Cuộc đua không gian giữa các tỷ phú Mỹ đang nóng lên, khi Elon Musk với SpaceX lên kế hoạch xây dựng một căn cứ trên Mặt trăng, còn Jeff Bezos thúc đẩy tham vọng của Blue Origin. Cả hai đều nhắm tới việc đưa con người trở lại Mặt trăng trước sứ mệnh dự kiến của Trung Quốc vào năm 2030.
Trong bối cảnh chuẩn bị IPO ngay trong năm nay, CEO Musk cho biết trong các cuộc phỏng vấn podcast và họp nội bộ rằng ông muốn xây dựng “Moonbase Alpha” và triển khai một thiết bị phóng vệ tinh ngay trên bề mặt Mặt trăng. Căn cứ này sẽ hỗ trợ tầm nhìn về mạng lưới điện toán AI với quy mô lên tới một triệu vệ tinh.
Động lực tăng tốc hướng về Mặt trăng của Musk đã làm thay đổi trọng tâm tham vọng của SpaceX, vốn từ lâu gắn với sứ mệnh định cư Sao Hỏa kể từ khi công ty được thành lập năm 2002. Mới mùa hè năm ngoái, Musk còn nói hy vọng phóng một nhiệm vụ Starship không người lái tới Sao Hỏa và gọi Mặt trăng là “sự xao nhãng”.
Những tuần gần đây, công ty không gian của Bezos là Blue Origin cũng dồn nguồn lực cho chương trình Mặt trăng của riêng mình, đóng mảng du lịch không gian cận quỹ đạo để chuyển sang dự án tàu đổ bộ Blue Moon, chuẩn bị cho một sứ mệnh không người lái lên bề mặt Mặt trăng trong năm nay.
Musk hiện muốn thuyết phục nhà đầu tư rằng SpaceX vẫn sẽ là lực lượng thống trị trong lĩnh vực không gian trước đợt IPO dự kiến cuối năm nay, có thể định giá công ty vượt mốc 1.000 tỷ USD. Sau hàng loạt bài đăng trên X của Musk trong tuần này nói về việc “xoay trục” sang Mặt trăng, Bezos đáp lại bằng một hình ảnh đen-trắng con rùa, gợi lại ngụ ngôn Aesop — nơi con rùa chậm mà chắc chiến thắng chú thỏ nhanh nhưng hấp tấp. Blue Origin từ lâu đã lấy câu chuyện này làm phương châm “Gradatim Ferociter” (từng bước một, nhưng quyết liệt).
Các lãnh đạo doanh nghiệp không gian khác cho biết họ cũng kỳ vọng hưởng lợi từ chi tiêu gia tăng cho “cú hích Mặt trăng” mới của chính phủ Mỹ và hai nhà thầu không gian chủ lực.
BEZOS BÁM SÁT MUSK
Sứ mệnh Mặt trăng không người lái của Blue Origin trong năm nay được xem là bước đệm cho một lần hạ cánh có phi hành gia, thuộc chương trình Artemis của NASA, chương trình cũng phụ thuộc nhiều vào Starship của SpaceX. Tuần trước, tàu đổ bộ của Blue Origin đã được chuyển tới Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Texas để thử nghiệm nhiệt và chân không — một bước phát triển then chốt trước khi phóng.
Blue Origin và SpaceX đang phát triển các tàu đổ bộ Mặt trăng với nguồn tài trợ hàng tỷ USD từ NASA, nhằm phục vụ chuỗi sứ mệnh hạ cánh của phi hành gia, bắt đầu với Starship của SpaceX. Mỹ từng đưa con người lên Mặt trăng lần đầu năm 1969, với tổng cộng 12 phi hành gia đi bộ trên bề mặt Mặt trăng trong chương trình Apollo kết thúc năm 1972.
NASA coi việc trở lại Mặt trăng là bước chuẩn bị cho các sứ mệnh tương lai tới Sao Hỏa, đồng thời thúc giục các công ty tăng tốc phát triển tàu đổ bộ để giành lợi thế trước Trung Quốc, quốc gia đặt mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt trăng vào năm 2030.
Musk cho biết tuần này ông muốn đi xa hơn nữa bằng việc xây dựng một “thành phố tự tăng trưởng” trên Mặt trăng và phóng các vệ tinh AI từ bề mặt Mặt trăng — một phần trong mục tiêu mở rộng điện toán AI ra không gian, sau khi SpaceX mua lại xAI của Musk trong tháng này.
“Nếu Mặt trăng trở thành một điểm xuất phát chiến lược, và là điều quan trọng đối với SpaceX, thì việc đến đó sớm và xây dựng hạ tầng trước có thể cho họ tiếng nói về cách hạ tầng ấy được sử dụng,” Andrew Chanin, CEO của ProcureAM — công ty đầu tư chuyên về không gian — nhận định.
HIỆU ỨNG LAN TỎA THÚC ĐẨY NGÀNH KHÔNG GIAN
Tên lửa Starship của SpaceX vẫn chưa triển khai được tải trọng nào vào quỹ đạo, nhưng đã phóng 11 lần kể từ năm 2023 và dự kiến thử nghiệm phiên bản nâng cấp trong khoảng một tháng tới. Tầng trên của Starship — đóng vai trò tàu đổ bộ Mặt trăng — đang hướng tới mốc hạ cánh có phi hành đoàn vào năm 2028, một thời hạn mà nhiều người trong ngành đánh giá là rất khó đạt.
Starship còn phải vượt qua nhiều bước phát triển, từ việc thử nghiệm quy trình tiếp nhiên liệu mới trên quỹ đạo với một Starship “tàu tiếp dầu”, cho đến hạ cánh ổn định trên địa hình gồ ghề của Mặt trăng trước khi chở con người.
Bà Kathy Lueders, cựu lãnh đạo bộ phận vận hành không gian có người lái của NASA và hiện là cố vấn độc lập trong ngành, cho rằng sự cấp bách trong cuộc cạnh tranh SpaceX–Blue Origin — khi Musk chuyển trọng tâm mạnh sang Mặt trăng — sẽ giúp NASA cạnh tranh hiệu quả hơn với Trung Quốc.
“Với những tuyên bố này của Elon, công ty đó đang tập trung cao độ vào việc trở lại Mặt trăng,” bà nói.
Cuộc đua giữa Musk và Bezos cũng đang tạo hiệu ứng lan tỏa sang các ngóc ngách khác của ngành công nghiệp Mặt trăng non trẻ tại Mỹ. “Tuần này đã có 20 nhà đầu tư liên hệ với tôi,” Justin Cyrus, CEO của Lunar Outpost — công ty từng đưa một xe tự hành lên bề mặt Mặt trăng — cho biết. “Hai năm qua đã có sự thay đổi rất rõ trong tư duy của giới đầu tư về Mặt trăng, và thông báo của Elon khiến điều đó trở nên cấp thiết hơn.”
Nguồn reuters
