Đảng Cộng hòa tại bang California từng đề nghị các thẩm phán can thiệp và chặn bản đồ khu vực bầu cử quốc hội mới — vốn được cho là có lợi cho đảng Dân chủ — trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ ngày thứ Tư đã cho phép California sử dụng bản đồ khu vực bầu cử quốc hội mới, được thiết kế nhằm hỗ trợ đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Các thẩm phán bác yêu cầu khẩn cấp của Đảng Cộng hòa California, vốn muốn đảo ngược phán quyết của tòa án liên bang và ngăn chặn bản đồ này trước cuộc bỏ phiếu tháng 11. Quyết định được xem là chiến thắng cho đảng Dân chủ, sau khi Tổng thống Donald Trump thúc đẩy các bang do Cộng hòa kiểm soát vẽ lại địa hạt bầu cử để giúp đảng của mình giành thêm ghế.
Lệnh của tòa được ban hành mà không nêu số phiếu biểu quyết hay lý do, điều thường thấy trong các quyết định khẩn cấp.
Thống đốc California Gavin Newsom tuyên bố: “Donald Trump nói ông ấy ‘có quyền’ có thêm năm ghế Hạ viện ở Texas. Ông ta khởi xướng cuộc chiến tái phân chia địa hạt này. Ông ta đã thua, và sẽ lại thua vào tháng 11.”
Tranh chấp này là thách thức mới nhất đối với bản đồ khu vực bầu cử cấp bang được đưa lên Tối cao Pháp viện trong những tháng gần đây.
Tháng 12 vừa qua, Tòa án Tối cao cũng cho phép Texas sử dụng bản đồ bầu cử quốc hội mới cho kỳ giữa nhiệm kỳ. Khi đó, lãnh đạo Cộng hòa tại Texas đã yêu cầu tòa xem xét sau khi một hội đồng thẩm phán liên bang tạm thời chặn bản đồ được thiết kế để giúp đảng Cộng hòa có thể giành thêm ghế.
Trong ý kiến đồng thuận ở vụ Texas, Thẩm phán Samuel A. Alito Jr. thừa nhận nỗ lực giành lợi thế đảng phái từ cả hai bên, viết rằng “không thể phủ nhận” động cơ thông qua bản đồ Texas (cũng như bản đồ sau đó được thông qua ở California) là “lợi thế đảng phái thuần túy”. Các tòa án từng cho rằng việc vẽ lại địa hạt dựa trên yếu tố đảng phái là hợp pháp, khác với việc dựa trên chủng tộc.
Luật sư của Đảng Cộng hòa California cho biết đảng sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện ở tòa cấp dưới dù không giành được lệnh khẩn cấp. Họ cho rằng tòa liên bang đã áp dụng tiêu chuẩn có thể cho phép các bang sử dụng bản đồ bầu cử bị “vẽ theo chủng tộc” nếu cử tri phê chuẩn mà không biết rõ những gì giới chức đã làm.
Cuộc chiến phân chia lại địa hạt bắt đầu từ mùa hè, khi ông Trump thúc ép Thống đốc Texas Greg Abbott vẽ lại các khu vực quốc hội để bổ sung ghế cho Cộng hòa nhằm duy trì quyền kiểm soát Hạ viện.
California nhanh chóng đáp trả bằng nỗ lực riêng. Tháng 8, ông Newsom ký hai dự luật tái phân chia và tổ chức bầu cử đặc biệt để cử tri phê chuẩn bản đồ mới, có thể giúp đảng Dân chủ lật ngược năm ghế do Cộng hòa nắm giữ và củng cố thêm bốn ghế dao động.
Vài giờ sau khi cử tri California áp đảo ủng hộ kế hoạch vào tháng 11, lãnh đạo Đảng Cộng hòa bang đã khởi kiện. Một hội đồng ba thẩm phán liên bang tại Los Angeles đã giữ nguyên bản đồ.
Thẩm phán Josephine Staton viết rằng bằng chứng cho thấy bản đồ mới “đúng như những gì được công bố: một bản đồ mang tính thao túng chính trị nhằm chuyển năm ghế từ Cộng hòa sang Dân chủ.”
Đảng Cộng hòa California lập tức kháng cáo lên Tối cao Pháp viện, cho rằng dưới danh nghĩa vẽ ranh giới theo đảng phái, California thực chất đã sử dụng yếu tố chủng tộc — hành vi mà họ gọi là vi hiến.
Luật sư của chính quyền Trump cũng nộp bản ý kiến ủng hộ Đảng Cộng hòa bang, cho rằng bản đồ California khác Texas vì bị “ô nhiễm bởi thao túng chủng tộc”. Tuy nhiên, ông Newsom và Ngoại trưởng bang Shirley Weber bác bỏ, nói số địa hạt có đa số cử tri gốc Latino vẫn không đổi.
Lãnh đạo bang kêu gọi các thẩm phán không chặn bản đồ trong bối cảnh thời gian gấp rút, vì điều đó sẽ vô hiệu hóa lựa chọn của hàng triệu cử tri và làm xáo trộn luật bầu cử giữa lúc chiến dịch sơ bộ đang diễn ra.
Quyết định này cũng nhắc lại rằng Tối cao Pháp viện chưa đưa ra phán quyết cuối cùng về thách thức rộng hơn liên quan đến cách các bang vẽ địa hạt lập pháp. Đầu nhiệm kỳ này, tòa đã nghe tranh luận về bản đồ bầu cử của Louisiana, cân nhắc việc sử dụng yếu tố chủng tộc có vi phạm Hiến pháp hay không.
Nguồn nytimes
