Người đứng đầu nhà nước Trung Quốc Tập Cận Bình nói về một thế giới “công bằng và đa cực” với người đồng cấp Tổng Thống Uruguay, đây không chỉ là thông điệp ngoại giao mà còn là tín hiệu thách thức quyền lợi của Mỹ tại sân nhà Mỹ Latinh. Bắc Kinh đang chuyển dịch quyền lực lẫn thử thách giới hạn chịu đựng của Washington?…
Theo hãng thông tấn Reuters vào ngày 3 tháng Hai, 2026 đưa tin, Tổng Thống Uruguay Yamandú Orsi có chuyến thăm chính thức kéo dài một tuần tới Trung Quốc, với các cuộc thảo luận về mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại, kỹ thuật và nhiều lĩnh vực khác. Đón tiếp người đồng cấp Orsi tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh, tại buổi hội đàm người đứng đầu nhà nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã tuyên bố mong muốn hợp tác để xây dựng một thế giới “công bằng và đa cực” tại khu vực Mỹ Latinh, đồng thời phát triển quan hệ chiến lược toàn diện giữa Bắc Kinh và Montevideo.
Tuyên bố của ông Tập, không đơn thuần là thông điệp ngoại giao mang tính nguyên tắc. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung ngày càng gay gắt, việc Bắc Kinh nhấn mạnh hợp tác với Mỹ Latinh cho thấy một bước đi có tính toán nhằm mở rộng ảnh hưởng tại khu vực lâu nay vẫn được xem là “sân sau” của Washington.
Khái niệm “đa cực” mà Trung Quốc liên tục nhắc tới thực chất là sự phản biện trực diện đối với trật tự quốc tế do Mỹ dẫn dắt. Khi kêu gọi một thế giới công bằng hơn, Bắc Kinh ngầm đặt câu hỏi về tính chính danh của hệ thống quyền lực hiện tại, nơi Mỹ và các đồng minh phương Tây nắm vai trò chi phối trong các định chế tài chính, thương mại và an ninh toàn cầu. Mỹ Latinh, với lịch sử chịu ảnh hưởng sâu đậm từ chính sách của Washington, trở thành không gian lý tưởng để Trung Quốc thử nghiệm sức mạnh từ lời nói đến hành động.
Trong hai thập niên qua, Trung Quốc từng bước xây dựng vị thế kinh tế đáng kể tại Mỹ Latinh thông qua thương mại, đầu tư và tín dụng. Bắc Kinh hiện là đối tác thương mại hàng đầu hoặc hàng đầu thứ hai của nhiều quốc gia trong khu vực, đặc biệt trong các lĩnh vực nông sản, khoáng sản và năng lượng. Các dự án hạ tầng, cảng biển, đường sắt và viễn thông gắn với “Sáng kiến Vành đai và Con đường” đã giúp Trung Quốc không chỉ hiện diện về kinh tế, mà còn tạo ra đòn bẩy chính trị dài hạn.
Cuộc gặp với Tổng Thống Uruguay mang ý nghĩa biểu tượng rõ rệt. Uruguay là nền dân chủ ổn định, có quan hệ tốt với Mỹ và châu Âu, đồng thời giữ vai trò cầu nối trong khối Mercosur. Việc Trung Quốc nhấn mạnh hợp tác với một quốc gia như vậy cho thấy Bắc Kinh không chỉ tìm đến các chính phủ có lập trường đối đầu với Mỹ, mà còn chủ động tiếp cận những đối tác trung dung, qua đó làm giảm ảnh hưởng truyền thống của Washington trong khu vực.
Động thái của Bắc Kinh là một trong những tín hiệu đáng lo ngại đối với Mỹ. Bởi lẽ, Mỹ Latinh từ lâu giữ vai trò chiến lược trong tính toán an ninh và kinh tế của Washington, từ chuỗi cung ứng, năng lượng cho tới kiểm soát di cư và ảnh hưởng chính trị. Sự gia tăng hiện diện của Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như hạ tầng chiến lược và công nghệ, đặt ra nguy cơ về sự dịch chuyển cán cân quyền lực ngay sát biên giới địa chính trị của Mỹ.
Tuy nhiên, Trung Quốc thường tránh thể hiện hành động của mình như một sự đối đầu trực diện. Bắc Kinh sử dụng ngôn ngữ hợp tác, phát triển và cùng có lợi, nhấn mạnh quyền tự chủ của các quốc gia Mỹ Latinh trong việc lựa chọn đối tác. Cách tiếp cận này vừa giúp Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng, vừa khiến Mỹ gặp khó khăn trong việc phản ứng mà không bị xem là can thiệp hoặc áp đặt.
Về phía các nước Mỹ Latinh, việc xích lại gần Trung Quốc không hẳn xuất phát từ động cơ ý thức hệ, mà chủ yếu từ nhu cầu thực dụng. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất ổn, nguồn vốn, thị trường và công nghệ từ Trung Quốc được xem là cơ hội để đa dạng hóa quan hệ, giảm lệ thuộc vào một đối tác duy nhất. Tuy nhiên, sự lựa chọn này cũng tiềm ẩn rủi ro về nợ, phụ thuộc thương mại và sức ép chính trị trong dài hạn.
Do vậy, tuyên bố về một thế giới đa cực tại Mỹ Latinh không chỉ là thông điệp đối ngoại, mà là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang từng bước thách thức trật tự do Mỹ dẫn dắt bằng cách mở rộng ảnh hưởng vào những không gian chiến lược nhạy cảm. Đây chưa hẳn là đối đầu công khai, nhưng rõ ràng là một cuộc cạnh tranh quyền lực âm thầm, Mỹ Latinh đang trở thành bàn cờ quan trọng trong ván cờ lớn của thế kỷ 21./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp)
