Ngày 14/1 (Reuters) – Một quan chức Mỹ cho biết Hoa Kỳ đang rút một phần nhân sự khỏi các căn cứ tại Trung Đông, sau khi một quan chức cao cấp Iran nói rằng Tehran đã cảnh báo các nước láng giềng: Iran sẽ tấn công các căn cứ Mỹ nếu Washington tiến hành không kích.
Trong bối cảnh giới lãnh đạo Iran đang tìm cách dập tắt làn sóng bất ổn nghiêm trọng nhất mà Cộng hòa Hồi giáo từng đối mặt, Tehran đang cố gắng răn đe trước những đe dọa lặp đi lặp lại của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng can thiệp ủng hộ phong trào biểu tình chống chính phủ.
Một quan chức Mỹ, đề nghị giấu tên, nói Mỹ đang rút một số nhân sự khỏi các căn cứ trọng yếu trong khu vực như một biện pháp phòng ngừa do căng thẳng gia tăng.
“Mọi tín hiệu đều cho thấy một cuộc tấn công của Mỹ là cận kề, nhưng đó cũng là cách chính quyền này hành xử để giữ cho tất cả luôn cảnh giác. Tính khó đoán là một phần trong chiến lược,” một quan chức quân sự phương Tây nói với Reuters muộn ngày thứ Tư.
Tại Tòa Bạch Ốc, ông Trump cho thấy ông đang theo dõi và chờ đợi diễn biến.
Ông nói với các phóng viên rằng ông được thông báo tình trạng giết chóc trong chiến dịch đàn áp biểu tình của Iran đang giảm xuống, và ông tin rằng hiện không có kế hoạch hành quyết quy mô lớn.
Khi được hỏi ai cung cấp thông tin về việc các vụ giết người đã dừng lại, ông Trump nói đó là những “nguồn rất quan trọng ở phía bên kia”.
Tổng thống Mỹ không loại trừ khả năng hành động quân sự, nói rằng “chúng tôi sẽ theo dõi tiến trình ra sao”, đồng thời cho biết chính quyền của ông đã nhận được một “tuyên bố rất tốt” từ Iran.
Hai quan chức châu Âu cho biết sự can thiệp quân sự của Mỹ có thể diễn ra trong vòng 24 giờ tới. Một quan chức Israel cũng nói dường như ông Trump đã quyết định can thiệp, dù phạm vi và thời điểm vẫn chưa rõ.
Qatar cho biết việc giảm bớt nhân sự tại căn cứ không quân Al Udeid – căn cứ lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông – “được thực hiện nhằm ứng phó với căng thẳng khu vực hiện nay”.
Ba nhà ngoại giao nói một số nhân sự đã được thông báo rời căn cứ, tuy nhiên chưa thấy dấu hiệu rút quân số lượng lớn bằng xe buýt tới sân vận động hay trung tâm thương mại như từng xảy ra vài giờ trước một vụ Iran phóng tên lửa tấn công hồi năm ngoái.
Anh cũng đang rút một phần nhân sự khỏi một căn cứ không quân tại Qatar trước khả năng Mỹ không kích, theo tờ The I Paper. Bộ Quốc phòng Anh hiện chưa bình luận.
Ông Trump nhiều lần đe dọa sẽ can thiệp để ủng hộ người biểu tình tại Iran, nơi được cho là hàng nghìn người đã thiệt mạng trong chiến dịch đàn áp phong trào phản đối chính quyền giáo sĩ.
Cả Iran và các đối thủ phương Tây đều mô tả làn sóng bất ổn – bắt đầu hai tuần trước bằng các cuộc biểu tình phản đối tình trạng kinh tế tồi tệ, rồi leo thang mạnh trong những ngày gần đây – là đợt bạo động nghiêm trọng nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo 1979, sự kiện thiết lập mô hình cai trị giáo sĩ Shi’ite tại Iran.
Một quan chức Iran nói hơn 2.000 người đã thiệt mạng. Trong khi đó một tổ chức nhân quyền đưa con số lên hơn 2.600.
Iran “chưa từng đối mặt mức độ tàn phá như vậy,” Tổng Tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Iran Abdolrahim Mousavi phát biểu hôm thứ Tư, cáo buộc các thế lực thù địch từ bên ngoài.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot gọi đây là “cuộc đàn áp bạo lực nhất trong lịch sử đương đại của Iran”.
Iran cáo buộc Mỹ và Israel kích động bất ổn, cho rằng các vụ bạo lực do những người mà họ gọi là “khủng bố có vũ trang” thực hiện.
Iran đề nghị các nước trong khu vực ngăn Mỹ tấn công
Ông Trump công khai đe dọa can thiệp vào Iran trong nhiều ngày qua nhưng không nêu cụ thể. Trong cuộc phỏng vấn với CBS News hôm thứ Ba, ông cam kết sẽ có “hành động rất mạnh” nếu Iran xử tử người biểu tình. Ông cũng kêu gọi người Iran tiếp tục xuống đường và chiếm các cơ quan công quyền, tuyên bố “sự giúp đỡ đang trên đường tới”.
Vị quan chức cấp cao Iran, đề nghị giấu tên, nói Tehran đã yêu cầu các đồng minh của Mỹ trong khu vực ngăn Washington tấn công Iran.
“Tehran đã nói với các nước trong khu vực, từ Saudi Arabia và UAE đến Thổ Nhĩ Kỳ, rằng các căn cứ Mỹ tại những nước đó sẽ bị tấn công” nếu Mỹ nhắm mục tiêu vào Iran, quan chức này nói.
Ông cũng cho biết các cuộc tiếp xúc trực tiếp giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đã bị đình chỉ.
Mỹ hiện có lực lượng hiện diện khắp khu vực, gồm tổng hành dinh tiền phương của Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) tại Al Udeid (Qatar) và đại bản doanh Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ ở Bahrain.
Quan chức phương Tây: chính phủ Iran chưa đứng trước nguy cơ sụp đổ ngay
Luồng thông tin từ bên trong Iran đang bị hạn chế nghiêm trọng do tình trạng mất internet.
Tổ chức nhân quyền HRANA (có trụ sở tại Mỹ) cho biết họ đã xác minh cái chết của 2.403 người biểu tình và 147 người thuộc phía chính quyền, con số vượt xa các đợt biểu tình từng bị trấn áp trước đây vào các năm 2022 và 2009.
Uy tín chính quyền Iran đã bị tổn hại nặng sau chiến dịch ném bom 12 ngày của Israel hồi tháng 6 năm ngoái – có sự tham gia của Mỹ – sau những thất bại của các đồng minh khu vực của Iran tại Lebanon và Syria. Các cường quốc châu Âu cũng khôi phục các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc liên quan chương trình hạt nhân của Iran, khiến khủng hoảng kinh tế thêm trầm trọng.
Quy mô bất ổn lớn như hiện nay khiến chính quyền Iran bị bất ngờ trong thời điểm nhạy cảm. Tuy nhiên, một quan chức phương Tây cho rằng chính phủ Iran chưa đứng trước nguy cơ sụp đổ ngay lập tức, và bộ máy an ninh vẫn có vẻ kiểm soát tình hình.
Nhà chức trách Iran tìm cách phát đi các hình ảnh cho thấy họ vẫn duy trì được sự ủng hộ của công chúng. Truyền hình nhà nước phát cảnh các đám tang lớn ở Tehran, Isfahan, Bushehr và một số thành phố khác dành cho những người thiệt mạng trong bất ổn.
Người dân vẫy cờ, giơ ảnh Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei, và giơ cao các biểu ngữ với khẩu hiệu chống bạo loạn.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian – một vị trí được bầu nhưng quyền lực thấp hơn Lãnh tụ Tối cao – nói trong cuộc họp nội các rằng chừng nào chính phủ còn giữ được sự ủng hộ của dân chúng, thì “mọi nỗ lực của kẻ thù nhằm chống lại đất nước sẽ chẳng đi đến đâu”.
Truyền thông nhà nước cũng đưa tin người đứng đầu cơ quan an ninh tối cao Iran Ali Larijani đã trao đổi với Ngoại trưởng Qatar, trong khi ông Araqchi đã điện đàm với các đối tác UAE và Thổ Nhĩ Kỳ. Araqchi nói với Ngoại trưởng UAE Sheikh Abdullah bin Zayed rằng “tình hình đã lắng dịu”.
HRANA báo cáo đã có 18.137 vụ bắt giữ tính đến nay.
