CaliToday News – Khi Trái Đất ấm lên và dân số già hóa, hàng triệu người cao tuổi có thể phải đối mặt với mức nhiệt vượt quá khả năng dung nạp của cơ thể. Một nghiên cứu mới từ Đại học Stanford đăng trên tạp chí The Lancet Planetary Health chỉ ra rằng giới hạn chịu nhiệt của người từ 60 tuổi trở lên đến sớm hơn rất nhiều so với những hiểu biết trước đây.
Trước đây, các mô hình dự báo toàn cầu về mức nhiệt vượt quá khả năng kiểm soát của cơ thể chủ yếu lấy thanh niên khỏe mạnh ở độ tuổi 20 làm mốc chuẩn. Nghiên cứu của Stanford là công trình đầu tiên dự báo mức độ phơi nhiễm toàn cầu đối với trạng thái “căng thẳng nhiệt không thể bù trừ” (uncompensable heat stress) — tình trạng nhiệt độ môi trường vượt quá khả năng duy trì thân nhiệt ổn định của cơ thể — theo từng nhóm tuổi khác nhau.
Tác giả chính Qinqin Kong, học giả sau tiến sĩ tại Đại học Stanford, cho biết việc vượt qua ngưỡng nhiệt không gây tử vong ngay lập tức, nhưng thân nhiệt sẽ liên tục tăng. Nếu tiếp xúc kéo dài, tình trạng này có thể dẫn đến các chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong. Kết quả từ các thử nghiệm có kiểm soát trong phòng thí nghiệm cho thấy ngưỡng nhiệt khiến người từ 60 tuổi trở lên mất khả năng cân bằng nhiệt thấp hơn từ 8,5 đến 13,5 độ so với người trẻ tuổi (tùy thuộc vào độ ẩm).
Nguyên nhân bắt nguồn từ quá trình lão hóa: tuyến mồ hôi hoạt động kém hiệu quả, mạch máu giảm khả năng hỗ trợ tản nhiệt, phản xạ khát nước suy yếu dẫn đến nguy cơ mất nước cao hơn. Ngoài ra, các bệnh lý mạn tính và thuốc điều trị thường gặp ở người cao tuổi cũng cản trở quá trình tiết mồ hôi và lưu thông máu.
Khi đưa các yếu tố đặc thù theo độ tuổi vào mô hình, bức tranh rủi ro gia tăng đáng kể:
- Ở mức nóng lên 2,7 độ: Khoảng 22% người từ 60 tuổi trở lên trên toàn cầu (khoảng 290 triệu người) được dự báo sẽ trải qua ít nhất 180 giờ mỗi năm trong điều kiện thời tiết vượt quá ngưỡng chịu đựng theo độ tuổi. Người trẻ chỉ gặp mức độ phơi nhiễm tương đương khi nhiệt độ nóng lên tới 7,2 độ.
- Mỗi độ tăng thêm: Có thể khiến thêm khoảng 1 tỷ người từ 15 tuổi trở lên phơi nhiễm ít nhất 180 giờ nhiệt độ cực đoan như vậy mỗi năm.
- Ở mức nóng lên 5,4 độ: Người cao tuổi tại một số khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất ở Nam Á và Vịnh Ba Tư có thể phải đối mặt với điều kiện khắc nghiệt này cả ngày lẫn đêm trong 3 tháng liên tiếp hàng năm.
Đồng tác giả Eran Bendavid, giáo sư y khoa tại Stanford, nhận định thế giới đang già đi và ấm lên đồng thời, tạo ra sự hội tụ nguy hiểm. Nam Á và Bán đảo Ả Rập là những khu vực có mức độ hội tụ khốc liệt nhất giữa già hóa dân số và căng thẳng nhiệt không thể bù trừ.
Chuyên gia Cushing lưu ý yếu tố bất bình đẳng kinh tế – xã hội, khi các hộ thu nhập thấp, người vô gia cư và lao động ngoài trời có ít điều kiện tiếp cận máy điều hòa hay nhà ở an toàn để phòng tránh rủi ro. Kong nhấn mạnh các kế hoạch ứng phó nắng nóng cần nhìn nhận mức độ rủi ro khác nhau giữa các nhóm tuổi, bên cạnh nhiệm vụ then chốt là giải quyết nguyên nhân gốc rễ: tình trạng ấm lên toàn cầu tiếp diễn.
Ban tập viên CaliToday
