chức chủ tịch nước, sự thống nhất giữa định hướng của Đảng và thẩm quyền Nhà nước sẽ được củng cố ở mức cao hơn.
Giới phân tích cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ chiến lược phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, việc tập trung quyền lực có thể nhằm bảo đảm tiến độ cải cách thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số, tái cấu trúc nền kinh tế và tăng cường vị thế quốc tế. Thời gian gần đây, Việt Nam đẩy mạnh ngoại giao cấp cao với các đối tác lớn, bao gồm Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Liên minh châu Âu, đồng thời duy trì chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ.
Tuy nhiên, việc tập trung quyền lực cũng đặt ra nhiều lo ngại về cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực trong hệ thống chính trị. Hiến pháp năm 2013 quy định rõ vai trò, thẩm quyền của từng cơ quan trong bộ máy Nhà Nước, bao gồm Quốc Hội, chủ tịch nước, Chính Phủ và Tòa án nhân dân tối cao. Do đó, bất kỳ sự điều chỉnh nhân sự nào ở cấp cao cũng phải tuân thủ quy trình hiến định và được Quốc Hội phê chuẩn theo đúng luật định.
Tính đến giữa tháng 2/ 2026, chưa có thông báo chính thức nào về việc thay đổi hay kiêm nhiệm chức danh chủ tịch nước. Mọi quyết định nếu có sẽ phải được Ban Chấp hành Trung ương xem xét, sau đó trình cuối kỳ Quốc Hội khóa XV hoặc ngay đâu khóa XVI tùy thời điểm để bầu hoặc miễn nhiệm theo quy định.
Ở góc độ chính trị nội bộ, việc duy trì một trung tâm quyền lực ổn định thường được xem là yếu tố then chốt giúp Việt Nam tránh xáo trộn trong bối cảnh môi trường quốc tế phức tạp. Những năm gần đây, chiến dịch phòng chống tham nhũng được đẩy mạnh, nhiều cán bộ cấp cao bị xử lý kỷ luật, cho thấy xu hướng siết chặt kỷ cương trong hệ thống.
Nếu kịch bản kiêm nhiệm xảy ra, đây sẽ là lần thứ hai trong lịch sử hiện đại Việt Nam áp dụng mô hình này ở cấp cao nhất. Điều đó có thể tạo ra giai đoạn điều hành tập trung hơn, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi minh bạch và trách nhiệm giải trình cao hơn trước Quốc Hội và nhân dân.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, các quyết định về nhân sự cấp cao không chỉ mang ý nghĩa chính trị mà còn tác động trực tiếp đến chiến lược phát triển dài hạn. Diễn biến trong những tháng tới vì vậy sẽ tiếp tục được dư luận và giới quan sát theo dõi chặt chẽ, đặc biệt liên quan đến vai trò và phạm vi quyền lực của Tổng Bí Thư Tô Lâm trong cấu trúc lãnh đạo nhiệm kỳ mới../.
NGƯỜI QUAN SÁT
