Văn phòng Công tố Liên bang Hoa Kỳ tại Đặc khu Columbia đã mở một cuộc điều tra hình sự đối với Jerome H. Powell, Chủ tịch Fed, liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington và cáo buộc rằng ông Powell có thể đã cung cấp thông tin sai sự thật trước Quốc hội về quy mô của dự án, theo các quan chức.
Theo các nguồn tin, cuộc điều tra bao gồm việc rà soát các phát biểu công khai của ông Powell và kiểm tra hồ sơ chi tiêu. Quyết định phê chuẩn cuộc điều tra được đưa ra vào tháng 11 bởi Jeanine Pirro, một đồng minh lâu năm của Tổng thống Trump, người đã được bổ nhiệm điều hành văn phòng này từ năm ngoái.
Cuộc điều tra càng khoét sâu mối bất hòa kéo dài giữa ông Trump và ông Powell — người mà Tổng thống liên tục chỉ trích vì không đáp ứng yêu cầu cắt giảm mạnh lãi suất. Ông Trump từng đe dọa sa thải Chủ tịch Fed — dù chính ông là người đề cử ông Powell vào vị trí này năm 2017 — và từng nhắc đến khả năng khởi kiện liên quan đến dự án cải tạo trị giá 2,5 tỷ USD, với lý do “bất tài”.
Trong cuộc phỏng vấn với The New York Times tuần trước, Tổng thống Trump nói ông đã quyết định người muốn chọn để thay thế ông Powell làm Chủ tịch Fed và dự kiến sẽ sớm công bố. Kevin A. Hassett, cố vấn kinh tế hàng đầu của ông Trump, đang được xem là một trong những ứng viên dẫn đầu cho vị trí này. Dù nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông Powell kết thúc vào tháng 5, nhiệm kỳ của ông với tư cách thành viên Hội đồng Thống đốc kéo dài đến tháng 1/2028. Ông Powell chưa tiết lộ liệu ông có dự định tiếp tục ở lại Fed sau năm nay hay không.
Trong một thông điệp video hiếm hoi do Fed công bố hôm Chủ nhật, ông Powell xác nhận Bộ Tư pháp đã gửi các trát đòi của đại bồi thẩm đoàn đến ngân hàng trung ương vài ngày trước đó. Ông mô tả cuộc điều tra là “chưa từng có tiền lệ” và đặt nghi vấn về động cơ của bước đi này, đồng thời khẳng định ông thực thi nhiệm vụ Chủ tịch “không thiên vị chính trị, không sợ hãi và không ưu ái”.
Chủ tịch Fed cảnh báo cuộc điều tra có thể báo hiệu một cuộc chiến lớn hơn liên quan đến tính độc lập của Fed.
“Mối đe dọa về cáo buộc hình sự là hệ quả của việc Fed thiết lập lãi suất dựa trên đánh giá tốt nhất của chúng tôi về lợi ích công chúng, thay vì chạy theo sở thích của tổng thống,” ông Powell nói.
Ông nhấn mạnh rằng vấn đề cốt lõi là liệu Fed có thể tiếp tục xác định chính sách tiền tệ dựa trên bằng chứng và điều kiện kinh tế, hay sẽ bị điều khiển bởi sức ép chính trị và sự hăm dọa.
Một phát ngôn viên của Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi không bình luận về cuộc điều tra, nhưng cho biết bà Bondi đã “chỉ đạo các công tố viên liên bang ưu tiên điều tra mọi hành vi lạm dụng tiền thuế của người dân”.
Tuy nhiên, việc khởi động điều tra là một chuyện; còn việc đưa ra đủ bằng chứng để đại bồi thẩm đoàn liên bang chấp thuận truy tố — và truy tố thành công — lại là chuyện khác.
Trong thời gian gần đây, một số vụ truy tố nhằm vào các mục tiêu hàng đầu của ông Trump đã không đạt kết quả như mong muốn. Các cáo trạng chống lại cựu Giám đốc FBI James B. Comey và Letitia James, Tổng chưởng lý bang New York, đã bị thẩm phán liên bang bác bỏ hồi tháng 11. Còn cuộc điều tra đối với Thượng nghị sĩ Adam B. Schiff (Dân chủ, California) đến nay vẫn chưa đưa được đủ bằng chứng ra đại bồi thẩm đoàn.
Quốc hội trao cho Fed quyền thiết lập lãi suất mà không bị tổng thống can thiệp — bởi vận mệnh chính trị của các tổng thống thường gắn chặt với sức khỏe nền kinh tế. Thay vào đó, Fed được giao mục tiêu theo đuổi lạm phát thấp và ổn định, cùng một thị trường lao động lành mạnh.
Theo một quan chức am hiểu cuộc điều tra, các công tố viên trong văn phòng của bà Pirro đã nhiều lần liên hệ với nhóm nhân sự của ông Powell để yêu cầu tài liệu liên quan đến dự án cải tạo.
Khi được hỏi, ông Trump nói với NBC News rằng ông không biết gì về cuộc điều tra của công tố liên bang: “Tôi không biết gì về chuyện đó, nhưng ông ta rõ ràng không giỏi điều hành Fed, và cũng không giỏi xây dựng công trình,” ông nói.
Ông Trump đồng thời khẳng định các trát đòi không liên quan đến vấn đề lãi suất: “Tôi thậm chí không nghĩ theo hướng đó. Điều nên gây áp lực cho ông ta là lãi suất đang quá cao. Đó là áp lực duy nhất ông ta có.”
Nhiều nghị sĩ ở cả hai đảng đã đặt câu hỏi về cơ sở của cuộc điều tra.
Thượng nghị sĩ Thom Tillis (Cộng hòa, North Carolina), thành viên Ủy ban Ngân hàng, tuyên bố sẽ phản đối việc phê chuẩn bất kỳ ứng viên nào cho Fed — kể cả vị trí Chủ tịch sắp khuyết — dựa trên các thông tin về trát đòi. Ông nhận định: “Nếu trước đây vẫn còn nghi ngờ liệu các cố vấn trong chính quyền Trump có đang thúc đẩy việc kết thúc tính độc lập của Fed hay không, thì giờ không còn gì để nghi ngờ nữa. Và hiện nay, chính tính độc lập và uy tín của Bộ Tư pháp mới đang bị đặt dấu hỏi.”
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (Dân chủ, Massachusetts) cũng bày tỏ nghi ngờ tương tự: bà cáo buộc ông Trump muốn đẩy ông Powell khỏi Hội đồng Fed để “dựng lên một con rối khác” nhằm hoàn tất “cuộc thâu tóm tham nhũng” đối với ngân hàng trung ương Mỹ.
Cuộc điều tra nhằm vào ông Powell cũng phản ánh cuộc đối đầu lớn hơn giữa ông Trump và Fed. Những đòn tấn công khác bao gồm nỗ lực loại bỏ Lisa D. Cook, một Thống đốc Fed, người mà ông Trump từng tìm cách sa thải vì cáo buộc gian lận thế chấp. Theo quy định, tổng thống chỉ có thể cách chức quan chức Fed nếu có “lý do chính đáng”, vốn thường được hiểu là sai phạm nghiêm trọng hoặc bỏ bê nhiệm vụ. Tòa án Tối cao dự kiến sẽ nghe tranh luận vụ liên quan đến bà Cook vào ngày 21/1.
Dự án cải tạo trụ sở Fed, trọng tâm của cuộc điều tra, khởi công năm 2022 và dự kiến hoàn thành năm 2027. Chi phí hiện được ước tính vượt ngân sách khoảng 700 triệu USD. Dự án gồm mở rộng và hiện đại hóa tòa Marriner S. Eccles và một tòa nhà khác trên đại lộ Constitution — đều được xây dựng từ thập niên 1930.
Fed cho biết hai tòa nhà này chưa từng được “đại tu toàn diện” kể từ khi xây dựng gần 100 năm trước, vì vậy cần nâng cấp đáng kể. Một phần dự án bao gồm xử lý amiăng và nhiễm chì, đồng thời đáp ứng các quy định pháp luật về khả năng tiếp cận đối với người khuyết tật.
Bản đề xuất năm 2021 của Fed từng mô tả các hạng mục như thang máy riêng và phòng ăn riêng cho các lãnh đạo cấp cao, đài phun nước và các chi tiết cẩm thạch mới, cùng sân thượng cho nhân viên. Tuy nhiên, tại phiên điều trần Quốc hội tháng 6, ông Powell phủ nhận nhiều hạng mục đó nằm trong phương án mới nhất.
“Không có phòng ăn V.I.P.; không có cẩm thạch mới,” ông nói. “Chúng tôi tháo phần cẩm thạch cũ ra rồi lắp lại. Chúng tôi chỉ dùng cẩm thạch mới ở những chỗ cẩm thạch cũ bị vỡ. Và cũng không có thang máy đặc biệt — chỉ là những thang máy cũ vốn đã ở đó từ trước.”
Ông Powell nói thêm rằng kế hoạch dự án “liên tục được điều chỉnh” và một số hạng mục từng đưa vào ban đầu đã bị loại bỏ.
Sau lời điều trần của ông Powell, Fed đăng một bài “Hỏi–Đáp thường gặp” trên website để tái khẳng định các phát biểu của ông trước Quốc hội. Khi giải thích lý do vượt chi phí, Fed dẫn các khoản tăng giá vật liệu, thiết bị, nhân công, cũng như những tình huống không lường trước như lượng amiăng nhiều hơn dự đoán và tình trạng ô nhiễm đất.
Nguồn nytimes
