CaliToday News – Hàng trăm người tiêu dùng đang đệ đơn kiện các nhà sản xuất thuốc chủ vận thụ thể GLP-1, với cáo buộc nhóm thuốc này làm tăng nguy cơ mắc một dạng mất thị lực hiếm gặp mang tên NAION (bệnh thần kinh thị giác thiếu máu cục bộ trước không do viêm động mạch).
Theo The Wall Street Journal, các nguyên đơn cho rằng thuốc đã trực tiếp gây ra NAION – tình trạng lượng máu đến dây thần kinh thị giác bị sụt giảm đột ngột, dẫn đến mất thị lực bất ngờ. Viện Mắt Quốc gia và Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ mô tả đây là “đột quỵ mắt” và là nguyên nhân phổ biến nhất gây tổn thương dây thần kinh thị giác cấp tính ở người trên 50 tuổi.
Bác sĩ Douglas Lazzaro, chuyên gia nhãn khoa tại NYU Langone Health, cảnh báo: “Vấn đề của NAION là không có phương pháp điều trị, vì vậy nó có thể gây mất thị lực rất nghiêm trọng.”
Các hãng dược bị kiện gồm Novo Nordisk (sản xuất Ozempic và Wegovy) và Eli Lilly (sản xuất Mounjaro và Zepbound) đều bác bỏ cáo buộc. Novo Nordisk khẳng định các vụ kiện là vô căn cứ và viện dẫn nghiên cứu do hãng tài trợ cho thấy thuốc không làm tăng nguy cơ NAION. Về phía Eli Lilly, công ty cho biết vẫn tiếp tục theo dõi dữ liệu an toàn nhưng nhấn mạnh các nghiên cứu hiện tại chưa chứng minh thuốc GLP-1 gây ra bệnh này.
Phần lớn nghiên cứu hiện nay tập trung vào semaglutide thay vì tirzepatide. Năm 2024, nghiên cứu của Trường Y Harvard đăng trên tạp chí JAMA Ophthalmology cho thấy bệnh nhân đái tháo đường típ 2 dùng semaglutide có nguy cơ tương đối mắc NAION cao hơn khoảng 4 lần, dù nguy cơ tuyệt đối vẫn rất thấp. Một phân tích dữ liệu trên 37 triệu người trưởng thành công bố năm 2025 trên cùng tạp chí cũng ghi nhận người dùng semaglutide có nguy cơ NAION tăng nhẹ so với nhóm dùng thuốc ức chế SGLT2. Dù vậy, các tác giả đều nhấn mạnh đây chỉ là nghiên cứu quan sát và chưa thể chứng minh quan hệ nhân quả.
Về mặt pháp lý, FDA đang rà soát các bằng chứng sẵn có, chưa đưa ra kết luận semaglutide gây bệnh và chưa phát cảnh báo an toàn. Trong khi đó, Cơ quan Dược phẩm Châu Âu kết luận đã có đủ bằng chứng về mối liên hệ tiềm ẩn để khuyến nghị bổ sung NAION như một phản ứng có hại “rất hiếm gặp” vào thông tin sản phẩm semaglutide tại châu Âu.
NAION thường gây mất thị lực đột ngột, không đau ở một bên mắt ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng. Các triệu chứng khác gồm nhìn mờ, mờ mắt, mất thị trường ngoại vi hoặc giảm thị lực màu sắc. Tình trạng mất thị lực thường là vĩnh viễn và căn bệnh này khá hiếm gặp, với khoảng 2 đến 10 ca trên 100.000 người mỗi năm.
Các yếu tố nguy cơ lớn nhất của bệnh gồm tuổi tác, đái tháo đường, cao huyết áp, mỡ máu cao, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và hút thuốc. Do nhiều người dùng GLP-1 vốn đã mắc đái tháo đường hoặc béo phì, các chuyên gia nhận định chính các bệnh nền này có thể là nguyên nhân gây vấn đề thị lực, khiến các nghiên cứu quan sát khó phân biệt ranh giới.
Các chuyên gia nhấn mạnh người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc GLP-1 khi chưa trao đổi với bác sĩ, bởi lợi ích đã được chứng minh của thuốc vẫn vượt trội so với nguy cơ tiềm ẩn. Bác sĩ Lazzaro cho biết, ông chỉ khuyên bệnh nhân không nên dùng semaglutide nếu kết quả khám mắt phát hiện tình trạng “gai thị có nguy cơ” (đặc điểm dây thần kinh thị giác bị chèn ép, quá chặt), còn lại lợi ích sức khỏe tổng thể của thuốc vẫn lớn hơn rủi ro.
Ban tập viên CaliToday
