Việc sử dụng acetaminophen đúng hướng dẫn trong thai kỳ không làm tăng nguy cơ trẻ mắc tự kỷ, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) hay khuyết tật trí tuệ, theo một tổng quan nghiên cứu lớn vừa được công bố hôm thứ Sáu.
Acetaminophen — còn gọi là paracetamol, thường được biết đến qua thương hiệu Tylenol — là một trong những loại thuốc được dùng phổ biến nhất trong thai kỳ. Các bác sĩ thường khuyến nghị đây là lựa chọn đầu tiên để giảm đau hoặc hạ sốt, nhưng chỉ dùng ở mức hạn chế và hợp lý.
Trước đây, một số nghiên cứu cho kết quả trái chiều: có nghiên cứu cho rằng thuốc có thể liên quan đến việc tăng nguy cơ tự kỷ hoặc ADHD ở trẻ, khiến nhiều phụ nữ mang thai hoang mang về mức độ an toàn.
Tuy nhiên, trong phân tích tổng hợp mới (meta-analysis) đăng trên tạp chí The Lancet Obstetrics, Gynecology & Women’s Health, các nhà nghiên cứu đã rà soát kết quả từ khoảng 60 nghiên cứu và kết luận rằng không có mối liên hệ giữa việc dùng acetaminophen đúng chỉ dẫn trên nhãn thuốc với các rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ. Đây được xem là một trong những đánh giá toàn diện nhất về bằng chứng cho đến nay.
“Điểm rút ra rõ ràng nhất là bằng chứng chất lượng cao nhất không ủng hộ mối liên hệ nhân quả giữa việc dùng paracetamol trong thai kỳ và tự kỷ hay ADHD ở trẻ,” bác sĩ Asma Khalil, đồng tác giả nghiên cứu, giáo sư sản khoa và y học mẹ–thai nhi tại Bệnh viện St. George’s ở London, nói với ABC News.
Bà nói thêm: “Phụ nữ mang thai có thể yên tâm rằng paracetamol vẫn là lựa chọn hàng đầu được khuyến nghị để giảm đau hoặc hạ sốt trong thai kỳ, nếu sử dụng đúng hướng dẫn.”
Andrew Harnik/Getty Images
Bối cảnh: Trump từng khuyên “đừng uống Tylenol”
Hồi tháng 9, Tổng thống Donald Trump từng cảnh báo rằng việc dùng acetaminophen trong thai kỳ “có liên quan đến nguy cơ tự kỷ tăng rất cao” và khuyên phụ nữ mang thai: “Đừng dùng Tylenol.”
Ông Trump sau đó tiếp tục nhắc lại cáo buộc này trên mạng xã hội và còn gợi ý rằng trẻ nhỏ, kể cả trẻ sơ sinh, cũng không nên dùng thuốc — dù không đưa ra bằng chứng.
Cùng thời điểm, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) từng gửi ghi chú cho giới y khoa về khả năng có liên hệ giữa acetaminophen trong thai kỳ và tự kỷ. Tuy nhiên, ghi chú này cũng nêu rõ rằng chưa có bằng chứng cho thấy Tylenol gây ra tự kỷ, và đây vẫn là lĩnh vực tranh luận khoa học.
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) nói với ABC rằng “nhiều chuyên gia” vẫn bày tỏ quan ngại về việc dùng acetaminophen trong thai kỳ.
Các tổ chức y khoa lớn đã phản ứng mạnh, lo ngại rằng phụ nữ mang thai có thể bị “dọa sợ” và tránh dùng thuốc ngay cả khi thật sự cần thiết.
Hãng Kenvue — nhà sản xuất Tylenol — từng tuyên bố họ tin rằng các nghiên cứu cho thấy acetaminophen không gây tự kỷ. Trong thông cáo mới nhất gửi ABC News, Kenvue cho biết sẽ xem xét phân tích tổng hợp mới khi được công bố chính thức.
Nghiên cứu “so sánh anh chị em ruột” giúp loại bớt yếu tố di truyền
Tổng quan mới tập trung vào các nghiên cứu so sánh anh chị em ruột: cùng một người mẹ, có thai kỳ dùng acetaminophen và thai kỳ không dùng. Nhờ anh chị em chia sẻ nền tảng di truyền và môi trường gia đình tương tự, phương pháp này giúp tách ảnh hưởng của thuốc khỏi yếu tố nền.
Kết quả cho thấy không có liên hệ giữa việc dùng acetaminophen khi mang thai với tự kỷ (ASD), ADHD hay khuyết tật trí tuệ, kể cả trong các nghiên cứu theo dõi dài.
Nhóm tác giả cho rằng các nghiên cứu trước đây dễ gây hiểu nhầm vì acetaminophen thường được dùng khi thai phụ bị sốt, nhiễm trùng, viêm hoặc đau — chính những tình trạng này cũng có thể tác động đến sự phát triển của thai nhi, khiến người ta nhầm lẫn tác nhân.
Bà Jessica B. Steier (Unbiased Science) nhấn mạnh: sốt không điều trị có thể gây nguy cơ đáng kể cho thai kỳ, trong khi nhiều thuốc giảm đau khác như NSAIDs hay opioid cũng có rủi ro riêng; do đó acetaminophen vẫn là lựa chọn an toàn nhất khi cần dùng thuốc.
HHS phản bác, nhưng ACOG vẫn khuyến cáo dùng đúng liều
Một viên chức Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) nói với ABC News rằng phân tích mới chưa giải quyết đầy đủ vấn đề y tế công cộng, cho rằng nhóm tác giả đã ưu tiên một thiết kế nghiên cứu và loại bỏ phần lớn bằng chứng còn lại, từ đó có thể dẫn đến kết luận “thiên lệch”.
Phía nhóm nghiên cứu thừa nhận vẫn có hạn chế do số nghiên cứu “so sánh anh chị em ruột” chưa nhiều. Tuy vậy, họ cho biết kết quả phù hợp với khuyến cáo của các tổ chức y khoa, trong đó có Hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG).
ACOG khuyến nghị thai phụ có thể dùng acetaminophen khi cần, đúng hướng dẫn trên nhãn, và nên hỏi bác sĩ nếu sốt cao kéo dài, đau nghiêm trọng hoặc triệu chứng không cải thiện. Đồng tác giả nghiên cứu, bác sĩ Asma Khalil nhấn mạnh nguyên tắc: dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất, tránh dùng kéo dài nếu không có tư vấn y tế.
Nguồn abc news
