WASHINGTON (AP) — Chiếc máy bay được quân đội Mỹ sử dụng để tấn công một con tàu bị cáo buộc buôn lậu ma túy ngoài khơi Venezuela vào mùa thu năm ngoái đã được sơn để trông giống một máy bay dân sự — một động thái dường như trái với cẩm nang của Ngũ Giác Đài về luật chiến tranh.
Chiếc máy bay này, thuộc một đội bay bí mật của Mỹ chuyên phục vụ các chiến dịch giám sát, còn mang theo vũ khí trong thân máy bay thay vì treo bên dưới, làm dấy lên câu hỏi về mức độ mà chiến dịch này đã được ngụy trang theo cách đi ngược lại các quy tắc quân sự.
Những chi tiết về diện mạo của chiếc máy bay, lần đầu được The New York Times đưa tin hôm thứ Hai, đã được xác nhận bởi hai người am hiểu sự việc, nói với điều kiện giấu tên do tính chất nhạy cảm của vấn đề.
Thư ký báo chí Ngũ Giác Đài Kingsley Wilson cho biết trong một tuyên bố rằng:
“Quân đội Mỹ sử dụng nhiều loại máy bay tiêu chuẩn và phi tiêu chuẩn khác nhau, tùy thuộc vào yêu cầu của từng nhiệm vụ.”
Những thông tin mới này xuất hiện sau chiến dịch gây sức ép của chính quyền Trump đối với Venezuela — bắt đầu bằng việc tăng cường lực lượng quân sự ở Mỹ Latinh và tấn công hàng loạt tàu bị nghi buôn lậu ma túy, khiến ít nhất 115 người thiệt mạng — và đạt đỉnh điểm trong tháng này bằng một cuộc đột kích gây chấn động, bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Ông và vợ đã bị đưa bí mật sang Mỹ để đối mặt với các cáo buộc liên bang về buôn bán ma túy.
Trước các hành động này, Thượng viện Mỹ đang chuẩn bị bỏ phiếu trong tuần này về một nghị quyết liên quan đến quyền tuyên chiến, nhằm cấm các hành động quân sự tiếp theo tại Venezuela nếu không có sự cho phép của Quốc hội.
Trump bị cho là đang tìm cách ngăn cản nghị quyết về quyền chiến tranh
Tổng thống Donald Trump được cho là đã vô cùng tức giận trước khả năng Thượng viện “tát” vào quyền hạn chiến tranh của ông, đến mức ông đã liên tục gọi điện cho nhiều thượng nghị sĩ Cộng hòa — những người đã đứng về phía Dân chủ để bỏ phiếu thúc đẩy nghị quyết vào tuần trước. Cuộc bỏ phiếu cuối cùng có thể diễn ra sớm nhất vào thứ Tư.
“Ông ấy rất, rất tức giận,” lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune — người không bỏ phiếu cho nghị quyết — cho biết. Ông mô tả Trump là “sôi sục” khi hai người nói chuyện trước cuộc bỏ phiếu tuần trước.
Để biện minh cho các cuộc tấn công tàu thuyền kể từ tháng 9, chính quyền Trump lập luận rằng Mỹ đang ở trong “xung đột vũ trang” với các băng đảng ma túy trong khu vực và những người vận hành các con tàu này là “chiến binh phi pháp.”
Hướng dẫn quân sự Mỹ cảnh báo việc cải trang thành dân thường
Tuy nhiên, các hướng dẫn quân sự Mỹ về luật chiến tranh cấm binh sĩ giả làm dân thường khi tham chiến. Hành vi này được gọi trong pháp lý là “perfidy” (lừa dối trong chiến tranh).
Cẩm nang của Bộ Quốc phòng, dài hơn 1.000 trang, nêu rõ rằng:
“Giả dạng dân thường rồi tiến hành tấn công” là một ví dụ điển hình của hành vi này.
Một tài liệu của Không quân Mỹ cho biết hành vi này bị cấm vì khiến đối phương “không thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết.”
Cẩm nang của Hải quân giải thích rằng:
“Tấn công lực lượng đối phương trong khi giả dạng dân thường sẽ đặt toàn bộ thường dân vào tình trạng nguy hiểm,” và thủy thủ phải sử dụng vũ lực “trong khuôn khổ danh dự quân sự, đặc biệt là không được dùng thủ đoạn lừa dối.”
Wilson nói rằng mỗi máy bay đều phải trải qua “quy trình mua sắm nghiêm ngặt nhằm bảo đảm tuân thủ luật pháp trong nước, chính sách và quy định của bộ, cũng như các tiêu chuẩn quốc tế áp dụng, bao gồm luật xung đột vũ trang.”
Chiếc máy bay được sơn giống máy bay dân sự đã được sử dụng trong cuộc không kích ngày 2/9 — cuộc tấn công đầu tiên trong chiến dịch kéo dài nhiều tháng của Mỹ nhằm vào các tàu bị nghi buôn lậu ma túy, gây ra nhiều hệ quả chính trị và chính sách cho chính quyền Trump.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và các quan chức cấp cao khác đã bị Quốc hội triệu tập để trả lời các câu hỏi và mối lo ngại về những hành động này — đặc biệt là cuộc tấn công đầu tiên, bởi nó còn bao gồm một đòn đánh tiếp theo khiến hai người sống sót đang bám vào xác tàu bị giết.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng đòn tấn công thứ hai có thể là trái luật, vì việc tấn công những thủy thủ bị đắm tàu là hành vi không phù hợp với luật chiến tranh. Một số nghị sĩ đã kêu gọi Ngũ Giác Đài công bố đoạn video chưa chỉnh sửa của chiến dịch, nhưng Hegseth nói rằng ông sẽ không làm vậy.
Trong cuộc họp nội các của Trump ngày 1/12, Hegseth cho biết ông “đã xem trực tiếp cuộc tấn công đầu tiên” nhưng rời đi trước khi diễn ra đòn đánh tiếp theo.
Cơ sở pháp lý cho việc lật đổ Maduro được chia sẻ với Quốc hội
Hôm thứ Ba, các thượng nghị sĩ đã được xem — trong phiên họp mật — bản ý kiến pháp lý chưa công bố của Tòa Bạch Ốc về việc sử dụng quân đội để lật đổ Maduro. Tài liệu này được mô tả là dài và trình bày chi tiết lập luận của chính quyền Trump.
Khi rời khỏi khu vực họp mật tại Điện Capitol, Thượng nghị sĩ Rand Paul (Cộng hòa, Kentucky), người lâu nay phản đối các chiến dịch quân sự của Mỹ ở nước ngoài, nói rằng không có lý do gì để giữ bí mật các lập luận pháp lý này.
“Các lập luận pháp lý và hiến pháp đều phải được công khai, và việc giữ bí mật như thế này là điều rất tệ, bởi vì các lập luận đó không thực sự thuyết phục,” Paul nói.
Thượng nghị sĩ Peter Welch (Dân chủ, Vermont) cho biết ông không tin tưởng vào tính hợp pháp của chiến dịch tại Venezuela, đặc biệt là kế hoạch của Trump nhằm “điều hành” quốc gia Nam Mỹ này. Ngoại trưởng Marco Rubio nói rằng sự kiểm soát sẽ đến từ việc thực thi lệnh phong tỏa các tàu chở dầu bị trừng phạt có liên quan đến Venezuela, khi Mỹ khẳng định quyền lực đối với nguồn dầu mỏ của nước này.
“Vẫn còn câu hỏi liệu việc sử dụng quân đội có thể nhằm đưa một người ra trước công lý hay không,” Welch nói, đồng thời gọi Maduro là “một kẻ rất xấu.”
Ông cho biết cơ sở pháp lý chỉ đề cập đến hành động quân sự, “nhưng không nói đến thực tế hiện tại là tổng thống đang nói rằng chúng ta sẽ ở đó nhiều năm và rằng chúng ta đang điều hành Venezuela.”
Ny (Theo AP)
