TOKYO (Reuters) – Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi dự kiến sẽ giải tán Quốc hội vào tuần tới và kêu gọi tổng tuyển cử trước thời hạn, theo lời Tổng thư ký đảng của bà cho biết hôm thứ Tư. Động thái này nhằm tìm kiếm sự hậu thuẫn của cử tri đối với kế hoạch chi tiêu công, vốn đã khiến thị trường tài chính dao động.
Hai nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền nói với Reuters rằng bà Takaichi đang cân nhắc tổ chức bầu cử vào ngày 8/2, nhưng yêu cầu giấu tên vì tính nhạy cảm của thông tin.
“Chúng ta cần một ủy nhiệm mới từ cử tri,” ông Shunichi Suzuki, Tổng thư ký Đảng Dân chủ Tự do (LDP), nói với phóng viên sau cuộc gặp với bà Takaichi, đồng thời cho biết Thủ tướng sẽ trình bày kế hoạch của mình vào thứ Hai tới.
Là nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản, bà Takaichi đang muốn tận dụng làn sóng ủng hộ tăng mạnh kể từ khi nhậm chức vào tháng 10, dù nhiệm kỳ của bà cũng đã châm ngòi cho một cuộc đối đầu ngoại giao lớn với Trung Quốc – quốc gia láng giềng có ảnh hưởng hàng đầu trong khu vực.
Ông Suzuki nói rằng cuộc bỏ phiếu sắp tới sẽ cho phép cử tri đánh giá liên minh cầm quyền mới giữa LDP với Đảng Đổi mới Nhật Bản (Japan Innovation Party), thường gọi là Ishin, một đảng có xu hướng cánh hữu. Bà Takaichi lập liên minh này sau khi chia tay Komeito – đối tác liên minh lâu năm và ôn hòa hơn của LDP – vào năm ngoái.
“Một lý do để giải tán Quốc hội là vì cuộc bầu cử trước đó diễn ra dưới chính quyền liên minh LDP–Komeito; công chúng vẫn chưa đưa ra phán quyết đối với sự thay đổi đối tác liên minh của chúng ta,” ông Suzuki nói thêm.
“Tín hiệu” gửi tới Bắc Kinh
Theo ông Suzuki, cuộc bầu cử cũng sẽ kiểm nghiệm mức độ ủng hộ của người dân đối với kế hoạch của bà Takaichi về việc tăng chi tiêu chính phủ nhằm kích thích tăng trưởng, đồng thời tăng ngân sách quốc phòng theo chiến lược an ninh quốc gia điều chỉnh.
Những thông tin tuần trước rằng bà Takaichi cân nhắc bầu cử sớm đã khiến đồng yen và trái phiếu chính phủ Nhật bị bán tháo, do giới đầu tư lo ngại việc nền kinh tế phát triển đang mang gánh nợ lớn hàng đầu thế giới này sẽ lấy nguồn lực ở đâu để tài trợ cho chương trình mở rộng tài khóa.
Cuộc bầu cử cũng diễn ra giữa lúc Nhật Bản và Trung Quốc đang trải qua cuộc tranh chấp nghiêm trọng nhất trong hơn một thập niên giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á.
Năm ngoái, bà Takaichi tuyên bố rằng nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, điều đó có thể trở thành mối đe dọa mang tính sống còn đối với Nhật Bản – phát biểu mà Bắc Kinh yêu cầu bà rút lại. Tuy nhiên, bà đã không làm vậy, dẫn đến các biện pháp đáp trả của Trung Quốc như khuyến cáo công dân không du lịch sang Nhật và áp hạn chế đối với xuất khẩu hàng hóa lưỡng dụng.
“Cuộc bầu cử này nhiều khả năng sẽ được quyết định bởi cách bà xử lý vấn đề kinh tế,” ông Jeremy Chan, nhà phân tích cấp cao về Đông Bắc Á của công ty tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group, nhận định.
“Tuy nhiên, lợi thế của bà Takaichi nếu thắng thuyết phục là điều đó cũng sẽ gửi tín hiệu tới Bắc Kinh rằng bà sẽ còn tại vị lâu dài, và các biện pháp gây sức ép của Trung Quốc sẽ không thể buộc bà phải rời ghế.”
Trong bối cảnh thời điểm bầu cử có thể làm phức tạp việc thông qua ngân sách năm 2026 trước khi năm tài khóa kết thúc vào tháng 3, báo Yomiuri đưa tin bà Takaichi đang cân nhắc một biện pháp chi tiêu tạm thời.
