CALITODAY (04/5/2026): Iran đã nổ súng vào các tàu chiến Mỹ hôm thứ Hai 04/5, và quân đội Mỹ đã đáp trả, phá hủy 6 tàu nhỏ của Iran, theo Đô đốc Brad Cooper, lãnh đạo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ.
Hành động này diễn ra sau lúc căng thẳng gia tăng, khi Iran cảnh báo sẽ không cho phép bất kỳ sự di chuyển nào qua eo biển Hormuz, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Trump tuyên bố hôm Chủ nhật 03/5 rằng Mỹ sẽ hỗ trợ giải phóng các tàu bị mắc kẹt tại eo biển quan trọng này kể từ khi chiến tranh giữa hai nước bắt đầu.
Sau đây là các tin chi tiết:
Iran đã nổ súng vào các tàu chiến của Mỹ ở Trung Đông vào thứ Hai 04/5, và quân đội Mỹ đã đáp trả bằng cách tiêu diệt 6 tàu nhỏ cảm tử siêu tốc của Iran, theo lời Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) là Tướng Brad Cooper.
Quân đội Mỹ cũng đã đánh chặn các tên lửa hành trình và máy bay không người lái của Iran khi chính quyền Trump triển khai nỗ lực đưa các tàu hàng đi qua eo biển Hormuz, khu vực đã gần như bị phong tỏa trong những tuần gần đây, Cooper cho biết trong cuộc họp báo với các phóng viên vào thứ Hai 04/5.
Cooper nói rằng ông đã “khuyến cáo mạnh mẽ” Iran tránh xa các tài sản quân sự của Mỹ khi Ngũ Giác Đài tiếp tục triển khai “Project Freedom”, đồng thời cho biết lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ — ngăn các tàu rời cảng Iran thoát khỏi khu vực — sẽ vẫn được duy trì.
Cooper cho biết nhiều tàu khu trục của Hải quân Mỹ đang được triển khai tại Vịnh Ba Tư, đồng thời nói thêm rằng Mỹ đã “tạo ra một hành lang hiệu quả” qua các bãi mìn của Iran để tàu thương mại có thể đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Theo ông, hiện có tàu từ 87 quốc gia đang hiện diện tại Vịnh Ba Tư. Ông cũng cho biết quân đội Mỹ đã liên hệ với hàng chục tàu và công ty vận tải trong vòng 12 giờ qua để “khuyến khích lưu thông hàng hải” qua eo biển Hormuz như một phần của “Project Freedom” của Tổng thống Trump.
Những phát biểu của Cooper được đưa ra trong bối cảnh hai tàu chở hàng đã đi qua eo biển Hormuz vào thứ Hai, với các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Hải quân Mỹ bảo vệ các tàu này ở Vịnh Ba Tư.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang gia tăng, đe dọa thỏa thuận ngừng bắn đã có hiệu lực từ tháng trước.
Iran cũng đã tấn công các đồng minh của Mỹ dọc theo Vịnh Ba Tư vào thứ Hai hôm nay.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) báo cáo có tên lửa và máy bay không người lái của Iran bay qua không phận của họ, trong đó Bộ Quốc phòng nước này cho biết đã đánh chặn ba tên lửa hành trình, còn một quả khác rơi xuống biển.
Trump kêu gọi Hàn Quốc tham gia cuộc chiến với Iran sau khi tàu bị tấn công
Tổng thống Donald Trump hôm thứ Hai 04/5 đã kêu gọi Hàn Quốc tham gia cuộc chiến với Iran sau khi Seoul báo cáo một vụ nổ trên một con tàu di chuyển qua Eo biển Hormuz, nơi Iran đã phong tỏa trong bối cảnh chiến tranh với Hoa Kỳ và Israel.
Ông Trump cho biết vào Chủ nhật rằng Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống các tàu đi qua eo biển Hormuz, điều mà Iran đã cảnh báo sẽ khiến họ nổ súng vào các tàu này.
“Iran đã tấn công một số quốc gia không liên quan liên quan đến hoạt động di chuyển tàu trong chiến dịch ‘PROJECT FREEDOM’, bao gồm một tàu chở hàng của Hàn Quốc. Có lẽ đã đến lúc Hàn Quốc tham gia nhiệm vụ này!” ông Trump viết trên Truth Social.
“Chúng tôi đã bắn hạ bảy chiếc thuyền nhỏ, hay như họ gọi là ‘thuyền cao tốc’. Đó là tất cả những gì họ còn lại,” ông nói thêm.
Seoul vẫn đang điều tra nguyên nhân vụ nổ trên con tàu của Hyundai Merchant Marine đang di chuyển qua eo biển Hormuz. Bộ Ngoại giao nước này chưa loại trừ khả năng đây là một vụ tấn công.
Theo Reuters, mặc dù có 24 thành viên thủy thủ đoàn, bao gồm 6 công dân Hàn Quốc, trên tàu, nhưng không có thương vong.
“Chính phủ chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với các quốc gia liên quan về vấn đề này và thực hiện các biện pháp cần thiết để đảm bảo an toàn cho các tàu và thủy thủ đoàn của chúng tôi trong eo biển Hormuz,” Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết trong một tuyên bố.
Tổng cộng có 26 tàu của Seoul vẫn bị mắc kẹt do việc đóng cửa điểm nghẽn quan trọng này. Hàn Quốc phụ thuộc vào Trung Đông cho 70% nguồn dầu thô và khoảng 20% nguồn khí hóa lỏng nhập khẩu.
Trước đó, ông Trump đã chỉ trích Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức và các quốc gia khác vì không can thiệp để đảm bảo eo biển Hormuz được mở lại nhanh chóng.
Các lời đe dọa của Iran về việc bắn vào những tàu không mong muốn đi qua eo biển cùng với sự phong tỏa hải quân của Mỹ đã hạn chế hoạt động thương mại, làm tăng chi phí năng lượng và gây biến động thị trường dầu thô.
Các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn đang bế tắc khi cả hai bên đều bác bỏ các đề xuất của nhau về một thỏa thuận ngừng bắn dài hạn.
Cuba “sẵn sàng tự vệ” nếu bị tấn công
Đại sứ Cuba tại Liên Hợp Quốc Ernesto Soberón Guzmán hôm thứ Hai 04/5 cho biết Havana “sẵn sàng tự vệ” nếu bị Mỹ tấn công, sau nhiều tháng Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa dầu mỏ và đe dọa can thiệp chính trị từ chính quyền Trump.
“Nếu ai đó nghĩ rằng những từ như ‘đầu hàng’, ‘khuất phục’ hay ‘sụp đổ’ có trong từ điển của người dân Cuba, thì họ đã hoàn toàn sai lầm,” Guzmán nói trong một cuộc phỏng vấn trên Fox News.
“Trong từ điển của Cuba, bạn sẽ thấy những từ như ‘kiên cường’, ‘kháng cự’, ‘bảo vệ chủ quyền’ và ‘bảo vệ độc lập’,” ông nói thêm.
Hôm thứ Sáu 01/5, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt đối với các quan chức Cuba bị Mỹ xác định là tham nhũng, cũng như những người làm việc trong các lĩnh vực năng lượng, quốc phòng, tài chính hoặc an ninh.
Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Bruno Rodríguez cho rằng biện pháp mới này là “bất hợp pháp” và “lạm dụng”.
Ông nói thêm trong một tuyên bố hôm Chủ nhật rằng:
“Sự gia tăng các biện pháp cưỡng chế đơn phương, các cuộc chiến nhận thức hoặc phi truyền thống, việc chiếm đóng lãnh thổ, tịch thu tài nguyên thiên nhiên, và sự coi thường cũng như vi phạm luật pháp quốc tế… đang đẩy thế giới vào một cuộc khủng hoảng đa chiều và đe dọa Cuba – quốc gia đang nằm trong tầm ngắm của chủ nghĩa đế quốc Mỹ.”
Những phát biểu của Guzmán lặp lại lời kêu gọi bảo vệ chủ quyền của Cuba và diễn ra sau khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thúc đẩy thay đổi chế độ tại Havana, dù điều này bị lãnh đạo Cuba bác bỏ.
Vào tháng 3, Rubio cho biết lệnh cấm vận của Mỹ “gắn liền với sự thay đổi chính trị trên đảo”, sau khi Trump tuyên bố có thể xảy ra một “cuộc tiếp quản thân thiện” ở Cuba sau khi bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.
“Luật thì đã được ban hành, nhưng vấn đề cốt lõi là nền kinh tế của họ không hoạt động. Đó là một nền kinh tế rối loạn chức năng,” Rubio nói, đồng thời lưu ý Cuba từng phụ thuộc vào trợ cấp từ Liên Xô cũ và sau đó là Venezuela.
“Giờ họ không còn trợ cấp nữa, nên đang gặp rất nhiều khó khăn, và những người đang lãnh đạo không biết cách khắc phục, vì vậy họ cần những người mới thay thế,” ông nói thêm.
Tình trạng thiếu năng lượng và điện tại Cuba – trầm trọng hơn do lệnh cấm vận – đã làm gián đoạn dịch vụ bệnh viện cho bệnh nhân mãn tính và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của nhiều người dân.
Mexico đã gửi hai tàu viện trợ tới Cuba, và hôm thứ Hai, Guzmán cho biết Havana sẵn sàng tiếp nhận thêm viện trợ từ Mỹ.
“Bạn biết đấy, chúng tôi đã có một cuộc diễu hành vào thứ Sáu 01/5 vừa rồi… như một phần của lễ kỷ niệm Ngày Lao động, với 500.000 người tại Havana và hơn 5 triệu người trên toàn quốc, nói rằng chúng tôi sẵn sàng đối thoại với Mỹ nhưng cũng sẵn sàng bảo vệ chủ quyền và độc lập của mình,” ông nói trên Fox News.
Guzmán nhấn mạnh rằng bất kỳ quan hệ ngoại giao nào cũng phải “dựa trên nguyên tắc có đi có lại, bình đẳng, tôn trọng, chủ quyền và độc lập, và không can thiệp vào công việc nội bộ.”
Các cuộc thăm dò tồi tệ của Trump báo hiệu rắc rối cho GOP trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026
Tỷ lệ không ủng hộ Tổng thống Trump đang tăng mạnh có nguy cơ trở thành gánh nặng cho các ứng viên Đảng Cộng hòa ở các vị trí cấp thấp hơn, khi đảng này tìm cách duy trì “thế tam quyền” mong manh của mình vào tháng 11.
Một cuộc thăm dò của ABC News/Washington Post/Ipsos công bố hôm Chủ nhật 04/5 cho thấy mức không ủng hộ ông đạt mức cao mới — 62%, trong khi 37% nói rằng họ ủng hộ cách ông điều hành đất nước. Gần ba phần tư không hài lòng với cách ông xử lý chi phí sinh hoạt (76%) và lạm phát (72%), và hai phần ba người được hỏi cũng có đánh giá tương tự về xung đột với Iran.
Các kết quả thăm dò này, cùng với điểm số thấp trong các khảo sát tương tự, có thể gây nguy hiểm cho các ứng viên GOP trong một chu kỳ bầu cử đang dần giống với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2018, vốn bị thúc đẩy bởi tâm lý chống Trump.
Người phát ngôn Tòa Bạch Ốc Davis Ingle nói với The Hill rằng điều quan trọng nhất đối với người dân Mỹ là có một Tổng tư lệnh hành động quyết đoán để loại bỏ các mối đe dọa và bảo vệ họ, và đó chính là điều ông Trump đã làm với chiến dịch “Operation Epic Fury”.
Ông Ingle nói thêm rằng Trump đã vận động tranh cử với lời hứa ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân và ông đã giữ lời. Ông nhấn mạnh Tổng thống không đưa ra các quyết định an ninh quốc gia quan trọng dựa trên các cuộc thăm dò dư luận thay đổi, mà dựa trên lợi ích tốt nhất của người dân Mỹ.
Tuy nhiên, các cuộc thăm dò gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ Trump đang giảm mạnh, trong khi tỷ lệ không ủng hộ liên tục đạt mức cao mới.
Một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos tuần trước cũng cho thấy mức ủng hộ tổng thể của ông xuống mức thấp nhất trong nhiệm kỳ thứ hai, với điểm số thấp tương tự về kinh tế và chính sách đối ngoại.
Trump cho rằng ông đã “chiến thắng về khả năng chi trả” và kiểm soát lạm phát, đổ lỗi cho người tiền nhiệm đồng thời ca ngợi các mức thuế quan rộng rãi và dự luật cắt giảm thuế lớn được thông qua năm ngoái.
Tuy nhiên, vào tháng 3, tỷ lệ lạm phát hàng năm đạt 3,5%, tăng từ 2,8% vào tháng 2, bất chấp việc Trump gọi đó là “lạm phát giả” và hứa rằng chi phí tăng chỉ là khó khăn ngắn hạn. Tỷ lệ thất nghiệp cũng ở mức 4,3% trong tháng 3, tăng từ 4% vào tháng 1, theo Cục Thống kê Lao động.
Mức ủng hộ của Trump về kinh tế đã giảm 8 điểm phần trăm từ tháng 3 đến tháng 4 theo khảo sát của AP-NORC. Dù đa số cử tri Cộng hòa vẫn đánh giá tích cực các chính sách kinh tế của Trump, tỷ lệ này đã giảm từ 74% xuống 62% chỉ trong một tháng — một thay đổi đáng kể trong nhóm cử tri cốt lõi của ông.
Đảng Dân chủ đã cố gắng biến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thành một cuộc trưng cầu dân ý về Tổng thống và đảng của ông.
Spencer Kimball, giám đốc điều hành Emerson College Polling, cho biết Đảng Dân chủ sẽ nói rằng cuộc bầu cử này xoay quanh Trump, thay vì cương lĩnh hay vấn đề chính sách của họ. Trong khi đó, Đảng Cộng hòa sẽ phải tìm cách tạo khoảng cách với một số chính sách của Trump, đồng thời đưa ra lý do khác để cử tri ủng hộ họ — điều này đặt họ vào tình thế khó khăn.
Tỷ lệ ủng hộ của Trump cũng bị ảnh hưởng bởi các vấn đề khác trong nửa đầu nhiệm kỳ thứ hai, bao gồm chính sách nhập cư và gần đây là chiến tranh với Iran. Xung đột quốc tế này đã bắt đầu ảnh hưởng đến giá xăng dầu do giá năng lượng tăng cao.
Mỹ đang cố gắng làm trung gian cho một thỏa thuận hạt nhân mới với Tehran sau khi Trump rút khỏi thỏa thuận trong nhiệm kỳ đầu. Iran cuối tuần qua đã đưa ra lời đe dọa mới liên quan đến eo biển Hormuz — tuyến đường quan trọng cho ngành dầu mỏ — vốn đã bị gián đoạn do xung đột.
Chỉ 32% người Mỹ trong khảo sát AP-NORC ủng hộ cách Trump xử lý vấn đề Iran, dù ông tuyên bố Mỹ đã “chiến thắng” trong cuộc xung đột.
Trong khảo sát của Reuters, 61% người Mỹ phản đối các cuộc không kích của Mỹ vào Iran, bao gồm 25% cử tri Cộng hòa và 67% cử tri độc lập.
Chiến lược gia Cộng hòa Jason Cabel Roe cho rằng thị trường phản ứng không chỉ với nguồn cung mà còn với sự ổn định. Nếu tình hình ổn định, giá dầu và giá xăng có thể giảm nhanh, từ đó giảm chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, ông cảnh báo điều này cần xảy ra trước mùa hè để có tác động rõ rệt trước bầu cử.
Các con số thăm dò kém của Trump có thể gây bất lợi lớn cho Đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi đảng của tổng thống đương nhiệm thường mất ghế sau bầu cử tổng thống.
Đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm 3 ghế để kiểm soát Hạ viện và 4 ghế để kiểm soát Thượng viện, và cơ hội đó đang tăng lên khi mức ủng hộ Trump giảm.
Theo trung bình thăm dò của Decision Desk HQ, nếu bầu cử Quốc hội diễn ra hôm nay, Đảng Dân chủ đang dẫn trước 5 điểm phần trăm (46% so với 41% của GOP), trong khi mùa thu năm ngoái hai đảng gần như ngang nhau.
Cả hai đảng đều có mức độ thiện cảm âm, nhưng Đảng Cộng hòa có mức tiêu cực cao hơn (-17%) so với Đảng Dân chủ (-14%).
Đảng Dân chủ gần đây cũng huy động cử tri tốt hơn trong các cuộc bầu cử ngoài chu kỳ, làm dấy lên câu hỏi liệu xu hướng này có tiếp diễn vào tháng 11 hay không.
Scott Tranter của DDHQ cho rằng điểm tích cực là tỷ lệ ủng hộ Trump biến động và có thể quay lại mức trung bình khoảng 40–45%. Tuy nhiên, ông cảnh báo Đảng Cộng hòa vẫn đối mặt với rủi ro vì họ phụ thuộc vào sức hút của Trump để thúc đẩy cử tri và gây quỹ.
Một quan chức Tòa Bạch Ốc giấu tên thừa nhận rằng “tình hình hiện tại cho thấy chúng tôi có thể đã thua trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.”
Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng thăm dò xấu và môi trường kinh tế yếu không nhất thiết đồng nghĩa Đảng Cộng hòa sẽ mất thêm ghế. Dù nhiều ứng viên Dân chủ gây quỹ tốt hơn, các tổ chức và siêu PAC của Cộng hòa vẫn có lợi thế tài chính.
Ví dụ, Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa có khoảng 117 triệu USD, trong khi Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ chỉ có khoảng 14 triệu USD và nợ hơn 18 triệu USD.
Ngoài ra, việc phân chia lại khu vực bầu cử (redistricting), được thúc đẩy bởi phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao về Đạo luật Quyền Bầu cử, khiến việc dự đoán kết quả càng khó khăn hơn.
Các nỗ lực phân chia lại khu vực đang tạo ra ít khu vực cạnh tranh hơn, với nhiều khu vực nghiêng hẳn về một đảng. Điều này khiến việc dự đoán mức độ mất ghế của đảng tổng thống trở nên khó khăn hơn so với các cuộc bầu cử trước như năm 2006 hay 2010.
Nổ súng gần National Mall; báo chí được hộ tống rời khỏi North Lawn
Một người qua đường đã bị bắn sau một vụ xô xát liên quan đến Cơ quan Mật vụ (Secret Service) vào thứ Hai 04/5 gần National Mall, sự việc khiến Tòa Bạch Ốc lo ngại và buộc lực lượng an ninh sơ tán báo chí khỏi khu North Lawn.
Vụ nổ súng xảy ra tại khu vực giao giữa đường 15th Street và Independence Avenue, gần Đài tưởng niệm Washington, vào khoảng 3:30 chiều (giờ EDT), theo thông tin từ giới chức an ninh.
Một người đàn ông được Cơ quan Mật vụ mô tả là “cá nhân khả nghi” cũng bị bắn trong sự việc này.
“Chiều nay, các nhân viên mặc thường phục của chúng tôi trong quá trình tuần tra khu vực bên ngoài Tòa Bạch Ốc đã phát hiện một cá nhân khả nghi có vẻ mang theo vũ khí. Họ đã yêu cầu lực lượng cảnh sát mặc đồng phục hỗ trợ để tiếp cận người này,” Phó Giám đốc Cơ quan Mật vụ Matthew Quinn nói với phóng viên.
“Khi tiếp cận, người này bỏ chạy một đoạn, rút súng ra và nổ súng về phía các nhân viên của chúng tôi. Một người đã bị trúng đạn và được đưa đến bệnh viện,” ông nói thêm.
Cơ quan Mật vụ đã đáp trả bằng hỏa lực khi người này nổ súng. Người đó bị bắn trúng và cũng đã được đưa tới bệnh viện.
Ông Quinn cho biết cơ quan chưa xác định được động cơ của nghi phạm.
Ông nói người qua đường bị trúng đạn là một trẻ vị thành niên và không bị thương đe dọa tính mạng.
“Tôi có thể xác nhận rằng ít nhất một người, chúng tôi tin là chỉ một người qua đường, đã bị trúng đạn do nghi phạm gây ra,” ông Quinn nói.
“Người đó là một trẻ vị thành niên, không bị thương nguy hiểm đến tính mạng nhưng cũng đang được điều trị tại bệnh viện,” ông nói thêm.
Một khẩu súng đã được thu hồi tại hiện trường.
Hiện chưa rõ vụ nổ súng có liên quan gì đến Tòa Bạch Ốc hoặc Tổng thống Trump hay không, và sự việc xảy ra khá xa khuôn viên Tòa Bạch Ốc.
Đài tưởng niệm Washington nằm ở phía nam Tòa Bạch Ốc, cách hơn một dặm. Khu vực Independence Avenue và 15th Street SW nằm cách đó thêm vài khu phố.
Báo chí ngay lập tức được hộ tống rời khỏi North Lawn sau tiếng súng và được đưa vào phòng họp báo để trú ẩn cho đến khi được thông báo an toàn.
“Cảnh sát Thủ đô (MPD) đang có mặt tại hiện trường điều tra ở 15th Street và Independence Ave, SW. Khu vực đã được phong tỏa an toàn,” Sở Cảnh sát Washington D.C. viết trên X.
“Tránh khu vực này vì các tuyến đường sẽ bị đóng trong vài giờ. Sẽ có thêm cập nhật khi thông tin được xác nhận,” họ cho biết.
Căng thẳng đang gia tăng quanh Tòa Bạch Ốc sau khi một người mang súng ngắn, súng săn và nhiều dao đã vượt qua an ninh trong buổi tiệc thường niên của Hiệp hội Phóng viên Tòa Bạch Ốc hơn một tuần trước.
Người này bị nghi ngờ âm mưu ám sát Tổng thống Trump.
Ông Trump đang ở Tòa Bạch Ốc phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp Nhỏ vào thời điểm xảy ra sự việc.
Phó Tổng thống Vance có đoàn xe hộ tống đi qua khu vực này trước khi xảy ra vụ nổ súng, theo Cơ quan Mật vụ.
Iran bị đe dọa ngừng bắn khi “Dự án Freedom” của ông Trump làm gia tăng căng thẳng ở eo biển Hormuz
Lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đang đứng trước nguy cơ sụp đổ sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ “dẫn đường” cho các tàu qua eo biển Hormuz trong một nỗ lực mà ông gọi là “Dự án Freedom”, bắt đầu từ thứ Hai.
Đáp lại, lực lượng vũ trang Iran tuyên bố sẽ không cho phép tàu chiến Mỹ hoặc tàu thương mại đi qua nếu không có sự cho phép của Tehran.
Lực lượng Iran đã nổ súng vào tàu chiến và tàu thương mại của Mỹ vào thứ Hai, theo lời Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (Centcom), Đô đốc Brad Cooper. Ông nói lực lượng Mỹ đã đáp trả và phá hủy sáu tàu nhỏ của Iran.
Ông Cooper không xác nhận liệu lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran có chấm dứt hay chưa.
Tình hình đang đe dọa tái khởi động một cuộc chiến vốn đã tạm dừng trong thời gian ngừng bắn và có thể khiến giá xăng dầu tiếp tục tăng cao. Nó cũng có thể làm gia tăng căng thẳng trong Quốc hội Mỹ, sau khi ông Trump nói với các Dân biểu tuần trước rằng cuộc chiến đã kết thúc khi đã vượt mốc 60 ngày.
Ông Trump công bố “Dự án Freedom” trong một bài đăng trên Truth Social vào Chủ nhật, nói rằng các quốc gia khác đã yêu cầu Mỹ giúp “giải phóng” các tàu của họ đang bị “kẹt” ở eo biển Hormuz.
Kế hoạch này không bao gồm hộ tống quân sự trực tiếp, nhưng tàu Hải quân Mỹ sẽ hiện diện gần khu vực, đồng thời cung cấp thông tin về tuyến hàng hải an toàn cho các tàu thương mại, theo Axios và The Wall Street Journal.
Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ cho biết sẽ triển khai tàu khu trục tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay trên không và trên biển, các hệ thống không người lái đa miền, cùng 15.000 quân nhân để hỗ trợ chiến dịch. Tuy nhiên, họ không nói rõ các lực lượng này sẽ “dẫn đường” tàu như thế nào.
Ông Cooper nói quân đội Mỹ đã “cảnh báo mạnh mẽ” Iran tránh xa các lực lượng Mỹ trong khu vực, và lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nhằm ngăn tàu rời cảng Iran vẫn tiếp tục có hiệu lực.
Tính đến thứ Hai, quân đội Mỹ đã chuyển hướng 50 tàu thương mại cố gắng vượt qua khu vực này, Centcom cho biết.
Tướng Iran Ali Abdollahi trước đó cảnh báo Tehran sẽ tấn công “bất kỳ lực lượng nước ngoài nào” cố tiếp cận hoặc đi vào eo biển, “đặc biệt là quân đội Mỹ”. Ông nói việc đi qua khu vực này phải được phối hợp với Iran “trong mọi hoàn cảnh”.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói rằng Dự án Freedom không được phối hợp với Iran và đây là kế hoạch đã được chuẩn bị từ trước, đồng thời cảnh báo Mỹ sẵn sàng tái tham chiến nếu Iran tấn công tàu Mỹ.
Một số Dân biểu bày tỏ hoài nghi về kế hoạch, cho rằng chưa rõ hiệu quả thực tế.
Cựu đô đốc hải quân James Stavridis cũng nói rằng việc mở và duy trì an toàn cho eo biển này sẽ “cực kỳ khó khăn”, đòi hỏi một lực lượng quân sự rất lớn.
Trong khi lệnh ngừng bắn vẫn đang có hiệu lực nhằm hướng tới đàm phán hòa bình, tiến trình này chưa có nhiều tiến triển công khai.
Các cuộc tấn công trong khu vực tiếp tục, bao gồm việc UAE cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn nhiều tên lửa, và một số vụ tấn công bằng drone đã xảy ra ở Oman và khu vực Vịnh Oman.
Cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz đã làm gián đoạn vận chuyển dầu, khiến giá dầu tăng. Giá xăng trung bình tại Mỹ hiện khoảng 4,44 USD/gallon, tăng so với 3,17 USD năm ngoái.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ cố gắng trấn an rằng nguồn cung dầu sẽ sớm ổn định và giá sẽ giảm trở lại khi xung đột kết thúc.
Tuy nhiên, một số Dân biểu cảnh báo giá dầu sẽ tiếp tục tăng và việc điều tàu qua eo biển mà không có hộ tống quân sự có thể đặt binh sĩ Mỹ vào nguy hiểm.
Graham kêu gọi “phản ứng mạnh mẽ” đối với Iran sau khi UAE bị tấn công
Thượng Nghị sĩ Lindsey Graham (Đảng Cộng hòa – Nam Carolina) hôm thứ Hai 04/5 đã kêu gọi một “phản ứng mạnh mẽ” đối với Iran sau khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) bị nhắm mục tiêu trong các cuộc tấn công gần đây.
“Sự kết hợp giữa cuộc tấn công của Iran vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của UAE và các cuộc tấn công liên tục vào vận tải quốc tế, bao gồm một tàu hàng của Hàn Quốc, đủ để biện minh cho một phản ứng lớn, mạnh và ngắn nhằm gây thêm thiệt hại cho bộ máy chiến tranh của Iran,” Graham viết trong một bài đăng trên mạng xã hội X.
“UAE là một đồng minh kiên định trong cuộc chiến này, đã làm mọi thứ được yêu cầu và hơn thế nữa. Cuộc tấn công táo bạo gần đây của Iran vào UAE cho tôi thấy nhiều điều về người đang nắm quyền ở Iran và khả năng về một giải pháp ngoại giao trong thời gian tới,” ông nói thêm.
“Một phản ứng mạnh mẽ thay mặt cho đồng minh UAE sẽ củng cố rằng nước Mỹ đã trở lại là một đồng minh đáng tin cậy, giúp xóa bỏ thêm những thiệt hại do chính quyền Biden gây ra trên mặt trận này,” Thượng Nghị sĩ bang South Carolina tiếp tục.
Vào thứ Hai, UAE báo cáo có các vụ phóng tên lửa và máy bay không người lái qua không phận nước này, đánh dấu các cuộc tấn công đầu tiên của Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn Mỹ–Iran có hiệu lực vào tháng 4. Theo Bộ Quốc phòng UAE, Iran đã phóng bốn tên lửa hành trình, trong đó ba bị đánh chặn và quả thứ tư rơi xuống biển.
Một đám cháy đã bùng phát tại một cơ sở công nghiệp dầu mỏ ở Fujairah, UAE, sau một cuộc tấn công bằng drone của Iran, văn phòng truyền thông chính phủ Fujairah cho biết hôm thứ Hai.
Lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đang có nguy cơ sụp đổ sau khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ “dẫn đường” cho các tàu đi qua eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng của ngành dầu mỏ, trong khuôn khổ sáng kiến mà ông gọi là “Project Freedom”.
Lực lượng vũ trang Iran đáp trả rằng họ sẽ không cho phép tàu chiến hoặc tàu thương mại của Mỹ đi qua nếu không có sự cho phép của họ.
Iran cũng đã nổ súng vào các tàu chiến Mỹ trong khu vực vào thứ Hai, và quân đội Mỹ đáp trả bằng cách phá hủy 6 tàu nhỏ cao tốc của Iran, theo Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, Đô đốc Brad Cooper.
Trước tin về việc giao tranh giữa Iran và Mỹ, Dân biểu Don Bacon (Đảng Cộng hòa – Nebraska) viết trên X rằng “lệnh ngừng bắn đã chấm dứt”.
“Đã đến lúc Iran phải học một bài học khắc nghiệt khác,” ông nói thêm.
81% người Mỹ trẻ nói điều kiện kinh tế “xấu hoặc rất tệ”:
Một khảo sát gần đây của Generation Lab cho thấy hơn 8/10 người trẻ trưởng thành đánh giá tình hình kinh tế tại Mỹ là “xấu” hoặc “rất tệ”.
Khảo sát được thực hiện từ ngày 26–29 tháng 4, với 546 người tham gia trong độ tuổi 18–24. Trong đó, 55% cho rằng nền kinh tế “xấu”, còn 29% đánh giá là “rất tệ”.
Ở nhóm tuổi 25–29 (266 người tham gia), 52% nói nền kinh tế “xấu”, và khoảng 3/10 nói “rất tệ”. Tổng cộng, 81% trong nhóm này có cái nhìn tiêu cực về nền kinh tế Hoa Kỳ hiện nay dưới thời Trump.
Chỉ có 2% nhóm 18–24 và 1% nhóm 25–29 nói kinh tế “xuất sắc”. 14% và 19% tương ứng cho rằng kinh tế “tốt”.
Tháng 3, lạm phát tăng 0,9% so với tháng 2, lên mức 3,3%. Giá xăng tăng 18,9% sau khi giảm trong ba tháng trước đó.
Giá xăng trong nước đã tăng vọt sau khi xảy ra căng thẳng Mỹ–Israel với Iran, khi quân đội Iran hạn chế vận chuyển qua eo biển Hormuz. Điều này gây biến động mạnh trong ngành năng lượng, với giá xăng tại Mỹ vượt 4,45 USD/gallon vào thứ Hai, theo AAA.
Vào Chủ nhật, Tổng thống Trump cho biết quân đội Mỹ sẽ hỗ trợ các tàu đi qua khu vực này. Hoạt động bắt đầu vào thứ Hai đã dẫn đến phản ứng trả đũa từ phía quân đội Iran.
Khi được hỏi ai chịu trách nhiệm cho tình hình kinh tế, người trẻ 18–29 tuổi chủ yếu nêu tên Tổng thống Trump và “lòng tham doanh nghiệp/các tập đoàn lớn”.
Hơn 40% nhóm 18–24 đổ lỗi cho Tổng thống Trump, trong khi 1/3 cho rằng do doanh nghiệp lớn. Chỉ 2% đổ lỗi cho cựu Tổng thống Biden, 9% cho Cộng hòa Quốc hội, 2% cho Dân chủ Quốc hội và 1% cho Cục Dự trữ Liên bang.
Ở nhóm 25–29, khoảng 1/3 đổ lỗi cho Trump và 1/3 cho doanh nghiệp lớn. Biden và Cộng hòa Quốc hội mỗi bên 8%, 3% cho Dân chủ Quốc hội và 2% cho ngân hàng trung ương.
Tổng cộng, Generation Lab khảo sát 1.002 người Mỹ trong độ tuổi 18–34. Sai số toàn bộ khảo sát là 3,1 điểm phần trăm, còn sai số của từng nhóm nhỏ sẽ lớn hơn.
Đa số người Mỹ cho rằng ông Trump không đủ năng lực về tinh thần và thể chất để phục vụ hiệu quả.
Một cuộc khảo sát mới cho thấy đa số người Mỹ tin rằng Tổng thống Trump không đủ năng lực về tinh thần và thể chất để đảm nhiệm vai trò tổng tư lệnh.
Cuộc thăm dò của Washington Post–ABC News–Ipsos cho thấy 59% người tham gia tại Mỹ nói rằng ông Trump không có sự minh mẫn cần thiết để lãnh đạo đất nước. 40% cho rằng ông đủ năng lực tinh thần để lãnh đạo, và 1% không trả lời câu hỏi.
Tương tự, 55% người trưởng thành tại Mỹ cho rằng ông Trump không có sức khỏe thể chất đủ tốt để làm tổng thống, trong khi 44% không đồng ý, và 1% không trả lời.
Hơn một nửa số người được hỏi (54%) nói họ không tin rằng tổng thống là một nhà lãnh đạo mạnh mẽ.
67% người tham gia cũng cho rằng ông không cân nhắc kỹ lưỡng các quyết định quan trọng.
Các kết quả này phù hợp với những khảo sát gần đây khác cho thấy tỷ lệ không hài lòng với ông đã đạt mức cao mới.
Sự không hài lòng này một phần xuất phát từ lo ngại về chi phí sinh hoạt liên quan đến cuộc chiến với Iran và thuế quan.
Eo biển Hormuz—một tuyến vận chuyển quan trọng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu—đã bị đóng đối với tàu thương mại, khiến giá xăng và năng lượng tăng lên.
Khảo sát cho thấy 50% người tham gia tin rằng giá xăng sẽ xấu đi trong năm tới, 21% cho rằng sẽ cải thiện, 15% cho rằng không thay đổi, và 13% không chắc chắn.
Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy nói trên chương trình “This Week” của ABC rằng: “Khi eo biển mở lại, bạn sẽ thấy giá giảm ngay lập tức.”
Ông cũng nói thêm rằng: “Sẽ cần thời gian để trở lại mức trước xung đột, nhưng bạn sẽ thấy sự giảm giá ngay khi eo biển mở lại.”
Tháng trước, tổng thống nói giá sẽ giảm “đáng kể” trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.
61% người tham gia khảo sát cho rằng cuộc chiến với Iran làm tăng nguy cơ khủng bố đối với người Mỹ, 11% cho rằng làm giảm nguy cơ, 26% cho rằng không thay đổi, và 2% không trả lời.
Cuộc khảo sát Washington Post–ABC News–Ipsos được thực hiện trực tuyến từ 24–28/4 với 2.560 người trưởng thành tại Mỹ. Sai số là ±2,2 điểm phần trăm.
Hai tàu chở hàng của Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz, quân đội cho biết
Quân đội Mỹ cho biết vào thứ Hai 04/5 rằng hai tàu chở hàng đã đi qua eo biển Hormuz trong bối cảnh chính quyền Trump tìm cách giành lại quyền kiểm soát tuyến đường biển vận chuyển quan trọng này.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (U.S. Central Command) xác nhận việc hai tàu đã đi qua và cho biết các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Hải quân hiện đang bảo vệ các tàu trong Vịnh Ba Tư sau khi vượt qua eo biển Hormuz.
Tin tức về việc đi qua an toàn được đưa ra sau khi Iran tuyên bố đã bắn hai tên lửa trúng một tàu hải quân Mỹ. Tuy nhiên, Bộ Chỉ huy Trung tâm đã bác bỏ thông tin này và khẳng định rằng các tàu quân sự vẫn an toàn và chưa bị tấn công, đồng thời tiếp tục thực thi phong tỏa hải quân tại khu vực eo biển.
Iran tiếp tục đưa ra các lời đe dọa liên quan đến việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz trong bối cảnh lệnh ngừng bắn với Mỹ và Israel, gây khó khăn cho các tàu thương mại vốn phụ thuộc vào tuyến hàng hải chiến lược này.
Khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới đi qua tuyến đường biển này, và căng thẳng đã khiến giá xăng tại Mỹ và trên toàn cầu tăng mạnh. Điều này mang lại cho Tehran đòn bẩy đáng kể trong các cuộc đàm phán với Mỹ, ngay cả khi quân đội Iran đã bị tổn thất trước sức mạnh quân sự của Mỹ.
“Một nguồn tin quân sự nói với hãng tin Tasnim của Iran, cơ quan bán chính thức liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, rằng: ‘Lực lượng vũ trang Iran, giống như trong cuộc chiến 40 ngày, sẽ không cho phép lực lượng chiến đấu của Mỹ đi qua, và bất kỳ hoạt động qua lại nào ở eo biển Hormuz cũng sẽ không được phép nếu không có sự cho phép của lực lượng vũ trang Iran’,” theo một bài đăng trên mạng xã hội X được dịch từ tiếng Ba Tư bởi công cụ AI Grok.
Iran được cho là đã thu phí các tàu để đi qua eo biển một cách suôn sẻ, và nhiều tàu đã cho biết họ đã vượt qua được phong tỏa của Mỹ.
Trong tuần từ 20–26 tháng 4, có 35 tàu đã đi qua tuyến đường này, theo Lloyd’s List Intelligence, một công ty tin tức hàng hải toàn cầu.
Tuy nhiên, hành trình vẫn rất rủi ro, và tổng mức độ rủi ro bảo hiểm hàng hải liên quan đến khủng hoảng eo biển Hormuz hiện vào khoảng 20 tỷ USD cho rủi ro chiến tranh đối với thân tàu và thêm hàng tỷ USD cho hàng hóa, theo nhiều nguồn thị trường được Lloyd’s List trích dẫn.
Việc gián đoạn vận chuyển đã đẩy giá dầu thô và năng lượng toàn cầu tăng lên.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran phần lớn bị đình trệ, khiến tình hình ngừng bắn hiện tại không rõ ràng và hy vọng về một thỏa thuận lâu dài dần suy yếu.
Iran đã yêu cầu chính quyền Trump dỡ bỏ trừng phạt, rút quân khỏi khu vực và thúc đẩy lệnh ngừng bắn dài hơn giữa Israel và Lebanon.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã bác bỏ các điều kiện mà Tehran đưa ra cho một thỏa thuận hòa bình, trong khi các quan chức chính quyền cho rằng cuộc chiến chính thức đã “kết thúc” theo thời hạn 60 ngày theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh.
Một điều kiện quan trọng trong đề xuất hòa bình của Trump là Iran phải xác nhận không theo đuổi vũ khí hạt nhân, điều mà Tehran chưa đồng ý.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp.
