(Reuters) – Tehran đã cảnh báo các quốc gia láng giềng đang cho Mỹ đồn trú quân rằng Iran sẽ trả đũa bằng cách tấn công các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ nếu Washington thực hiện những đe dọa can thiệp vào các cuộc biểu tình tại Iran, một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters hôm thứ Tư.
Ba nhà ngoại giao cho biết một số nhân sự đã được khuyến cáo rời khỏi căn cứ không quân chủ lực của Mỹ trong khu vực, dù hiện chưa có dấu hiệu về một cuộc di tản quy mô lớn, như từng diễn ra trong những giờ ngay trước vụ Iran phóng tên lửa tấn công căn cứ này hồi năm ngoái.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa sẽ can thiệp để ủng hộ người biểu tình tại Iran, nơi một tổ chức nhân quyền cho biết 2.600 người đã thiệt mạng trong những ngày gần đây trong chiến dịch trấn áp – được xem là một trong những phong trào phản kháng lớn nhất từ trước đến nay chống lại chế độ giáo sĩ.
Theo một đánh giá từ phía Israel, ông Trump đã quyết định can thiệp, tuy nhiên phạm vi và thời điểm hành động vẫn chưa rõ ràng, một quan chức Israel nói.
Ba nhà ngoại giao nói với Reuters rằng một số nhân sự đã được khuyến cáo rời Căn cứ Không quân Al Udeid của Mỹ tại Qatar trước tối thứ Tư. Một nhà ngoại giao mô tả đây là sự “điều chỉnh tư thế” (posture change), chứ không phải “lệnh di tản bắt buộc”.
Hiện chưa có dấu hiệu của việc di chuyển ồ ạt binh sĩ khỏi căn cứ này sang sân vận động bóng đá và trung tâm mua sắm gần đó – điều đã từng xảy ra năm ngoái trước khi Iran phóng tên lửa vào Al Udeid để trả đũa các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào mục tiêu hạt nhân Iran.
Đại sứ quán Mỹ tại Doha hiện chưa bình luận, còn Bộ Ngoại giao Qatar cũng chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Trump đã công khai đe dọa can thiệp vào Iran nhiều ngày qua, dù không nêu cụ thể. Trong cuộc phỏng vấn với CBS News hôm thứ Ba, ông Trump tuyên bố sẽ có “hành động rất mạnh” nếu Iran xử tử người biểu tình. “Nếu họ treo cổ họ, các bạn sẽ thấy một số điều,” ông nói. Ông cũng kêu gọi người Iran tiếp tục xuống đường và giành quyền kiểm soát các định chế, tuyên bố “cứu trợ đang trên đường đến”.
Quan chức Iran – một nhân vật cấp cao, phát biểu với điều kiện giấu tên – cho biết Tehran đã yêu cầu các đồng minh của Mỹ trong khu vực “ngăn Washington tấn công Iran”.
“Tehran đã nói với các quốc gia trong vùng, từ Saudi Arabia và UAE đến Thổ Nhĩ Kỳ, rằng các căn cứ Mỹ trên lãnh thổ những nước này sẽ bị tấn công nếu Mỹ nhắm vào Iran,” quan chức này nói.
Ông cũng cho biết các liên lạc trực tiếp giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đã bị đình chỉ, cho thấy căng thẳng đang leo thang.
Một nguồn tin Israel thứ hai, là quan chức chính phủ, cho biết nội các an ninh của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã được báo cáo muộn tối thứ Ba về khả năng chế độ Iran sụp đổ hoặc Mỹ can thiệp. Israel đã giao chiến 12 ngày với Iran hồi năm ngoái, và Mỹ tham gia vào giai đoạn cuối.
Mỹ hiện có lực lượng triển khai rộng khắp khu vực, bao gồm tổng hành dinh tiền phương của Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM) đặt tại Al Udeid (Qatar) và trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ tại Bahrain.
Iran liên lạc với Thổ Nhĩ Kỳ, UAE, Qatar
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin lãnh đạo cơ quan an ninh cấp cao nhất Iran Ali Larijani đã điện đàm với Ngoại trưởng Qatar, còn ông Araqchi đã trao đổi với các đối tác UAE và Thổ Nhĩ Kỳ.
Theo truyền thông Iran, ông Araqchi nói với Ngoại trưởng UAE Sheikh Abdullah bin Zayed rằng “tình hình đã ổn định” và người Iran quyết tâm bảo vệ chủ quyền và an ninh trước bất kỳ sự can thiệp từ bên ngoài nào.
Việc tiếp cận thông tin từ bên trong Iran vẫn bị hạn chế bởi tình trạng cắt internet.
Nhóm nhân quyền HRANA (trụ sở tại Mỹ) cho biết họ đã xác minh 2.403 người biểu tình và 147 người liên quan chính quyền thiệt mạng. Một quan chức Iran nói với Reuters hôm thứ Ba rằng khoảng 2.000 người đã bị giết.
Chính quyền Iran cáo buộc Mỹ và Israel kích động bất ổn, do những người mà họ gọi là “khủng bố” thực hiện.
Chánh án Iran thúc giục xét xử nhanh
Khi thăm một nhà tù tại Tehran nơi giam giữ người bị bắt vì biểu tình, Chánh án tối cao Iran nói cần phải nhanh chóng xét xử và trừng phạt những kẻ “chặt đầu hoặc đốt người” để đảm bảo các sự kiện như vậy không tái diễn.
HRANA cho biết tổng số người bị bắt đến nay là 18.137 người.
Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết hôm thứ Tư sẽ có lễ tang tại Tehran dành cho hơn 100 thường dân và nhân viên an ninh thiệt mạng trong bất ổn.
Hengaw – một tổ chức nhân quyền người Kurd tại Iran – cho biết một người đàn ông 26 tuổi tên Erfan Soltani, bị bắt liên quan biểu tình tại thành phố Karaj, sẽ bị hành quyết vào thứ Tư. Tuy nhiên, Hengaw nói Reuters rằng họ chưa thể xác nhận án tử đã được thi hành. Reuters cũng chưa thể kiểm chứng độc lập.
Hôm thứ Hai, Iran tổ chức các cuộc мит-tinh ủng hộ chính phủ như một biểu hiện hậu thuẫn cho chế độ giáo sĩ. Cho đến nay chưa có dấu hiệu rạn nứt trong lực lượng an ninh – vốn đã nhiều lần dập tắt các đợt biểu tình trước đây.
Dù chính quyền Iran từng vượt qua các cuộc phản kháng trong quá khứ, làn sóng bất ổn lần này diễn ra trong bối cảnh Tehran vẫn đang phục hồi sau cuộc chiến năm ngoái, và vị thế khu vực của Iran bị suy yếu sau những đòn giáng vào các đồng minh như Hezbollah ở Lebanon kể từ các cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu vào Israel ngày 7/10/2023.
Khi được hỏi cụm từ “cứu trợ đang trên đường đến” có nghĩa gì, ông Trump nói với các phóng viên hôm thứ Ba rằng họ “tự suy ra đi”. Trump cho biết hành động quân sự là một trong những lựa chọn ông đang cân nhắc để trừng phạt Iran vì cuộc đàn áp.
“Những vụ giết chóc có vẻ rất nghiêm trọng, nhưng chúng ta chưa chắc chắn hoàn toàn,” Trump nói khi trở lại khu vực Washington từ Detroit, đồng thời cho biết sẽ biết thêm sau khi nhận báo cáo vào tối thứ Ba.
Hôm thứ Hai, Trump công bố mức thuế nhập khẩu 25% đối với sản phẩm từ bất kỳ quốc gia nào tiếp tục làm ăn với Iran – một nước xuất khẩu dầu lớn. Bộ Ngoại giao Mỹ hôm thứ Ba cũng kêu gọi công dân Mỹ rời Iran ngay lập tức.
