Eo biển Đài Loan nóng lên rõ rệt khi Trung Quốc đẩy mạnh tập trận quy mô lớn, còn Đài Loan tăng tốc phòng thủ. Những động thái quân sự dồn dập, kéo khu vực leo thang căng thẳng, khiến cả Châu Á và các cường quốc trên thế giới không thể đứng ngoài…
Từ cuối năm 2025 sang đầu năm 2026, tình hình an ninh quanh Đài Loan tiếp tục trở thành điểm nóng của Châu Á. Trung Quốc gia tăng đáng kể các hoạt động quân sự và diễn tập quy mô lớn xung quanh hòn đảo, trong khi Đài Loan đẩy mạnh các biện pháp tự vệ trước sức ép ngày càng rõ rệt từ Bắc Kinh. An ninh khu vực căng thẳng và khó đoán, không chỉ ảnh hưởng tới Đông Á mà còn thu hút sự quan tâm sát sao của các cường quốc như Hoa Kỳ và Nhật Bản.
Cuối tháng 12 năm 2025, Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc bắt đầu cuộc tập trận quy mô lớn mang tên Justice Mission 2025 quanh Đài Loan, được giới quan sát xem là một phần của cuộc khủng hoảng eo biển Đài Loan lần thứ tư. Cuộc diễn tập huy động lực lượng không quân, hải quân, tên lửa cùng nhiều đơn vị phối hợp, triển khai tại các khu vực biển và vùng trời bao quanh đảo. Trọng tâm của hoạt động này là luyện tập phong tỏa các cảng chiến lược như Keelung và Kaohsiung. Đáng chú ý, đây là lần hiếm hoi Bắc Kinh công khai tuyên bố mục tiêu nhằm ngăn chặn lực lượng đòi độc lập và sự can thiệp từ bên ngoài, đồng thời phô diễn năng lực tác chiến ngoài chuỗi đảo.
Trong quá trình tập trận, Trung Quốc trình diễn nhiều năng lực quân sự, từ bắn rocket, mô phỏng tấn công cảng cho tới các cuộc diễn tập hải quân phối hợp. Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết, một số tên lửa và khí tài đã được triển khai rất gần vùng biển phía bắc hòn đảo, cho thấy mức độ luyện tập ngày càng sát thực tế và áp lực quân sự gia tăng rõ rệt.
Trước những diễn biến này, ngày 1 tháng 1 năm 2026, chính quyền Đài Loan đưa ra tuyên bố cứng rắn về quyết tâm bảo vệ chủ quyền. Trong bài phát biểu đầu năm, Tổng thống Lại Thanh Đức nhấn mạnh Đài Loan sẽ tiếp tục củng cố năng lực quốc phòng, tăng cường sức mạnh chiến lược và xây dựng một cơ chế phòng thủ dân chủ hiệu quả nhằm đối phó với mọi hành động cưỡng bức từ phía Trung Quốc.
Căng thẳng không chỉ thể hiện qua các cuộc tập trận lớn mà còn qua áp lực quân sự thường nhật. Bộ trưởng Quốc phòng Đài Loan Wellington Koo cảnh báo rằng người dân có nguy cơ trở nên thờ ơ trước tần suất hoạt động quân sự ngày càng dày đặc của Bắc Kinh, trong đó số máy bay quân sự Trung Quốc áp sát Đài Loan trong năm 2025 đã tăng khoảng 23%. Ông cho rằng mối đe dọa là có thật và cấp bách, đòi hỏi Đài Loan phải nâng cao mức độ sẵn sàng chiến đấu thông qua cải thiện lực lượng dự bị, trang bị và mua sắm vũ khí mới.
Một dấu hiệu nổi bật của việc tăng cường hợp tác quốc phòng giữa Đài Loan và Hoa Kỳ là việc hai bên thử nghiệm thành công máy bay không người lái tấn công Mighty Hornet IV do công ty Hoa Kỳ Kratos Defense phát triển. Cuộc thử nghiệm diễn ra tại Oklahoma City và được xem là bước tiến chiến lược nhằm nâng cao năng lực phòng thủ và răn đe dài hạn của Đài Loan trước Trung Quốc.
Tuy nhiên, tiến trình hiện đại hóa quốc phòng của Đài Loan cũng gặp không ít trở ngại do chia rẽ chính trị nội bộ. Đề xuất ngân sách quốc phòng bổ sung trị giá 40 tỷ USD của Tổng thống Lại Thanh Đức, nhằm mua thêm vũ khí từ Hoa Kỳ như tên lửa, hệ thống phòng thủ và pháo binh, đã bị phe đối lập chặn lại tại nghị viện. Việc này khiến một số thương vụ mua sắm vũ khí bị trì hoãn và buộc Đài Loan phải đề nghị phía Hoa Kỳ gia hạn thời hạn phê duyệt.
Bối cảnh an ninh căng thẳng còn được phản ánh qua các cuộc tập trận phòng thủ thường niên của Đài Loan, tiêu biểu là cuộc diễn tập Han Kuang năm 2025. Cuộc tập trận này mô phỏng kịch bản xâm lược có thể xảy ra vào năm 2027, kéo dài nhiều ngày với sự tham gia của lực lượng lục quân, hải quân và không quân, nhằm kiểm tra khả năng đối phó một chiến dịch tấn công toàn diện từ phía Trung Quốc.
Trong khi đó, Hoa Kỳ tiếp tục giữ vai trò là đồng minh không chính thức nhưng quan trọng nhất của Đài Loan. Quan hệ giữa hai bên được mô tả là vững chắc, đặc biệt trong bối cảnh Washington thông qua gói bán vũ khí trị giá hơn 11 tỷ USD cho Đài Bắc. Trung Quốc phản đối mạnh mẽ các thương vụ này và đáp trả bằng các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn gần hòn đảo.
Một nghịch lý đang dần hình thành tại Đài Loan là dù mối đe dọa quân sự hiện hữu, xã hội và nghị viện có xu hướng quen dần với các cuộc tập trận lặp đi lặp lại, khiến những cảnh báo an ninh khó tạo đủ sức ép để thúc đẩy đồng thuận chính trị cho việc tăng chi tiêu quốc phòng. Đài Bắc vì thế phải đối mặt với thách thức kép: vừa chịu áp lực từ bên ngoài, vừa phải hóa giải chia rẽ nội bộ.
Trên bình diện quốc tế, các động thái quân sự quanh Đài Loan không chỉ khiến Hoa Kỳ mà cả Nhật Bản và nhiều quốc gia trong khu vực quan ngại. Tokyo nhiều lần kêu gọi giảm leo thang, cho rằng sự ổn định ở eo biển Đài Loan có ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia Nhật Bản và các tuyến thương mại xuyên Thái Bình Dương.
Hiện tại, eo biển Đài Loan chưa rơi vào nội chiến hay xung đột vũ trang công khai. Tuy nhiên, áp lực quân sự liên tục từ Trung Quốc, thông qua các cuộc tập trận lớn và hoạt động tuần tra dày đặc, đang tạo ra một trạng thái căng thẳng kéo dài. Đài Loan, trong lúc tăng cường hợp tác quốc phòng với các đối tác, vẫn phải chuẩn bị cho mọi kịch bản có thể xảy ra. /.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp)
