Iran rơi vào tình trạng mất kết nối internet trên diện rộng từ hôm thứ Năm, trong bối cảnh các cuộc biểu tình đòi lật đổ chính quyền Hồi giáo lan ra nhiều thành phố và gia tăng nhanh chóng về quy mô, theo lời các nhân chứng và các tổ chức giám sát.
Việc cắt internet diễn ra chỉ một ngày sau khi lãnh đạo ngành tư pháp và các cơ quan an ninh Iran tuyên bố sẽ trấn áp mạnh tay mọi hành động biểu tình. Tuy nhiên, các cảnh báo cứng rắn này không ngăn được làn sóng xuống đường.
Nhiều nhân chứng cho biết tối thứ Năm, những đám đông lớn đã tụ tập tại nhiều khu vực ở Tehran, cũng như tại các thành phố lớn khác như Mashhad, Bushehr, Shiraz và Isfahan. Thành phần tham gia rất đa dạng, gồm cả nam lẫn nữ, người trẻ và người cao tuổi. Do lo ngại bị trả đũa, các nhân chứng yêu cầu không công bố danh tính.
Tại Tehran, người biểu tình hô vang các khẩu hiệu như “Đả đảo Khamenei” và “tự do, tự do” — những tiếng hô có thể nghe thấy từ nhiều dãy phố, kể cả tại các khu dân cư vốn trước đây ít tham gia biểu tình.
Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy nhiều tòa nhà chính phủ bị đốt cháy, đặc biệt tại thủ đô. Dù phần lớn các cuộc tụ tập ban đầu diễn ra ôn hòa, bạo lực đã bùng phát muộn hơn trong đêm, với cảnh đốt xe cộ, công trình và các vật dụng trên đường phố. Một số đoạn video được xác minh cho thấy hàng nghìn người tràn ngập các quảng trường và tuyến phố lớn ở Tehran.
Tại Karaj, vùng ngoại ô phía tây thủ đô, hình ảnh cho thấy người biểu tình tháo chạy sau khi có tiếng súng, dù chưa rõ ai là bên nổ súng.
Theo dữ liệu từ các tổ chức theo dõi internet, mức độ kết nối tại Iran đã sụt giảm gần như hoàn toàn vào chiều thứ Năm, cho thấy đất nước gần như bị cô lập khỏi mạng internet toàn cầu. Giới chức Iran chưa đưa ra giải thích chính thức, nhưng nước này từng nhiều lần cắt internet trong các giai đoạn bất ổn, với lý do an ninh quốc gia.
Các nhà quan sát nhân quyền cho rằng việc cắt internet là công cụ quen thuộc của chính quyền Iran nhằm cô lập người biểu tình, hạn chế liên lạc giữa các nhóm trong nước và ngăn dòng thông tin ra bên ngoài.
Làn sóng biểu tình hiện nay là đợt mới nhất trong chuỗi các cuộc phản kháng kéo dài nhiều thập niên chống lại sự cai trị độc đoán của giới giáo sĩ Hồi giáo. Nhiều nhóm đối lập trong và ngoài nước đã công khai kêu gọi người dân xuống đường, trong đó có cả các nhân vật đối lập nổi bật và những nhà hoạt động dân chủ đang bị giam giữ.
Tại một số thành phố, người dân cho biết lực lượng an ninh buộc phải rút lui trước quy mô đám đông. Ở nhiều nơi khác, người biểu tình nhận được sự ủng hộ công khai từ người đi đường, tài xế và cư dân các khu chung cư.
Giới chức Iran cáo buộc các thế lực bên ngoài, đặc biệt là Israel, đứng sau các cuộc biểu tình, trong khi một số quan chức thừa nhận nội bộ chính quyền đang lúng túng trước quy mô và tốc độ lan rộng của phong trào. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo có thể sẽ được huy động để kiểm soát tình hình.
Dù các khẩu hiệu thể hiện nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau, điểm chung nổi bật là yêu cầu chấm dứt chế độ Hồi giáo hiện tại.
Các tổ chức nhân quyền quốc tế cho biết ít nhất vài chục người biểu tình đã thiệt mạng trong những ngày gần đây, trong đó có cả trẻ em. Ngoài ra, nhiều nhà hoạt động, influencer và người ủng hộ phong trào đã bị bắt trong các cuộc đột kích ban đêm.
Song song với biểu tình, tiểu thương tại nhiều khu chợ truyền thống lớn đã đồng loạt đóng cửa, phản đối tình trạng kinh tế suy sụp và đồng nội tệ mất giá. Nếu các cuộc đình công này kéo dài, nền kinh tế Iran có nguy cơ rơi vào tình trạng tê liệt nghiêm trọng.
Nguồn nytimes
